Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: Vahiy, Allah’ın emir, yasak ve öğütlerini peygamberlerine bildirmesidir. Amaçları: İnsanlara doğru yolu göstermek; insanın aklıyla tek başına ulaşamayacağı bilgileri (Allah’ın sıfatları, ahiret gibi) öğretmek; insanların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Vahyi doğru tanımlar | 2 |
| İki amacı yazar | 4 |
2. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: İnsan aklıyla evrendeki düzeni görüp bir yaratıcının varlığını düşünebilir; ancak meleklerin varlığını, ahiret hayatının ayrıntılarını ve ibadetlerin nasıl yapılacağını vahiy olmadan bilemez. Akıl ile vahiy birbirini tamamlar: Vahiy aklı yönlendirir, akıl da vahyi anlamaya ve hayata uygulamaya yarar.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Uygun bir örnekle açıklar | 3 |
| Akıl–vahiy ilişkisini yorumlar | 3 |
3. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: İlk vahiy, Mekke yakınlarındaki Nur Dağı’nda bulunan Hira mağarasında, Hz. Muhammed (sav) kırk yaşındayken, vahiy meleği Cebrail aracılığıyla gelmiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Yeri doğru yazar | 2 |
| Zamanı doğru yazar | 2 |
| Cebrail’i yazar | 2 |
4. Soru (7 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: İlk ayetlerin “Oku!” emriyle başlaması ve kalemden söz etmesi, İslam’ın okumaya, öğrenmeye, yazmaya ve bilgiye büyük önem verdiğini gösterir. Vahiy, insanı cehaletten kurtarıp bilgiyle aydınlatmayı amaçlar. Bu ayetler günümüz öğrencilerine okumanın ve öğrenmenin bir sorumluluk olduğunu, bilgiyi Yaratan’ın adıyla, yani iyilik ve doğruluk için kullanmaları gerektiğini hatırlatır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Okuma ve bilginin önemini açıklar | 3 |
| Vahyin amacıyla ilişkilendirir | 2 |
| Öğrencilere verdiği mesajı yazar | 2 |
5. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: Ölçü ve tartının tam yapılması dürüstlüğü ve ticaretteki güveni; yetimin malının korunması kimsesizlerin hakkını ve merhameti; adaletli konuşmak adaleti ve doğruluğu; anne babaya iyilik saygıyı, vefayı ve aile bağlarını korumayı amaçlar.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En az üç öğütle ilgili değeri doğru yazar | 6 |
6. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.2
Örnek cevap: Bu öğütlere uyulan bir toplumda insanlar birbirine güvenir; ticarette hile yapılmaz, kimsesizlerin hakkı korunur, adalet sağlanır ve aile bağları güçlü olur. Böyle bir toplumda huzur ve kardeşlik hâkim olur. Çıkarım: Vahyin amacı yalnızca bireyi değil toplumu da düzene sokarak insanların bir arada huzur içinde yaşamasını sağlamaktır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Toplum hayatını uygun biçimde açıklar | 3 |
| Vahyin amacına ilişkin çıkarım yapar | 3 |
7. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.3
Örnek cevap: Tevrat Hz. Musa’ya, Zebur Hz. Davud’a, İncil Hz. İsa’ya, Kur’an-ı Kerim Hz. Muhammed’e (sav) gönderilmiştir. İlahi kitaplar daha kapsamlıdır; suhuf ise bazı peygamberlere indirilen birkaç sayfalık küçük kitapçıklardır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Dört kitabı peygamberleriyle doğru eşleştirir | 4 |
| Suhuf ile kitap arasındaki farkı açıklar | 2 |
8. Soru (7 puan) · DKAB.6.1.3
Örnek cevap: Ortak noktalar: Bütün ilahi kitaplar Allah’ın birliğini (tevhid) bildirir ve yalnızca O’na ibadet edilmesini ister. Hepsi insanları iyiliğe, adalete, doğruluğa çağırır ve kötülükten sakındırır; ahiret inancını bildirir. Fark: Kur’an-ı Kerim son ilahi kitaptır ve indiği gibi korunmuştur; bütün insanlığa gönderilmiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci ortak noktayı açıklar | 2 |
| İkinci ortak noktayı açıklar | 2 |
| Kur’an’ın bir farkını yazar | 3 |
9. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.3
Örnek cevap: Hz. Peygamber döneminde ayetler indikçe vahiy kâtiplerine yazdırılmış ve sahabe tarafından ezberlenmiştir. Hz. Ebubekir döneminde ayetler bir araya getirilerek kitap (Mushaf) hâline getirilmiştir. Hz. Osman döneminde Mushaf çoğaltılarak farklı merkezlere gönderilmiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Hz. Peygamber dönemini doğru yazar | 2 |
| Hz. Ebubekir dönemini doğru yazar | 2 |
| Hz. Osman dönemini doğru yazar | 2 |
10. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.3
Örnek cevap: Yazılı metinler ve ezberler birbirini kontrol etme imkânı verir. Yazılı nüsha zarar görse ya da kaybolsa ezberler sayesinde, bir kişinin ezberinde hata olsa yazılı nüshalar sayesinde doğrusu bulunabilir. Bu iki yolun birlikte kullanılması Kur’an’ın hiçbir değişikliğe uğramadan günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İki yolun birbirini kontrol ettiğini açıklar | 3 |
| Kur’an’ın değişmeden ulaşmasıyla ilişkilendirir | 3 |
11. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.4
Örnek cevap: Yaratılmış şeylerin kötülüğünden; karanlığı çöktüğü zaman gecenin kötülüğünden; düğümlere üfleyenlerin (büyü yapanların) kötülüğünden; kıskandığı zaman kıskancın kötülüğünden.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Dört kötülüğü doğru yazar | 6 |
12. Soru (7 puan) · DKAB.6.1.4
Örnek cevap: Kıskançlığın kötülüğünden Allah’a sığınılması, bu duygunun ciddi zararlar verebileceğini gösterir. Kıskanç kişi başkasının sahip olduğu nimetin yok olmasını ister; bu durum dostlukları bozar, kin ve düşmanlığa, hatta başkalarına zarar vermeye yol açar. Kıskanan kişinin kendisi de huzursuz olur. Öneriler: Sahip olduğu nimetler için şükretmek; başkasının başarısına sevinmeyi ve onu tebrik etmeyi alışkanlık hâline getirmek; kendini başkalarıyla kıyaslamak yerine kendi gelişimine odaklanmak.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kıskançlığın bireye ve topluma zararını açıklar | 3 |
| İki uygun öneri yazar | 4 |
13. Soru (6 puan) · DKAB.6.2.1
Örnek cevap: Kur’an-ı Kerim Ramazan ayında, Kadir gecesinde indirilmeye başlanmıştır. Ayrıca Müslümanlar bu ayda Kur’an okumaya daha çok zaman ayırır, camilerde mukabele okunur. Bu nedenlerle Ramazan’a Kur’an ayı da denir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kur’an’ın Ramazan’da indirilmeye başlandığını yazar | 3 |
| Mukabele ve Kur’an okuma geleneğini belirtir | 3 |
14. Soru (6 puan) · DKAB.6.2.1
Örnek cevap: Bireye: Oruç sabrı ve iradeyi güçlendirir; nefsine hâkim olmayı öğretir. Açlığı yaşayan kişi nimetlerin değerini anlar ve şükreder. Topluma: Fitre ve sadakalarla ihtiyaç sahiplerine yardım edilir, zengin ile yoksul arasındaki bağ güçlenir. İftar sofraları ve teravih namazları insanları bir araya getirerek dayanışma ve kardeşliği artırır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Bireye iki kazanım yazar | 3 |
| Topluma iki kazanım yazar | 3 |
15. Soru (6 puan) · DKAB.6.1.3
Örnek cevap: İnanç: İhlas suresindeki Allah’ın birliği inancı. İbadet: Ramazan ayında oruç tutulması. Ahlak: Ölçü ve tartının tam yapılması, anne babaya iyilik edilmesi. Kıssalar: Hz. Musa’nın, Hz. İbrahim’in hayatından anlatılan olaylar.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Dört temel konuyu yazar | 2 |
| Konulara uygun örnekler verir | 4 |
16. Soru (7 puan) · DKAB.6.1.4
Örnek cevap: Felak suresi “Sabahın Rabbine sığınırım” diye başlar ve kişiye her türlü kötülükten Allah’a sığınmayı öğrettiği için sığınma suresi olarak adlandırılır. Korktuğu ya da endişelendiği bir durumda surenin anlamını düşünen kişi, kendisini koruyacak olanın Allah olduğunu hatırlar; bu ona güven, huzur ve cesaret verir. Karanlığın ardından sabahın geldiği gibi zorlukların da geçeceğine dair umut taşır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| “Sığınma suresi” adının nedenini açıklar | 3 |
| Surenin anlamının kazandırdığı duyguyu açıklar | 4 |