Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Saatçi Rıza Usta
Çarşının en dar sokağında, tabelası yıllar önce solmuş küçük bir saatçi dükkânı vardı. Rıza Usta, gözüne taktığı büyüteçle sabahtan akşama kadar minicik çarkların arasında çalışırdı.
Bir gün dükkâna on yaşlarında bir çocuk geldi. Elindeki eski cep saatini tezgâhın üzerine bıraktı: “Dedemden kaldı. Çalışmıyor ama param yok.” dedi. Rıza Usta saati evirip çevirdi, sonra çocuğa bir tabure uzattı: “Otur bakalım. Parası yok ama bu işin bir bedeli var: Sen de izleyeceksin.”
O gün çocuk, Rıza Usta’nın her çarkı nasıl sabırla yerine oturttuğunu hayranlıkla izledi. Akşamüstü saat yeniden tıkırdamaya başladığında çocuğun gözleri parlıyordu. Ertesi gün okuldan çıkınca yine dükkânın kapısında bitiverdi.
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Metindeki olay örgüsünü oluşturan olayları oluş sırasına göre yazınız.
(6 puan)2. Rıza Usta’nın çocuktan para yerine “izlemesini” istemesinin nedeni ne olabilir? Çocuğun ertesi gün yeniden dükkâna gelmesinden ne anlıyorsunuz?
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Hep bir yere yetişmeye çalışıyoruz. Otobüse, derse, toplantıya, bir sonraki işe… Yemeklerimizi ayakta yiyor, telefonla konuşurken yürüyor, yürürken mesajlara cevap veriyoruz. Zamandan kazandığımızı sanıyoruz. Oysa pencereden süzülen ışığı, bir dostun sesindeki titremeyi, sokağın köşesindeki çiçeği görmeden geçip gidiyoruz. Belki de yavaşlamak, zamanı kaybetmek değil, ona sahip olmaktır.
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Metnin yazarı okura hangi mesajı vermek istemektedir? Yazarın bu mesajı vermek için kullandığı yolları (örnekler, karşıtlıklar vb.) açıklayınız.
(7 puan)4. Metindeki “Zamandan kazandığımızı sanıyoruz.” cümlesinde “sanıyoruz” sözcüğünün kullanılması yazarın bakış açısı hakkında ne söyler? Metnin son cümlesindeki “Belki de” ifadesinin işlevini açıklayınız.
Çayın Rize’deki Yolculuğu
Türkiye’de çay tarımının geçmişi yüz yıl kadar öncesine uzanır. 1924 yılında çıkarılan bir kanunla Rize ve çevresinde çay yetiştirilmesi teşvik edildi. Ancak ilk denemeler başarısız oldu; köylüler bu yeni bitkiye güvenmiyordu.
Ardından ziraat uzmanı Zihni Derin, Gürcistan’dan getirilen tohumlarla fidanlıklar kurdu ve çayın bölgenin bol yağışlı, ılıman iklimine uygun olduğunu gösterdi. 1947’de Rize’de ilk çay fabrikası açıldı. Bugün Doğu Karadeniz’in yamaçlarını kaplayan çay bahçeleri, bölgedeki binlerce ailenin geçim kaynağıdır.
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. Metinde bilgiler hangi düzenle (metin yapısıyla) sıralanmıştır? Bu düzenden yararlanarak metindeki önemli bilgileri kısa maddeler hâlinde yazınız.
(6 puan)6. Metnin anahtar kelimelerinden dördünü yazınız. Bu anahtar kelimeleri kullanarak metni iki cümleyle özetleyiniz.
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Bizim köyde kimin evi yapılacak olsa bütün köy imeceye çıkardı. Erkekler taşı ve keresteyi taşır, kadınlar kazanlarda yemek pişirir, çocuklar da ustaların eline çivi uzatırdı. Akşam olunca herkes yorgun ama mutlu, aynı sofranın etrafında toplanırdı. Ev birkaç günde yükselir, ev sahibi de ertesi ay bir başkasının harmanına koşardı.
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. Metinde geçen “imece” ve “harman” sözcüklerinin anlamlarını metindeki ipuçlarından tahmin ediniz. Hangi ipuçlarından yararlandığınızı yazınız.
(7 puan)8. Metne göre imecede kimin hangi görevi üstlendiğini yazınız. Metindeki son cümle imecenin hangi özelliğini ortaya koymaktadır?
Aşağıdaki şiiri okuyunuz.
Bir köprü kurdum içimden sana, Taşlarını sabırdan, harcını sevgiden. Ne sel yıkar onu ne de zaman, Geçen herkes bir selam bırakır giderken.
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. Şiirde sözü edilen “köprü” gerçek bir köprü müdür? Şairin bu köprüyü nelerden yaptığını ve köprünün neyi temsil ettiğini açıklayınız.
(6 puan)10. Şiirde soyut kavramların somut nesnelere benzetildiği iki örnek bulunuz. Bu benzetmelerin şiire kattığı anlamı açıklayınız.
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Takımımız ilk yarıyı 2-0 geride kapatınca hepimizin morali bozuldu. Soyunma odasında kaptanımız “Bu maçı bitti sanan kendini aldatır. Hep birlikte omuz omuza verirsek işi bitiririz.” dedi. İkinci yarıda gerçekten de canla başla oynadık ve maçı 3-2 kazandık. Antrenörümüz maçtan sonra “Birlikten kuvvet doğar, bugün bunu siz gösterdiniz.” dedi.
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. Metinde geçen deyimleri ve atasözünü bulunuz. Her birinin metindeki anlamını yazınız.
(7 puan)12. “Göz göre göre”, “eli kulağında” ve “burnundan solumak” deyimlerinden ikisini kullanarak bir olayı anlatan kısa bir paragraf yazınız.
Aşağıdaki paragrafta yazım ve noktalama yanlışları bulunmaktadır.
Bu yaz Tatilinde kapadokya’ya gittik. Peri bacalarını görünce çok şaşırdım çünki daha önce böyle bir yer görmemiştim. Rehberimiz bize bu kayaların nasıl oluştuğunu anlattı, ben de her şeyi defterime not ettim; Balon turuna katılmayı çok istedim fakat hava rüzgarlı olduğu için turlar iptal edildi.
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Paragraftaki yazım yanlışlarını bulup doğrularını yazınız.
(6 puan)14. Paragraftaki noktalama yanlışını bulunuz ve doğrusunu açıklayınız. “Peri bacalarını görünce çok şaşırdım çünkü…” cümlesinde “çünkü” bağlacından önce hangi noktalama işaretinin kullanılabileceğini yazınız.
Okulunuzda “Kitap Okuma Alışkanlığı” konulu bir kompozisyon yarışması düzenlenecektir.
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Yarışmaya katılacağınız kompozisyonun ana düşüncesini bir cümleyle yazınız. Ana düşüncenizi desteklemek için kullanacağınız iki yardımcı düşünceyi ve bunları hangi anlatım yolları (örnekleme, tanık gösterme, karşılaştırma vb.) ile destekleyeceğinizi belirtiniz.
(7 puan)16. Planınıza uygun olarak giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşan bir kompozisyon yazınız. Kompozisyonunuza uygun bir başlık koyunuz.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.