10. Sınıf OYSS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı

Adı Soyadı:Sınıfı:No:Puan:

Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.

İslam’da bilgiye verilen önemle ilgili ayetler:

“Yaratan Rabbinin adıyla oku!” (Alak suresi, 1. ayet)
“De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer suresi, 9. ayet)
“…De ki: Rabbim, ilmimi artır.” (Tâhâ suresi, 114. ayet)

(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)1. Ayetlere göre İslam’ın bilgiye bakışı hakkında bir çıkarım yapınız. Her ayetin bu çıkarımı nasıl desteklediğini açıklayınız.

(6 puan)2. “Rabbim, ilmimi artır.” duasından hareketle bir Müslümanın bilgi karşısındaki tutumunun nasıl olması gerektiğini açıklayınız.

İslam medeniyetinde bilime katkı sağlayan bazı âlimler:

Âlim	Alanı ve katkısı
Harezmî (9. yy.)	Matematik; cebir alanının temellerini attı.
İbn Sina (10-11. yy.)	Tıp ve felsefe; “El-Kanun fi’t-Tıb” yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
Bîrûnî (10-11. yy.)	Astronomi, coğrafya ve matematik; Dünya’nın yarıçapını hesapladı.
Uluğ Bey (15. yy.)	Astronomi; Semerkant’ta gözlemevi kurdu, yıldız katalogları hazırladı.

(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)3. Tablodaki âlimlerden ikisini seçerek bilime katkılarını açıklayınız.

(7 puan)4. Tablodaki âlimlerin hem dinî hem de doğa bilimleriyle ilgilenmiş olmasından yola çıkarak İslam’da bilginin kaynakları (vahiy, akıl, duyular) arasındaki ilişkiyi yorumlayınız.

Allah-âlem ilişkisine ilişkin bilgi:

İslam inancına göre Allah (cc) âlemi yoktan var etmiştir (yaratma). Allah, yarattığı varlıkları kendi hâline bırakmamış; onları her an korumakta, yönetmekte ve rızıklarını vermektedir. Evrende işleyen ve değişmeyen yasalar Allah’ın koyduğu yasalardır; bu yasalara “sünnetullah” denir.

(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)5. Metne göre Allah ile âlem arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Allah’ın âlemi yaratıp kendi hâline bırakmadığı düşüncesinin anlamını yazınız.

(6 puan)6. Sünnetullah kavramını açıklayınız. Sünnetullahın değişmemesinin insan hayatı ve bilimsel çalışmalar için önemini yazınız.

Allah’ın (cc) bazı isimleri ve anlamları:

İsim	Anlamı
Bedî	Benzersiz ve örneksiz olarak yaratan
Hayy	Diri, ezelî ve ebedî hayat sahibi
Kayyûm	Her şeyi ayakta tutan, yöneten ve koruyan
Rezzâk	Bütün canlıların rızkını veren

(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)7. Tablodaki isimlerin Allah-âlem ilişkisinin hangi yönünü yansıttığını açıklayınız.

(7 puan)8. Kayyûm ve Rezzâk isimlerinin anlamını kavrayan bir insanın hayata bakışı ve davranışları nasıl etkilenir? İkişer örnekle açıklayınız.

Evrende işleyen bazı yasalara örnekler:

Su deniz seviyesinde 100 °C’de kaynar.
Bırakılan cisimler yer çekimi nedeniyle yere düşer.
Dünya, Güneş’in etrafında belirli bir yörüngede döner ve bir turunu yaklaşık 365 günde tamamlar.
Tohum uygun toprak, su ve sıcaklıkta filizlenir.

(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)9. Listedeki örneklerin ortak özelliği nedir? Bu örneklerin sünnetullah kavramıyla ilişkisini açıklayınız.

(6 puan)10. Evrendeki yasalara uymak insanın sorumluluğudur. Bir çiftçinin, bir doktorun ya da bir mühendisin bu yasaları dikkate alarak çalışmasını tevekkül kavramıyla ilişkilendiriniz.

İki ayetin anlamı:

“Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsrâ suresi, 36. ayet)
“De ki: Sizi yaratan, size kulaklar, gözler ve kalpler veren O’dur. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!” (Mülk suresi, 23. ayet)

(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)11. İsrâ suresi 36. ayete göre insanın hangi organlarından sorumlu olduğu belirtilmektedir? Ayetin bilgi edinme konusunda insana yüklediği sorumluluğu açıklayınız.

(7 puan)12. İsrâ suresi 36. ve Mülk suresi 23. ayetleri birlikte değerlendirerek insana verilen duyular ve akılla ilgili ortak mesajı açıklayınız. Bu mesajı günümüzde sosyal medya kullanımıyla ilişkilendiriniz.

İnsan bedenine ilişkin bazı bilgiler:

Göz, ışığın miktarına göre göz bebeğini büyütüp küçülterek net görmemizi sağlar.
Kalp, bir günde yaklaşık yüz bin kez atar.
Vücut ısısı, dış ortam sıcaklığı değişse bile yaklaşık 36,5 °C’de sabit tutulur.

(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)13. İnsan bedenine ilişkin verilen bilgilerin Allah’ın (cc) evreni ve canlıları yaratıp yönetmesiyle ilişkisini açıklayınız.

(6 puan)14. İnsan bedenindeki düzen, Allah’ın varlığının delillerinden hangisiyle (nizam / hudûs) daha çok ilişkilidir? Gerekçesiyle açıklayınız.

Allah’ın (cc) varlığına ilişkin iki delil:

Nizam (düzen) delili: Evrendeki her şey belli bir düzen, ölçü ve uyum içindedir. Bu düzen tesadüfle açıklanamaz; onu kuran bilgi ve güç sahibi bir yaratıcının varlığını gösterir.
Hudûs (sonradan olma) delili: Evrendeki her şey değişmekte ve sonradan var olmaktadır. Sonradan olan her şeyin onu var eden bir sebebi vardır; bu sebep zinciri, var olmak için hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah’a dayanır.

(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)

(6 puan)15. Nizam ve hudûs delillerini kendi cümlelerinizle açıklayınız. Her delil için bir örnek veriniz.

(7 puan)16. Bir arkadaşınız “Evrendeki düzen tesadüfen oluşmuştur.” diyor. Nizam delilinden yararlanarak bu görüşe karşı bir argüman geliştiriniz. Argümanınızı bir benzetmeyle destekleyiniz.

Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.