10. Sınıf OYSS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
İslam’da bilgiye verilen önemle ilgili ayetler:
- “Yaratan Rabbinin adıyla oku!” (Alak suresi, 1. ayet)
- “De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer suresi, 9. ayet)
- “…De ki: Rabbim, ilmimi artır.” (Tâhâ suresi, 114. ayet)
Ayetlere göre İslam’ın bilgiye bakışı hakkında bir çıkarım yapınız. Her ayetin bu çıkarımı nasıl desteklediğini açıklayınız.
İslam’da bilgiye verilen önemle ilgili ayetler:
- “Yaratan Rabbinin adıyla oku!” (Alak suresi, 1. ayet)
- “De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer suresi, 9. ayet)
- “…De ki: Rabbim, ilmimi artır.” (Tâhâ suresi, 114. ayet)
“Rabbim, ilmimi artır.” duasından hareketle bir Müslümanın bilgi karşısındaki tutumunun nasıl olması gerektiğini açıklayınız.
İslam medeniyetinde bilime katkı sağlayan bazı âlimler:
| Âlim | Alanı ve katkısı |
|---|---|
| Harezmî (9. yy.) | Matematik; cebir alanının temellerini attı. |
| İbn Sina (10-11. yy.) | Tıp ve felsefe; “El-Kanun fi’t-Tıb” yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu. |
| Bîrûnî (10-11. yy.) | Astronomi, coğrafya ve matematik; Dünya’nın yarıçapını hesapladı. |
| Uluğ Bey (15. yy.) | Astronomi; Semerkant’ta gözlemevi kurdu, yıldız katalogları hazırladı. |
Tablodaki âlimlerden ikisini seçerek bilime katkılarını açıklayınız.
İslam medeniyetinde bilime katkı sağlayan bazı âlimler:
| Âlim | Alanı ve katkısı |
|---|---|
| Harezmî (9. yy.) | Matematik; cebir alanının temellerini attı. |
| İbn Sina (10-11. yy.) | Tıp ve felsefe; “El-Kanun fi’t-Tıb” yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu. |
| Bîrûnî (10-11. yy.) | Astronomi, coğrafya ve matematik; Dünya’nın yarıçapını hesapladı. |
| Uluğ Bey (15. yy.) | Astronomi; Semerkant’ta gözlemevi kurdu, yıldız katalogları hazırladı. |
Tablodaki âlimlerin hem dinî hem de doğa bilimleriyle ilgilenmiş olmasından yola çıkarak İslam’da bilginin kaynakları (vahiy, akıl, duyular) arasındaki ilişkiyi yorumlayınız.
Allah-âlem ilişkisine ilişkin bilgi:
İslam inancına göre Allah (cc) âlemi yoktan var etmiştir (yaratma). Allah, yarattığı varlıkları kendi hâline bırakmamış; onları her an korumakta, yönetmekte ve rızıklarını vermektedir. Evrende işleyen ve değişmeyen yasalar Allah’ın koyduğu yasalardır; bu yasalara “sünnetullah” denir.
Metne göre Allah ile âlem arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Allah’ın âlemi yaratıp kendi hâline bırakmadığı düşüncesinin anlamını yazınız.
Allah-âlem ilişkisine ilişkin bilgi:
İslam inancına göre Allah (cc) âlemi yoktan var etmiştir (yaratma). Allah, yarattığı varlıkları kendi hâline bırakmamış; onları her an korumakta, yönetmekte ve rızıklarını vermektedir. Evrende işleyen ve değişmeyen yasalar Allah’ın koyduğu yasalardır; bu yasalara “sünnetullah” denir.
Sünnetullah kavramını açıklayınız. Sünnetullahın değişmemesinin insan hayatı ve bilimsel çalışmalar için önemini yazınız.
Allah’ın (cc) bazı isimleri ve anlamları:
| İsim | Anlamı |
|---|---|
| Bedî | Benzersiz ve örneksiz olarak yaratan |
| Hayy | Diri, ezelî ve ebedî hayat sahibi |
| Kayyûm | Her şeyi ayakta tutan, yöneten ve koruyan |
| Rezzâk | Bütün canlıların rızkını veren |
Tablodaki isimlerin Allah-âlem ilişkisinin hangi yönünü yansıttığını açıklayınız.
Allah’ın (cc) bazı isimleri ve anlamları:
| İsim | Anlamı |
|---|---|
| Bedî | Benzersiz ve örneksiz olarak yaratan |
| Hayy | Diri, ezelî ve ebedî hayat sahibi |
| Kayyûm | Her şeyi ayakta tutan, yöneten ve koruyan |
| Rezzâk | Bütün canlıların rızkını veren |
Kayyûm ve Rezzâk isimlerinin anlamını kavrayan bir insanın hayata bakışı ve davranışları nasıl etkilenir? İkişer örnekle açıklayınız.
Evrende işleyen bazı yasalara örnekler:
- Su deniz seviyesinde 100 °C’de kaynar.
- Bırakılan cisimler yer çekimi nedeniyle yere düşer.
- Dünya, Güneş’in etrafında belirli bir yörüngede döner ve bir turunu yaklaşık 365 günde tamamlar.
- Tohum uygun toprak, su ve sıcaklıkta filizlenir.
Listedeki örneklerin ortak özelliği nedir? Bu örneklerin sünnetullah kavramıyla ilişkisini açıklayınız.
Evrende işleyen bazı yasalara örnekler:
- Su deniz seviyesinde 100 °C’de kaynar.
- Bırakılan cisimler yer çekimi nedeniyle yere düşer.
- Dünya, Güneş’in etrafında belirli bir yörüngede döner ve bir turunu yaklaşık 365 günde tamamlar.
- Tohum uygun toprak, su ve sıcaklıkta filizlenir.
Evrendeki yasalara uymak insanın sorumluluğudur. Bir çiftçinin, bir doktorun ya da bir mühendisin bu yasaları dikkate alarak çalışmasını tevekkül kavramıyla ilişkilendiriniz.
İki ayetin anlamı:
- “Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsrâ suresi, 36. ayet)
- “De ki: Sizi yaratan, size kulaklar, gözler ve kalpler veren O’dur. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!” (Mülk suresi, 23. ayet)
İsrâ suresi 36. ayete göre insanın hangi organlarından sorumlu olduğu belirtilmektedir? Ayetin bilgi edinme konusunda insana yüklediği sorumluluğu açıklayınız.
İki ayetin anlamı:
- “Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsrâ suresi, 36. ayet)
- “De ki: Sizi yaratan, size kulaklar, gözler ve kalpler veren O’dur. Ne kadar da az şükrediyorsunuz!” (Mülk suresi, 23. ayet)
İsrâ suresi 36. ve Mülk suresi 23. ayetleri birlikte değerlendirerek insana verilen duyular ve akılla ilgili ortak mesajı açıklayınız. Bu mesajı günümüzde sosyal medya kullanımıyla ilişkilendiriniz.
İnsan bedenine ilişkin bazı bilgiler:
- Göz, ışığın miktarına göre göz bebeğini büyütüp küçülterek net görmemizi sağlar.
- Kalp, bir günde yaklaşık yüz bin kez atar.
- Vücut ısısı, dış ortam sıcaklığı değişse bile yaklaşık 36,5 °C’de sabit tutulur.
İnsan bedenine ilişkin verilen bilgilerin Allah’ın (cc) evreni ve canlıları yaratıp yönetmesiyle ilişkisini açıklayınız.
İnsan bedenine ilişkin bazı bilgiler:
- Göz, ışığın miktarına göre göz bebeğini büyütüp küçülterek net görmemizi sağlar.
- Kalp, bir günde yaklaşık yüz bin kez atar.
- Vücut ısısı, dış ortam sıcaklığı değişse bile yaklaşık 36,5 °C’de sabit tutulur.
İnsan bedenindeki düzen, Allah’ın varlığının delillerinden hangisiyle (nizam / hudûs) daha çok ilişkilidir? Gerekçesiyle açıklayınız.
Allah’ın (cc) varlığına ilişkin iki delil:
- Nizam (düzen) delili: Evrendeki her şey belli bir düzen, ölçü ve uyum içindedir. Bu düzen tesadüfle açıklanamaz; onu kuran bilgi ve güç sahibi bir yaratıcının varlığını gösterir.
- Hudûs (sonradan olma) delili: Evrendeki her şey değişmekte ve sonradan var olmaktadır. Sonradan olan her şeyin onu var eden bir sebebi vardır; bu sebep zinciri, var olmak için hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah’a dayanır.
Nizam ve hudûs delillerini kendi cümlelerinizle açıklayınız. Her delil için bir örnek veriniz.
Allah’ın (cc) varlığına ilişkin iki delil:
- Nizam (düzen) delili: Evrendeki her şey belli bir düzen, ölçü ve uyum içindedir. Bu düzen tesadüfle açıklanamaz; onu kuran bilgi ve güç sahibi bir yaratıcının varlığını gösterir.
- Hudûs (sonradan olma) delili: Evrendeki her şey değişmekte ve sonradan var olmaktadır. Sonradan olan her şeyin onu var eden bir sebebi vardır; bu sebep zinciri, var olmak için hiçbir şeye muhtaç olmayan Allah’a dayanır.
Bir arkadaşınız “Evrendeki düzen tesadüfen oluşmuştur.” diyor. Nizam delilinden yararlanarak bu görüşe karşı bir argüman geliştiriniz. Argümanınızı bir benzetmeyle destekleyiniz.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
10. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 |
|---|---|---|---|---|
| DKAB.10.1.1 İslam’da bilginin yerini ve kaynaklarını çözümleyebilme | 2 | 2 | 1 | 2 |
| DKAB.10.1.2 Allah-âlem ilişkisini müşahede edebilme | 3 | 2 | 3 | 3 |
| DKAB.10.1.3 İsra suresinin 36 ve Mülk suresinin 23. ayetlerinin mesajlarını anlamak için Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme | 1 | 1 | 1 | 1 |
| DKAB.10.2.1 Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme | 1 | 1 | 1 | – |
| Toplam soru | 7 | 6 | 6 | 6 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| DKAB.10.1.1 | İslam’da bilginin yerini ve kaynaklarını çözümleyebilme | 1, 2, 3, 4 | 25 |
| DKAB.10.1.2 | Allah-âlem ilişkisini müşahede edebilme | 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13 | 43 |
| DKAB.10.1.3 | İsra suresinin 36 ve Mülk suresinin 23. ayetlerinin mesajlarını anlamak için Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme | 11, 12 | 13 |
| DKAB.10.2.1 | Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme | 14, 15, 16 | 19 |
10. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.