Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: Her 2 saniyede 30 m yol alındığından hız = 30 m / 2 s = 15 m/s’dir. Eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmeler yapıldığı (her 2 s’de 30 m) için hız sabittir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Hızı 15 m/s bulur | 3 |
| Eşit zamanda eşit yer değiştirme ile sabit hızı açıklar | 3 |
2. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: Konum zamanla doğru orantılı artmaktadır: x = v · t = 15 · t. 20. saniyede x = 15 · 20 = 300 m olur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| x = 15 · t (x = v · t) bağıntısını kurar | 3 |
| 20. saniyedeki konumu 300 m bulur | 3 |
3. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: 10 s’de A: 6 · 10 = 60 m, B: 4 · 10 = 40 m yol alır. A’nın başlangıcını sıfır kabul edersek A 60 m’de, B 100 + 40 = 140 m’de bulunur. Aralarındaki uzaklık 140 − 60 = 80 m’dir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İki bisikletlinin aldığı yolları bulur | 3 |
| Aradaki uzaklığı 80 m bulur | 3 |
4. Soru (7 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: Aynı yönde hareket ederken aradaki uzaklık her saniye 6 − 4 = 2 m kapanır. Yetişme süresi 100 / 2 = 50 s’dir. A bu sürede 6 · 50 = 300 m yol alır. Zıt yönde hareket etselerdi aradaki uzaklık her saniye 6 + 4 = 10 m kapanırdı; karşılaşma süresi 100 / 10 = 10 s olurdu.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Yetişme süresini 50 s bulur | 3 |
| A’nın aldığı yolu 300 m bulur | 2 |
| Zıt yönde karşılaşma süresini 10 s bulur | 2 |
5. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: 0–100 s: 1,5 · 100 = 150 m. 100–160 s: duruyor, 0 m. 160–300 s: 2 · 140 = 280 m. Toplam yol: 150 + 0 + 280 = 430 m.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç aralıktaki yolları doğru bulur | 4 |
| Toplam yolu 430 m bulur | 2 |
6. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.1
Örnek cevap: Ortalama sürat = toplam yol / toplam süre = 430 / 300 ≈ 1,43 m/s. Ortalama sürat duraklama süresini de içerdiği ve iki farklı hızın ağırlıklı ortalaması olduğu için 1,5 m/s ve 2 m/s’den farklıdır. Konum–zaman grafiği 0–100 s’de eğimi 1,5 olan artan bir doğru, 100–160 s’de yatay bir doğru (konum sabit), 160–300 s’de eğimi 2 olan daha dik artan bir doğrudur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ortalama sürati yaklaşık 1,43 m/s bulur | 2 |
| Farkın nedenini açıklar | 2 |
| Grafiğin üç aralıktaki biçimini doğru tarif eder | 2 |
7. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: Hız her saniye 3 m/s artmaktadır: a = Δv / Δt = (12 − 0) / (4 − 0) = 3 m/s². Eşit zaman aralıklarında hız eşit miktarda değiştiği için ivme sabittir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İvmeyi 3 m/s² bulur | 3 |
| Eşit zamanda eşit hız değişimiyle sabit ivmeyi açıklar | 3 |
8. Soru (7 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: v = a · t = 3 · t; 10. saniyede v = 30 m/s. İlk hız 5 m/s olsaydı v = v₀ + a · t = 5 + 3 · t olurdu; 10. saniyede v = 5 + 30 = 35 m/s. İlk hız, her andaki hıza sabit bir değer olarak eklenir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| v = 3 · t bağıntısını kurar ve 30 m/s bulur | 3 |
| v = 5 + 3 · t bağıntısını kurar | 2 |
| 35 m/s bulur | 2 |
9. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: a = (v − v₀) / t = (0 − 20) / 4 = −5 m/s². Hareket yönü pozitif alındığında ivmenin negatif olması, ivmenin hıza zıt yönde olduğunu yani aracın yavaşladığını gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İvmeyi −5 m/s² bulur | 3 |
| Negatif işaretin yavaşlama anlamına geldiğini açıklar | 3 |
10. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: v = 20 + (−5) · 2 = 10 m/s. Hız düzgün azaldığından ortalama hız (20 + 0) / 2 = 10 m/s’dir; alınan yol 10 · 4 = 40 m’dir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| 2 s sonraki hızı 10 m/s bulur | 3 |
| Frenleme yolunu 40 m bulur | 3 |
11. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: A aracı sabit hızlıdır; hızı değişmemektedir. B aracı hızlanmaktadır; hızı her 2 s’de 4 m/s artmaktadır. C aracı yavaşlamaktadır; hızı her 2 s’de 5 m/s azalmaktadır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç aracı doğru sınıflandırır | 3 |
| Sınıflandırmaları hız değişimiyle gerekçelendirir | 3 |
12. Soru (7 puan) · FİZ.10.1.2
Örnek cevap: A: a = (10 − 10) / 4 = 0. B: a = (8 − 0) / 4 = 2 m/s². C: a = (10 − 20) / 4 = −2,5 m/s². Genelleme: Hız değişmiyorsa ivme sıfırdır; hız artıyorsa ivme hızla aynı yönde (pozitif), hız azalıyorsa ivme hıza zıt yönde (negatif) olur. Birim zamandaki hız değişimi ne kadar büyükse ivmenin büyüklüğü de o kadar büyüktür.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç ivmeyi doğru hesaplar | 3 |
| İvmenin işaretini hız değişimiyle ilişkilendirir | 2 |
| İvmenin büyüklüğünü hız değişiminin hızıyla ilişkilendirir | 2 |
13. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.3
Örnek cevap: Eğim = (14 − 4) / (5 − 0) = 2 m/s². Hız–zaman grafiğinin eğimi ivmeyi verir. Bağıntı: v = 4 + 2 · t.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Eğimi 2 m/s² bulur | 2 |
| Eğimin ivmeyi verdiğini belirtir | 2 |
| v = 4 + 2t bağıntısını yazar | 2 |
14. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.3
Örnek cevap: Grafiğin altındaki alan bir yamuktur: (4 + 14) / 2 · 5 = 45 m. Bağıntıyla: x = 4 · 5 + ½ · 2 · 5² = 20 + 25 = 45 m. İki yöntem aynı sonucu verir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Alanı yamuk alanı olarak 45 m hesaplar | 3 |
| Bağıntıyla 45 m bularak doğrular | 3 |
15. Soru (6 puan) · FİZ.10.1.3
Örnek cevap: Ardışık saniyelerde alınan yollar: 0–1 s: 2 m, 1–2 s: 6 m, 2–3 s: 10 m. Eşit sürelerde alınan yollar eşit olmadığı için hareket sabit hızlı değildir. Yollar her saniye 4 m artmaktadır; bu düzenli artış hareketin sabit ivmeli olduğunu gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ardışık saniyelerdeki yolları doğru bulur | 3 |
| Yolların düzenli (4 m) arttığını yorumlar | 3 |
16. Soru (7 puan) · FİZ.10.1.3
Örnek cevap: t = 1 s için 2 = ½ · a · 1² → a = 4 m/s² (t = 3 s için 18 = ½ · 4 · 9 ile de doğrulanır). 3. saniyedeki hız v = a · t = 4 · 3 = 12 m/s. 5. saniyedeki konum x = ½ · 4 · 25 = 50 m. Konum–zaman grafiği, başlangıç noktasından geçen ve eğimi giderek artan bir parabol (eğri) biçimindedir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İvmeyi 4 m/s² bulur | 2 |
| 3. saniyedeki hızı 12 m/s bulur | 2 |
| 5. saniyedeki konumu 50 m bulur | 1 |
| Grafiğin eğimi artan eğri olduğunu tarif eder | 2 |