Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte yapılan bazı savaşlar:
| Savaş | Yıl | Taraflar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Dandanakan | 1040 | Selçuklular – Gazneliler | Büyük Selçuklu Devleti kuruldu. |
| Malazgirt | 1071 | Büyük Selçuklu – Bizans | Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı. |
| Miryokefalon | 1176 | Türkiye Selçukluları – Bizans | Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan çıkarma umudu sona erdi. |
| Kösedağ | 1243 | Türkiye Selçukluları – Moğollar | Türkiye Selçukluları Moğol hâkimiyetine girdi. |
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Dandanakan ve Malazgirt savaşlarını Türk tarihine etkileri bakımından karşılaştırınız.
(6 puan)2. Miryokefalon Savaşı’nın “Malazgirt’in onaylanması” olarak değerlendirilmesinin nedenini açıklayınız.
Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan bazı Türk beylikleri:
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurulan beyliklerin Anadolu’nun Türkleşmesine katkısını açıklayınız.
(7 puan)4. Malazgirt (1071) ve Kösedağ (1243) savaşlarını Anadolu’daki Türk siyasi birliğine etkileri bakımından karşılaştırınız.
1096’da başlayan I. Haçlı Seferi sırasında Türkiye Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik Haçlıların eline geçti. Sultan I. Kılıç Arslan başkenti Konya’ya taşıdı. Bu süreçte Türkiye Selçukluları ile Danişmentliler zaman zaman Haçlılara karşı birlikte hareket etti.
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. I. Haçlı Seferi’nin Türkiye Selçuklu Devleti’ne etkilerinden ikisini yazınız.
(6 puan)6. Haçlı tehlikesinin Anadolu’daki Türk devletleri arasındaki ilişkilere etkisini metinden yararlanarak açıklayınız.
Türk devlet geleneğiyle ilgili bilgiler:
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. Selçuklularda devam eden eski Türk devlet geleneklerinden ikisini yazınız.
(7 puan)8. Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılmasının Selçuklu devletlerinin siyasi yapısına etkilerini değerlendiriniz.
Selçuklu ordusunu oluşturan bazı kuvvetler:
| Kuvvet | Özelliği |
|---|---|
| Gulâmlar (Hassa ordusu) | Küçük yaşta alınıp eğitilen, doğrudan sultana bağlı, maaşlı askerler |
| İkta askerleri | Kendilerine verilen toprakların vergi gelirleriyle geçinen ve savaşta asker yetiştiren atlı askerler |
| Türkmenler | Konar-göçer, savaşçı Türk boyları |
| Yardımcı kuvvetler | Bağlı devletlerin gönderdiği askerler |
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. İkta sisteminin hem orduya hem de devlet ekonomisine sağladığı katkıları açıklayınız.
(6 puan)10. Sultanın doğrudan kendisine bağlı bir Hassa ordusu (gulâmlar) oluşturmasının nedenini açıklayınız.
Selçuklularda melikler küçük yaşta bir bölgenin yönetimine gönderilir, yanlarına onları yetiştirmek için deneyimli bir devlet adamı olan “atabey” verilirdi. Büyük Selçuklu Devleti’nin zayıfladığı dönemde bazı atabeyler bulundukları bölgelerde bağımsız devletler (atabeylikler) kurdu.
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. Atabeylik kurumunun Selçuklu devlet yönetimindeki ilk amacı nedir?
(7 puan)12. Atabeylik kurumunun zamanla değişen rolünü değişim ve süreklilik kavramlarıyla değerlendiriniz.
Türkiye Selçukluları döneminde ticaretle ilgili bazı uygulamalar:
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Türkiye Selçuklularının ticareti geliştirmek için aldığı önlemlerden ikisini ve amaçlarını açıklayınız.
(6 puan)14. Ticaret yolları üzerindeki faaliyetlerin Anadolu’da yerleşme ve şehirleşmeye etkisini açıklayınız.
Türkiye Selçukluları döneminde Anadolu şehirlerinde vakıflarla pek çok yapı inşa edilmiştir. Örneğin Kayseri’deki Gevher Nesibe Darüşşifası (1206) hem hastane hem de tıp okulu olarak hizmet vermiştir. Bu dönemde konar-göçer Türkmenlerin bir kısmı da köy ve kasabalara yerleşmeye başlamıştır.
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Vakıfların Türkiye Selçuklu şehirlerinin gelişmesindeki rolünü metindeki örnekle açıklayınız.
(7 puan)16. Konar-göçer Türkmenlerin yerleşik hayata geçmesi ile Anadolu’nun Türkleşmesi arasındaki ilişkiyi sorgulayınız.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.