Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · MAT.5.3.1
Örnek cevap: Doğru parçası için cetvel kullanılır: 0 çizgisinden 7 cm’ye kadar çizilir. Dik doğru için gönye kullanılır: gönyenin dik kenarlarından biri [AB] üzerine, köşesi A noktasına yerleştirilir ve diğer dik kenar boyunca çizilir. Çember için pergel kullanılır: pergelin açıklığı cetvelle 3 cm yapılır, sivri ucu B noktasına konur ve pergel döndürülür.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Doğru parçası için cetveli ve kullanımını yazar | 2 |
| Dik doğru için gönyeyi ve kullanımını yazar | 2 |
| Çember için pergeli ve kullanımını yazar | 2 |
2. Soru (6 puan) · MAT.5.3.2
Örnek cevap: 90° bulmalıdır. Kontrol yolları: iletkinin merkezini A noktasına yerleştirip açıyı ölçmek; gönyenin dik köşesini A noktasına yerleştirip iki doğrunun gönyenin kenarlarıyla çakışıp çakışmadığına bakmak.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Açının 90° olması gerektiğini yazar | 2 |
| Birinci kontrol yolunu açıklar | 2 |
| İkinci kontrol yolunu açıklar | 2 |
3. Soru (6 puan) · MAT.5.3.1
Örnek cevap: 2. adımda dik doğruları çizmek için gönye (ve cetvel), 4. adımda C ile D’yi birleştirmek için cetvel kullanılmıştır. Paralel doğrular arasındaki uzaklık her yerde aynıdır; bu yüzden yeni doğrunun d’ye paralel olması için C ve D’nin d’ye eşit uzaklıkta olması gerekir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Adımlara uygun araçları yazar | 3 |
| Eşit uzaklığın paralellik için gerekli olduğunu açıklar | 3 |
4. Soru (7 puan) · MAT.5.3.2
Örnek cevap: Paralel olmazdı. Doğrular arasındaki uzaklık bir yerde 4 cm, başka bir yerde 5 cm olurdu; yani doğrular bir yönde birbirine yaklaşır ve yeterince uzatıldığında kesişir. Paralel doğrular hiçbir zaman kesişmez ve aralarındaki uzaklık her yerde aynıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Paralel olmayacağını belirtir | 2 |
| Uzaklığın değiştiğini ve doğruların kesişeceğini açıklar | 3 |
| Paralel doğruların iki özelliğini yazar | 2 |
Sık yapılan hata: Yalnızca “paralel olmaz” yazıp nedenini açıklamamak.
5. Soru (6 puan) · MAT.5.3.3
Örnek cevap: ∠K (35°) dar açı, ∠L (90°) dik açı, ∠M (128°) geniş açı, ∠N (180°) doğru açıdır. 0° ile 90° arası dar, tam 90° dik, 90° ile 180° arası geniş, tam 180° doğru açıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Dört açıyı doğru sınıflandırır (her biri 1 puan) | 4 |
| Sınıflandırma ölçütünü açıklar | 2 |
6. Soru (6 puan) · MAT.5.3.3
Örnek cevap: ∠E = 50°’dir. Kol iç ölçekteki 0 ile çakıştırıldığı için iç ölçek okunmalıdır. Ayrıca açı dar göründüğü için ölçüsü 90°’den küçük olmalıdır; 130° geniş açı olurdu. Hatayı önlemek için hangi ölçekte 0’dan başlandığına bakılmalı ve sonuç açının görünüşüyle (dar/geniş) karşılaştırılmalıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ölçüyü 50° olarak bulur | 2 |
| İç ölçeğin neden okunduğunu açıklar | 2 |
| Hatayı önlemek için uygun bir yol yazar | 2 |
7. Soru (6 puan) · MAT.5.3.4
Örnek cevap: Kesişen iki doğru dört açı oluşturur. 65°’lik açının yanındaki açı ile birlikte bir doğru açı (180°) oluşur: 180° − 65° = 115°. Karşısındaki açı (ters açı) yine 65°’dir; diğer açı da 115°’dir. Açılar: 65°, 115°, 65°, 115°.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Komşu açıyı 115° bulur | 2 |
| Ters açıların eşit olduğunu kullanarak diğer açıları bulur | 2 |
| Yöntemini açıklar (180° / ters açılar) | 2 |
8. Soru (7 puan) · MAT.5.3.4
Örnek cevap: m ile d arasındaki açı 90°, k ile d arasındaki açı 65° olduğundan m ile k arasındaki dar açı 90° − 65° = 25°’dir. O noktası çevresindeki altı açı: 65°, 25°, 90°, 65°, 25°, 90°. Toplamı 360°’dir; bir noktanın çevresindeki açıların toplamı tam açıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| m ile k arasındaki açıyı 25° bulur | 3 |
| Altı açının ölçüsünü doğru yazar | 2 |
| Toplamın 360° olduğunu gösterir | 2 |
9. Soru (6 puan) · MAT.5.3.5
Örnek cevap: Şekil 1 ve Şekil 3 çokgendir; doğru parçalarından oluşan kapalı şekillerdir. Şekil 2 kapalı olmadığı için çokgen değildir. Şekil 4 eğri çizgi içerdiği için çokgen değildir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Şekil 1 ve Şekil 3’ü çokgen olarak belirler | 2 |
| Şekil 2’nin neden çokgen olmadığını açıklar | 2 |
| Şekil 4’ün neden çokgen olmadığını açıklar | 2 |
10. Soru (6 puan) · MAT.5.3.5
Örnek cevap: En az 3 doğru gerekir; bu doğrular üçgen oluşturur. İki doğru ya hiç kesişmez (paralel) ya da yalnızca bir noktada kesişir. Bu durumda her yönden kapalı bir bölge oluşmaz.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En az 3 doğru gerektiğini yazar | 2 |
| İki doğrunun en fazla bir noktada kesiştiğini belirtir | 2 |
| Kapalı bölge oluşmadığını açıklar | 2 |
11. Soru (6 puan) · MAT.5.3.6
Örnek cevap: Dörtgen: 4 iç açı. Beşgen: 5 köşe, 5 iç açı. Altıgen: 6 kenar, 6 köşe, 6 iç açı. Bir çokgenin kenar, köşe ve iç açı sayıları birbirine eşittir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Boş yerleri doğru doldurur | 3 |
| Sayıların eşit olduğu ilişkisini yazar | 3 |
12. Soru (7 puan) · MAT.5.3.6
Örnek cevap: Mert’in görüşü doğru değildir. Eşkenar dörtgenin bütün kenarları eşittir ama açıları 90° olmayabilir; örneğin açıları 60° ve 120° olan bir eşkenar dörtgen kare değildir. Bir dörtgenin kare olması için bütün kenarlarının eşit ve bütün açılarının 90° (dik açı) olması gerekir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Görüşün doğru olmadığını belirtir | 2 |
| Uygun bir karşı örnek verir (eşkenar dörtgen) | 3 |
| Açıların dik olması gerektiğini yazar | 2 |
Sık yapılan hata: Kareyi yalnızca “kenarları eşit dörtgen” olarak tanımlamak.
13. Soru (6 puan) · MAT.5.3.3
Örnek cevap: Ayşe: 70° + 50° + 60° = 180°. Burak: 90° + 35° + 55° = 180°. Farklı üçgenler olmalarına rağmen iki üçgenin de iç açılarının toplamı 180°’dir; üçgenin iç açılarının toplamı 180° olabilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ayşe’nin toplamını doğru bulur | 2 |
| Burak’ın toplamını doğru bulur | 2 |
| İki toplamın eşit (180°) olduğu çıkarımını yapar | 2 |
14. Soru (6 puan) · MAT.5.3.6
Örnek cevap: Köşegen dörtgeni iki üçgene ayırır ve iki üçgenin açıları birlikte dörtgenin iç açılarını oluşturur. Her üçgenin iç açıları toplamı 180° olduğundan dörtgenin iç açıları toplamı 180° + 180° = 360°’dir. Örneğin karede 90° + 90° + 90° + 90° = 360°’dir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Toplamı 360° olarak tahmin eder | 2 |
| İki üçgenin açılarıyla ilişkilendirir | 3 |
| Bir örnekle destekler | 1 |
15. Soru (6 puan) · MAT.5.3.7
Örnek cevap: |AC| = 5 cm’dir; C noktası A merkezli çemberin üzerindedir, A ile C arası bu çemberin yarıçapıdır. |BC| = 3 cm’dir; C noktası B merkezli çemberin üzerindedir. |AB| = 6 cm’dir; soruda verilmiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| |AC| = 5 cm bulur ve yarıçapla açıklar | 2 |
| |BC| = 3 cm bulur ve yarıçapla açıklar | 2 |
| |AB| = 6 cm yazar | 2 |
16. Soru (7 puan) · MAT.5.3.7
Örnek cevap: Birinci durumda |AC| = 4 cm, |BC| = 4 cm, |AB| = 4 cm olur; üç kenar eşit olduğundan üçgen eşkenar üçgendir. İkinci durumda |AC| = 5 cm, |BC| = 5 cm, |AB| = 6 cm olur; iki kenar eşit olduğundan üçgen ikizkenar üçgendir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci durumdaki kenarları bulur | 2 |
| Birinci üçgeni eşkenar olarak adlandırır | 1 |
| İkinci durumdaki kenarları bulur | 2 |
| İkinci üçgeni ikizkenar olarak adlandırır | 2 |