Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (5 puan) · FB.6.1.1
Örnek cevap: Kart 1: uydu (Ay). Kart 2: asteroit. Kart 3: gezegen (Jüpiter). Kart 4: kuyruklu yıldız. Kart 5: yıldız (Güneş).
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kart 1 için “uydu” yazar | 1 |
| Kart 2 için “asteroit” yazar | 1 |
| Kart 3 için “gezegen” yazar | 1 |
| Kart 4 için “kuyruklu yıldız” yazar | 1 |
| Kart 5 için “yıldız” yazar | 1 |
2. Soru (6 puan) · FB.6.1.1
Örnek cevap: Işık kaynağı Kart 5’teki gök cismidir (Güneş). Diğer gök cisimleri kendi ışığını üretmez; Güneş’ten gelen ışığı yansıttıkları için onları görebiliriz.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Işık kaynağı olarak Kart 5’i (Güneş’i) belirler | 2 |
| Diğerlerinin kendi ışığını üretmediğini belirtir | 2 |
| Güneş ışığını yansıttıkları için görüldüklerini açıklar | 2 |
Sık yapılan hata: Ay’ın da ışık kaynağı olduğunu yazmak. Ay yalnızca ışığı yansıtır.
3. Soru (6 puan) · FB.6.1.1
Örnek cevap: Venüs > Merkür > Dünya > Mars. Güneş’e uzaklık arttıkça gezegenlerin sıcaklığı genel olarak azalır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Sıralamayı doğru yapar (Venüs, Merkür, Dünya, Mars) | 3 |
| Uzaklık arttıkça sıcaklığın genel olarak azaldığını yazar | 3 |
4. Soru (7 puan) · FB.6.1.1
Örnek cevap: Venüs’ün atmosferi çok kalındır ve Güneş’ten gelen ısıyı tutar. Merkür’ün atmosferi yok denecek kadar ince olduğu için ısı uzaya kaçar. Bu yüzden Venüs daha sıcaktır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Venüs’ün kalın atmosferinin ısıyı tuttuğunu belirtir | 4 |
| Merkür’de atmosfer olmadığı için ısının kaçtığını belirtir | 3 |
5. Soru (8 puan) · FB.6.1.3
Örnek cevap: 1. gün: Yeni Ay. 8. gün: İlk Dördün. 15. gün: Dolunay. 22. gün: Son Dördün.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| 1. gün: Yeni Ay | 2 |
| 8. gün: İlk Dördün | 2 |
| 15. gün: Dolunay | 2 |
| 22. gün: Son Dördün | 2 |
Sık yapılan hata: İlk Dördün ile Son Dördün’ü karıştırmak. Kuzey yarım kürede İlk Dördün’de sağ yarı aydınlıktır.
6. Soru (6 puan) · FB.6.1.3
Örnek cevap: Güneş tutulması Yeni Ay evresinde (1. gün) olabilir; çünkü Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girer. Ay tutulması Dolunay evresinde (15. gün) olabilir; çünkü Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Güneş tutulmasını Yeni Ay (1. gün) ile eşleştirir | 1 |
| Dizilişi açıklar: Ay, Güneş ile Dünya arasındadır | 2 |
| Ay tutulmasını Dolunay (15. gün) ile eşleştirir | 1 |
| Dizilişi açıklar: Dünya, Güneş ile Ay arasındadır | 2 |
7. Soru (5 puan) · FB.6.1.3
Örnek cevap: Güneş’in önünden geçen cisim Ay’dır. Diziliş: Güneş – Ay – Dünya.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Cismin Ay olduğunu yazar | 2 |
| Dizilişi Güneş – Ay – Dünya olarak yazar | 3 |
8. Soru (5 puan) · FB.6.1.3
Örnek cevap: Tutulma sırasında da Güneş ışınları göze ve göz retinasına kalıcı zarar verebilir. Güvenli gözlem için tutulma gözlüğü kullanılabilir ya da iğne deliği yöntemiyle Güneş’in görüntüsü bir kâğıda düşürülebilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Güneş ışınlarının göze zarar verdiğini belirtir | 3 |
| Güvenli bir gözlem yöntemi önerir | 2 |
Sık yapılan hata: Güneş gözlüğünü güvenli yöntem olarak yazmak. Sıradan güneş gözlüğü koruma sağlamaz.
9. Soru (6 puan) · FB.6.2.1
Örnek cevap: 1. durum: 60 + 40 = 100 N, doğuya. 2. durum: 60 − 40 = 20 N, doğuya.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| 1. durumda bileşkeyi 100 N bulur | 2 |
| 1. durumda yönü doğu olarak yazar | 1 |
| 2. durumda bileşkeyi 20 N bulur | 2 |
| 2. durumda yönü doğu olarak yazar | 1 |
10. Soru (7 puan) · FB.6.2.2
Örnek cevap: Ayşe batıya 60 N kuvvet uygulamalıdır. Bu durumda bileşke kuvvet sıfır olur; kuvvetler dengelenmiş kuvvetlerdir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ayşe’nin kuvvetini 60 N bulur | 3 |
| Bileşke kuvvetin sıfır olduğunu belirtir | 2 |
| “Dengelenmiş kuvvet” kavramını kullanır | 2 |
11. Soru (6 puan) · FB.6.2.3
Örnek cevap: Alınan yol: 500 + 200 = 700 m. Yer değiştirme: 500 − 200 = 300 m, doğuya.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Alınan yolu 700 m bulur | 3 |
| Yer değiştirmeyi 300 m bulur | 2 |
| Yer değiştirmenin yönünü (doğu) belirtir | 1 |
Sık yapılan hata: Yer değiştirmeyi de 700 m bulmak. Yer değiştirme başlangıç ile bitiş noktası arasındaki uzaklıktır.
12. Soru (6 puan) · FB.6.2.3
Örnek cevap: Cisim düz bir yolda yön değiştirmeden hareket ederse alınan yol ile yer değiştirme eşit olur. Örneğin Deniz evinden okuluna giderken 500 m yol alır, yer değiştirmesi de 500 m’dir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Yön değiştirmeden düz bir yolda hareket koşulunu yazar | 3 |
| Koşula uygun bir örnek verir | 3 |
13. Soru (7 puan) · FB.6.2.3
Örnek cevap: Ece: 100 ÷ 20 = 5 m/s. Mert: 150 ÷ 25 = 6 m/s. Selin: 60 ÷ 15 = 4 m/s.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ece’nin süratini 5 m/s bulur | 2 |
| Mert’in süratini 6 m/s bulur | 2 |
| Selin’in süratini 4 m/s bulur | 2 |
| Birimi (m/s) doğru kullanır | 1 |
14. Soru (5 puan) · FB.6.2.3
Örnek cevap: En hızlı öğrenci Mert’tir (6 m/s). Görüş doğru değildir; hız yalnızca alınan yola değil, yolun ne kadar sürede alındığına bağlıdır. Sürat, yol ile sürenin oranıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En hızlı öğrenciyi Mert olarak belirler | 2 |
| Süratin yol ile sürenin oranına bağlı olduğunu açıklayarak görüşü değerlendirir | 3 |
15. Soru (7 puan) · FB.6.3.1
Örnek cevap: Patates: eşeysiz, vejetatif üreme. Maya: eşeysiz, tomurcuklanma. Planarya: eşeysiz, rejenerasyon (yenilenme). Tavuk: eşeyli üreme.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Patates için eşeysiz + vejetatif üreme | 2 |
| Maya için eşeysiz + tomurcuklanma | 2 |
| Planarya için eşeysiz + rejenerasyon | 2 |
| Tavuk için eşeyli üreme | 1 |
16. Soru (8 puan) · FB.6.3.1
Örnek cevap: Eşeysiz üremeyi (patates yumrusuyla çoğaltmayı) tercih etmelidir. Eşeysiz üremede tek bir ata canlı vardır ve oluşan yeni bireyler atayla aynı kalıtsal özellikleri taşır. Eşeyli üremede ise iki atadan gelen özellikler birleştiği için farklı özellikte bireyler oluşabilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Eşeysiz üremeyi seçer | 2 |
| Yeni bireylerin atayla aynı özellikte olduğunu açıklar | 4 |
| Eşeyli üremenin çeşitlilik oluşturduğunu karşılaştırma olarak belirtir | 2 |