Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · FB.7.1.1
Örnek cevap: Yer teleskopları Dünya yüzeyinde olduğu için ışık, atmosferden geçerken bulut, toz, hava hareketleri ve şehir ışıklarından etkilenir. Uzay teleskopları atmosferin dışında olduğu için bu etkilerden kurtulur ve daha net görüntü alır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Uzay teleskobunun atmosfer dışında olduğunu belirtir | 2 |
| Atmosferin (bulut, toz, hava hareketi, ışık kirliliği) gözlemi olumsuz etkilediğini açıklar | 4 |
2. Soru (7 puan) · FB.7.1.1
Örnek cevap: Haberleşme uyduları televizyon, telefon ve internet sinyallerini bir yerden başka bir yere iletir. Yer gözlem uyduları ise yeryüzünün görüntülerini alır. Yer gözlem uyduları hava tahmini, harita yapımı, orman yangınlarının ve sel bölgelerinin izlenmesi gibi alanlarda kullanılır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Haberleşme uydusunun görevini yazar | 2 |
| Yer gözlem uydusunun görevini yazar | 2 |
| Uygun bir kullanım alanı örneği verir | 3 |
3. Soru (6 puan) · FB.7.1.3
Örnek cevap: Bu sorunun adı uzay kirliliğidir (uzay çöpü). Bu parçalar çalışan uydulara ve uzay istasyonlarına çarparak zarar verebilir; astronotların hayatını tehlikeye atabilir; yeni uyduların fırlatılmasını zorlaştırabilir; bazı parçalar atmosferde tamamen yanmazsa yeryüzüne düşebilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Sorunu uzay kirliliği/uzay çöpü olarak adlandırır | 2 |
| Birinci zararı yazar | 2 |
| İkinci zararı yazar | 2 |
4. Soru (6 puan) · FB.7.1.3
Örnek cevap: Örnek: Görevi biten uydular, son yakıtlarıyla atmosfere yönlendirilip yanarak yok edilebilir. Böylece yörüngede dolaşan kullanılmayan uydu sayısı azalır. Ayrıca yörüngedeki çöpleri toplayan robot kollu araçlar geliştirilebilir ya da ülkeler arasında uzay çöpünü sınırlayan anlaşmalar yapılabilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Uygulanabilir bir çözüm önerir | 3 |
| Önerinin sorunu nasıl azaltacağını açıklar | 3 |
5. Soru (6 puan) · FB.7.1.4
Örnek cevap: Nebula → Ana dizi yıldızı → Kırmızı dev → Beyaz cüce.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Nebula’yı başlangıç olarak yazar | 1 |
| Ana dizi yıldızını ikinci sıraya koyar | 2 |
| Kırmızı dev aşamasını üçüncü sıraya koyar | 2 |
| Beyaz cüceyi son aşama olarak yazar | 1 |
6. Soru (7 puan) · FB.7.1.4
Örnek cevap: Büyük kütleli yıldızlar kırmızı süperdev olur ve yaşamlarını süpernova adı verilen büyük bir patlamayla bitirir. Geriye kütlesine bağlı olarak nötron yıldızı ya da kara delik kalır. Güneş benzeri yıldızlar ise patlamadan beyaz cüceye dönüşür.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Süpernova patlamasını belirtir | 3 |
| Nötron yıldızı veya kara deliğin oluşabileceğini yazar | 2 |
| Güneş benzeri yıldızların beyaz cüceye dönüştüğünü karşılaştırma olarak belirtir | 2 |
7. Soru (6 puan) · FB.7.1.5
Örnek cevap: I – galaksi, II – evren, III – yıldız.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| I – galaksi | 2 |
| II – evren | 2 |
| III – yıldız | 2 |
8. Soru (6 puan) · FB.7.1.5
Örnek cevap: Evren > Samanyolu > Güneş. Güneş, Samanyolu Galaksisi’ndeki milyarlarca yıldızdan biridir; Samanyolu da evrendeki milyarlarca galaksiden biridir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Sıralamayı doğru yapar | 2 |
| Güneş’in Samanyolu’ndaki bir yıldız olduğunu belirtir | 2 |
| Samanyolu’nun evrendeki galaksilerden biri olduğunu belirtir | 2 |
9. Soru (7 puan) · FB.7.2.1
Örnek cevap: Yalnızca Durum 2’de iş yapılmıştır; çünkü koliye kuvvet uygulanmış ve koli kuvvet doğrultusunda yol almıştır. Durum 1’de çanta yukarı doğru kuvvet doğrultusunda yol almadığı için iş yapılmamıştır. Durum 3’te duvar yer değiştirmediği için iş yapılmamıştır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Yalnızca Durum 2’yi seçer | 2 |
| Durum 1 için gerekçe yazar (kuvvet doğrultusunda yol yok) | 2 |
| Durum 2 için gerekçe yazar | 1 |
| Durum 3 için gerekçe yazar (cisim hareket etmiyor) | 2 |
Sık yapılan hata: Yorulmayı iş yapmakla karıştırmak. Ali ve Mert yorulsa da fiziksel anlamda iş yapmamıştır.
10. Soru (6 puan) · FB.7.2.1
Örnek cevap: Cisme bir kuvvet uygulanmalıdır. Cisim, uygulanan kuvvet doğrultusunda yol almalıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kuvvet uygulanması şartını yazar | 3 |
| Kuvvet doğrultusunda yol alınması şartını yazar | 3 |
11. Soru (7 puan) · FB.7.2.1
Örnek cevap: Can: 20 N × 5 m = 100 J. Ece: 40 N × 2 m = 80 J. Deniz: 20 N × 10 m = 200 J.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Can’ın işini 100 J bulur | 2 |
| Ece’nin işini 80 J bulur | 2 |
| Deniz’in işini 200 J bulur | 2 |
| Birimi (J) doğru kullanır | 1 |
12. Soru (6 puan) · FB.7.2.1
Örnek cevap: Can ve Deniz aynı kuvveti uygulamıştır; Deniz iki kat yol aldırdığı için iki kat iş yapmıştır. Kuvvet sabitken alınan yol arttıkça iş artar. Ece daha büyük kuvvet uygulasa da kutuya çok daha az yol aldırdığı için yaptığı iş daha azdır; iş hem kuvvete hem yola bağlıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Aynı kuvvette yol arttıkça işin arttığını açıklar | 3 |
| Ece’nin durumunu işin hem kuvvete hem yola bağlı olmasıyla açıklar | 3 |
13. Soru (6 puan) · FB.7.2.2
Örnek cevap: Aynı süratte olmalarına rağmen otomobilin kütlesi daha büyük olduğu için kinetik enerjisi bisikletinkinden büyüktür. Kinetik enerji kütleye ve sürate bağlıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Otomobilin kinetik enerjisinin daha büyük olduğunu kütleyle gerekçelendirir | 3 |
| Kütle ve sürat değişkenlerini yazar | 3 |
14. Soru (6 puan) · FB.7.2.2
Örnek cevap: Kütle aynı kalırken sürat arttığı için otomobilin kinetik enerjisi artar. Hızlı giden bir aracın kinetik enerjisi büyük olduğundan bir çarpışmada çok daha fazla hasar oluşur ve aracın durması zorlaşır; bu yüzden hız sınırlarına uyulmalıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kinetik enerjinin arttığını belirtir | 2 |
| Artışı süratin artmasıyla gerekçelendirir | 2 |
| Hız sınırının önemini kinetik enerjiyle ilişkilendirir | 2 |
15. Soru (6 puan) · FB.7.2.2
Örnek cevap: Üst raftaki kitabın çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür; çünkü kitapların kütleleri eşittir ve üst raftaki kitap yerden daha yüksektedir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üst raftaki kitabı seçer | 2 |
| Kütleler eşitken yüksekliğin arttığını gerekçe olarak yazar | 4 |
16. Soru (6 puan) · FB.7.2.2
Örnek cevap: İkisi aynı yükseklikte olduğu için kütlesi daha büyük olan ansiklopedinin çekim potansiyel enerjisi daha büyüktür. Çekim potansiyel enerjisi kütleye ve yüksekliğe bağlıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ansiklopedinin enerjisinin daha büyük olduğunu kütleyle gerekçelendirir | 3 |
| Kütle ve yükseklik değişkenlerini yazar | 3 |