Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Bu durumlar Mert’in eğitim hakkını ve okulun bütün imkânlarından (laboratuvar, kütüphane) yararlanma hakkını kullanmasını zorlaştırır. Fırsat eşitliği, herkesin aynı imkânlardan eşit biçimde yararlanabilmesidir; okulun fiziksel koşulları Mert’in arkadaşlarıyla eşit imkânlara sahip olmasını engellemektedir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Zorlaşan hakları (eğitim, imkânlardan yararlanma) belirtir | 3 |
| Fırsat eşitliği ile ilişkisini açıklar | 3 |
2. Soru (6 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Giriş kapısına uygun eğimde rampa yapılabilir. Okula asansör yaptırılabilir; yapılana kadar Mert’in derslerinin olduğu sınıf, laboratuvar ve kütüphane hizmeti zemin kata taşınabilir. Lavabo ve tuvaletler tekerlekli sandalyeye uygun olarak yeniden düzenlenebilir. Okul yönetimi, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü, belediye ve okul aile birliği görev alabilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç soruna uygun çözüm önerir (her biri 1 puan) | 3 |
| Görev alabilecek kurumları yazar | 3 |
3. Soru (6 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Kabartmalı kılavuz yollar, görme engelli bireylerin bastonla veya ayaklarıyla hissederek başkasına ihtiyaç duymadan güvenle yürümesini sağlar. Kabartma yazılı kitaplar ve ilaç kutuları, bireylerin okuma hakkını kullanmasını ve ilaçlarını yanlışlıkla karıştırmadan kendi başına kullanmasını sağlar.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci uygulamanın katkısını açıklar | 3 |
| İkinci uygulamanın katkısını açıklar | 3 |
4. Soru (7 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Proje adı: “Engelsiz Okul Yolu”. Amaç: Görme engelli öğrencilerin okulda bağımsız hareket etmesini ve derslere eşit biçimde katılmasını sağlamak. Uygulamalar: Okul koridorlarına ve merdivenlere kabartmalı kılavuz yollar döşemek; sınıf ve oda kapılarına kabartma yazılı tabelalar asmak; kütüphaneye sesli kitaplar ve ekran okuyuculu bir bilgisayar kazandırmak; öğrencilere görme engelli arkadaşlarına nasıl rehberlik edileceğini anlatan bir eğitim düzenlemek.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Projeye uygun bir ad ve amaç yazar | 2 |
| Üç uygulanabilir uygulama yazar | 3 |
| Uygulamaları fırsat eşitliğiyle ilişkilendirir | 2 |
5. Soru (6 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Altyazı veya işaret dili tercümanı olmayan yayınlarda bilgiye ulaşamamak; hastane gibi yerlerde sesli anonsları duyamamak; öğretmen konuşurken yüzünü döndüğünde dudak okuyamadığı için dersi takip edememek.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç sorunu doğru yazar (her biri 2 puan) | 6 |
6. Soru (6 puan) · SB.7.1.2
Örnek cevap: Televizyon yayınlarında altyazı ve işaret dili tercümanı yaygınlaştırılabilir. Hastanelerde sıra numaraları sesli anonsun yanında ekranda da gösterilebilir. Öğretmenler konuşurken yüzlerini öğrencilere dönük tutabilir, ders notlarını yazılı olarak paylaşabilir. Bu uygulamalar yaşlılar, gürültülü ortamdakiler ve Türkçe öğrenen yabancılar gibi pek çok kişinin de işini kolaylaştırır; toplumda birlikte yaşama kültürünü güçlendirir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Sorunlara uygun fikirler üretir | 4 |
| Toplumun tamamına yararını açıklar | 2 |
7. Soru (6 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Türk toplumu büyük afetlerde birlik ve beraberlik içinde hareket eder; insanlar zor durumdaki vatandaşlarına maddi ve manevi destek vermek için seferber olur. Bu tutum yardımlaşma ve dayanışma, merhamet (duyarlılık), fedakârlık ve vatandaşlık bilinci gibi değerlere dayanır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birlik ve dayanışma çıkarımını yapar | 2 |
| İki uygun değer yazar | 4 |
8. Soru (7 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Bireyler: Ailece afet planı ve deprem çantası hazırlamak; ilk yardım ve afet bilinci eğitimlerine katılmak; gönüllü afet ekiplerine üye olmak. Kurumlar: Binaları depreme dayanıklı hâle getirmek ve denetlemek; afet toplanma alanlarını belirleyip halka duyurmak; okullarda düzenli tatbikatlar yapmak.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Bireyler için iki uygun öneri yazar | 3 |
| Kurumlar için iki uygun öneri yazar | 3 |
| Önlemlerin dayanışmayla ilişkisini kurar | 1 |
9. Soru (6 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Atatürk Hatay meselesine büyük önem vermiş, “şahsi meselem” diyerek kararlılığını göstermiş ve sorunu savaş yerine diplomasiyle, uluslararası görüşmelerle çözmeye çalışmıştır. Türk halkı ise yurdun her yerinde düzenlediği mitinglerle Hatay’ın anavatana katılmasını desteklemiş, devletin yanında olduğunu göstermiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Atatürk’ün kararlı ve barışçı tutumunu açıklar | 3 |
| Halkın destekleyici tutumunu açıklar | 3 |
10. Soru (6 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Devletin kararlı dış politikası halkın güçlü desteğiyle birleşince ülke uluslararası görüşmelerde daha güçlü olur. Hatay örneğinde halkın mitinglerle tek ses olması, Türkiye’nin haklı tezini dünyaya duyurmasına katkı sağlamış ve mesele barışçı yolla çözülmüştür. Millî meseleler ancak devlet ve millet birlik içinde olduğunda başarıya ulaşır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birlikte hareketin ülkeyi güçlendirdiğini belirtir | 3 |
| Çıkarımı Hatay örneğiyle destekler | 3 |
11. Soru (6 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Halk, kendisi de yoksulluk içinde olmasına rağmen ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için elindekini fedakârca paylaşmıştır. Bu destek sayesinde ordu Sakarya Meydan Muharebesi’ne hazırlanabilmiş, yiyecek, giyecek ve taşıma ihtiyacını karşılamıştır. Halkın desteği zaferin kazanılmasında belirleyici olmuştur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Halkın fedakâr tutumunu yorumlar | 3 |
| Tutumun savaşın sonucuna etkisini açıklar | 3 |
12. Soru (7 puan) · SB.7.1.3
Örnek cevap: Kurtuluş Savaşı’nda halk elindekini orduyla paylaşmış, Hatay meselesinde mitinglerle devletini desteklemiş, depremlerden sonra ise yurdun her yerinden yardıma koşmuştur. Ortak noktalar: birlik ve beraberlik, fedakârlık, dayanışma ve ortak amaç için kişisel çıkarların geri planda tutulması. Genelleme: Türk toplumu millî bir mesele ya da büyük bir zorluk karşısında farklılıklarını bir kenara bırakarak birlik içinde hareket eder ve dayanışma gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç durumdaki tutumları doğru karşılaştırır | 3 |
| En az iki ortak nokta belirler | 2 |
| Uygun bir genelleme yapar | 2 |
13. Soru (6 puan) · SB.7.2.1
Örnek cevap: Örnekler: Güney Kore’de üretilmiş telefon kullanması; Japonya’daki bir okulla çevrim içi proje yapması; internetten Çin’de üretilmiş ayakkabı sipariş etmesi (Brezilya kahvesi, Kanadalı arkadaşla oyun da kabul edilir). Küreselleşme; ulaşım ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle ülkeler arasındaki ekonomik, kültürel ve sosyal etkileşimin artması ve dünyanın adeta küçülmesidir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç uygun örnek seçer | 3 |
| Küreselleşmeyi doğru tanımlar | 3 |
14. Soru (6 puan) · SB.7.2.1
Örnek cevap: Olumlu: İnsanlar dünyanın farklı yerlerindeki ürünlere, bilgiye ve insanlara kolayca ulaşabilir; eğitim ve iş birliği imkânları artar. Olumsuz: Yerel üreticiler büyük uluslararası şirketlerle rekabet etmekte zorlanabilir; ekran başında geçirilen sürenin artması yüz yüze ilişkileri zayıflatabilir; tüketim alışkanlıkları artabilir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Bir olumlu değişikliği açıklar | 3 |
| Bir olumsuz değişikliği açıklar | 3 |
15. Soru (6 puan) · SB.7.2.1
Örnek cevap: Görüş 1 küreselleşmenin olumsuz etkisini öne çıkarır: dünyada kültürlerin birbirine benzemesi (tek tipleşme) ve yerel kültürel unsurların kaybolma tehlikesi. Görüş 2 ise olumlu etkisini öne çıkarır: yerel ürünlerin tanıtılması ve küresel pazara ulaşması. Görüşler küreselleşmenin yerel kültürler için hem tehdit hem fırsat olabileceğini gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Görüş 1’in öne çıkardığı etkiyi açıklar | 2 |
| Görüş 2’nin öne çıkardığı etkiyi açıklar | 2 |
| İki görüşü karşılaştırır | 2 |
16. Soru (7 puan) · SB.7.2.1
Örnek cevap: Örnek (yöresel bir kilim dokumacılığı için): 1. Ustalarla görüşüp dokuma tekniklerini ve desenlerin anlamlarını video ile kaydetmek (dijital teknoloji). 2. Bu videoları ve fotoğrafları farklı dillerde açıklamalarla sosyal medyada paylaşmak (küresel iletişim ağları). 3. Ürünlerin internet üzerinden yurt dışına satılmasını sağlamak ve coğrafi işaret başvurusu yapmak (küresel ticaret ve uluslararası tescil). 4. Gençler için dokuma kursu düzenleyerek bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlamak.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Yöreye ait bir kültürel unsur seçer | 1 |
| En az üç uygulanabilir adım yazar | 3 |
| Adımları küreselleşmenin imkânlarıyla ilişkilendirir | 3 |