Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · T.O.7.5
Örnek cevap: Bir çocuk, dedesinden kalan bozuk cep saatini Rıza Usta’nın dükkânına getirir ve parasının olmadığını söyler. Rıza Usta, ücret yerine çocuğun tamiri izlemesini ister. Çocuk gün boyu ustayı hayranlıkla izler. Akşamüstü saat yeniden çalışır. Çocuk ertesi gün okuldan sonra yine dükkâna gelir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Olayları eksiksiz yazar | 3 |
| Olayları doğru sıralar | 3 |
2. Soru (6 puan) · T.O.7.7
Örnek cevap: Rıza Usta çocuğu mahcup etmeden ona yardım etmek ve mesleğine olan sevgiyi ona aktarmak istemiştir; belki de zanaatını öğretebileceği birini aramaktadır. Çocuğun ertesi gün yeniden gelmesi, saat tamirine ilgi duyduğunu, ustaya hayran kaldığını ve ondan öğrenmek istediğini gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ustanın isteğinin nedenine dair uygun çıkarım yapar | 3 |
| Çocuğun yeniden gelmesine dair uygun çıkarım yapar | 3 |
3. Soru (6 puan) · T.O.7.8
Örnek cevap: Yazar, sürekli acele ederek hayatın küçük ama değerli ayrıntılarını kaçırdığımızı, yavaşlamanın zamanı gerçekten yaşamak anlamına geldiğini anlatmak istemektedir. Bu mesajı vermek için önce günlük hayattan acele örnekleri sıralamış (ayakta yemek yemek, yürürken mesaj yazmak), ardından gözden kaçırdığımız güzellikleri (ışık, dostun sesi, çiçek) karşıt olarak vermiştir. Son cümlede “kaybetmek–sahip olmak” karşıtlığıyla düşüncesini özetlemiştir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Metnin mesajını doğru belirler | 3 |
| Yazarın kullandığı yolları açıklar | 3 |
4. Soru (7 puan) · T.O.7.7
Örnek cevap: “Sanıyoruz” sözcüğü, yazarın bu düşünceye katılmadığını, aslında zamandan kazanmadığımızı, bunun bir yanılgı olduğunu düşündüğünü gösterir. “Belki de” ifadesi, yazarın görüşünü kesin bir yargı olarak dayatmadığını, okuru düşünmeye davet eden ölçülü bir öneri olarak sunduğunu gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| “Sanıyoruz” sözcüğünün yanılgı anlamı taşıdığını açıklar | 4 |
| “Belki de” ifadesinin işlevini açıklar | 3 |
5. Soru (6 puan) · T.O.7.14
Örnek cevap: Bilgiler zaman sırasına göre (kronolojik düzen) sıralanmıştır. Önemli bilgiler: 1924’te çıkarılan kanunla Rize’de çay tarımı teşvik edildi. İlk denemeler başarısız oldu. Zihni Derin fidanlıklar kurarak çayın bölgeye uygun olduğunu gösterdi. 1947’de ilk çay fabrikası açıldı. Bugün çay, bölgedeki binlerce ailenin geçim kaynağıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Metin yapısını kronolojik düzen olarak belirler | 2 |
| Önemli bilgileri doğru ve sıralı yazar | 4 |
6. Soru (6 puan) · T.O.7.15
Örnek cevap: Anahtar kelimeler: çay tarımı, Rize, Zihni Derin, çay fabrikası (iklim, geçim kaynağı da kabul edilir). Özet: Rize’de 1924’te başlayan çay tarımı, Zihni Derin’in çalışmalarıyla başarıya ulaşmış ve 1947’de ilk çay fabrikası açılmıştır. Bugün çay, bölgenin en önemli geçim kaynaklarından biridir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Dört uygun anahtar kelime yazar | 3 |
| Anahtar kelimelerle uygun bir özet yazar | 3 |
7. Soru (6 puan) · T.O.7.4
Örnek cevap: “İmece”: Köy halkının bir kişinin işini karşılıksız olarak hep birlikte yapması. İpucu: Ev yapılırken bütün köyün iş bölümü yaparak çalışması ve ev sahibinin daha sonra bir başkasının işine koşması. “Harman”: Biçilen tahılın taneleri ayrılmak üzere toplandığı yer ya da bu iş. İpucu: Köy hayatında ev sahibinin “bir başkasının harmanına koşması”, bunun köyde birlikte yapılan bir tarım işi olduğunu gösterir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| “İmece” sözcüğünün anlamını tahmin eder | 2 |
| “Harman” sözcüğünün anlamını tahmin eder | 2 |
| Kullandığı ipuçlarını yazar | 2 |
8. Soru (7 puan) · T.O.7.5
Örnek cevap: Erkekler taşı ve keresteyi taşır, kadınlar kazanlarda yemek pişirir, çocuklar ustaların eline çivi uzatır. Son cümle, imecenin karşılıklı yardımlaşmaya dayandığını gösterir: Yardım alan ev sahibi de daha sonra bir başkasının işine koşarak yardımı geri öder.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç grubun görevini doğru yazar | 4 |
| Son cümlenin karşılıklı yardımlaşmayı gösterdiğini açıklar | 3 |
9. Soru (6 puan) · T.O.7.5
Örnek cevap: Gerçek bir köprü değildir. Şair köprünün taşlarını sabırdan, harcını sevgiden yapmıştır. Köprü, şairin sevdiği kişiyle arasında kurduğu sevgi ve dostluk bağını temsil eder; bu bağın hiçbir felakete ve zamana yenilmeyecek kadar sağlam olduğunu anlatır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Köprünün gerçek olmadığını belirtir | 1 |
| Köprünün yapıldığı şeyleri yazar | 2 |
| Köprünün temsil ettiği bağı açıklar | 3 |
10. Soru (6 puan) · T.O.7.21
Örnek cevap: “Taşlarını sabırdan”: Soyut bir kavram olan sabır, köprünün sağlam taşlarına benzetilmiştir. “Harcını sevgiden”: Sevgi, taşları birbirine bağlayan harca benzetilmiştir. Bu benzetmeler, ilişkinin sabır ve sevgiyle kurulduğunu, sevginin insanları birbirine bağlayan güç olduğunu somut ve etkileyici biçimde anlatır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci benzetmeyi bulur ve açıklar | 2 |
| İkinci benzetmeyi bulur ve açıklar | 2 |
| Benzetmelerin şiire katkısını açıklar | 2 |
11. Soru (6 puan) · T.O.7.21
Örnek cevap: Deyimler: “Moral bozulmak” (umudunu, neşesini yitirmek), “kendini aldatmak” (gerçeğe aykırı bir düşünceye inanmak), “omuz omuza vermek” (dayanışma içinde birlikte çalışmak), “işi bitirmek” (başarıyla sonuçlandırmak), “canla başla” (büyük bir istek ve özveriyle). Atasözü: “Birlikten kuvvet doğar” (insanlar birlik olduklarında daha güçlü olur).
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En az üç deyimi bulup anlamını yazar | 4 |
| Atasözünü bulup anlamını yazar | 2 |
12. Soru (7 puan) · T.Y.7.18
Örnek cevap: Örnek: Yarıyıl tatilinin gelmesi eli kulağındaydı ve herkes karnesini merakla bekliyordu. Ahmet ise proje ödevini son güne bırakmıştı. Öğretmen ödevleri toplarken Ahmet’in elinin boş olduğunu görünce burnundan solumaya başladı. Ahmet de bir daha işlerini son ana bırakmayacağına söz verdi.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İki deyimi anlamına uygun kullanır | 4 |
| Paragraf bir olayı anlatır, tutarlı ve anlaşılırdır | 3 |
13. Soru (6 puan) · T.Y.7.21
Örnek cevap: “Tatilinde” → “tatilinde” (cümle ortasındaki cins isim küçük harfle yazılır). “kapadokya’ya” → “Kapadokya’ya” (yer adları büyük harfle başlar). “çünki” → “çünkü”. “rüzgarlı” → “rüzgârlı”.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Büyük–küçük harf yanlışlarını düzeltir | 3 |
| “çünkü” ve “rüzgârlı” yazımlarını düzeltir | 3 |
14. Soru (6 puan) · T.Y.7.21
Örnek cevap: “…not ettim; Balon turuna…” ifadesinde noktalı virgül yanlış kullanılmıştır. Yeni bir cümleye geçildiği için nokta konmalı ve “Balon” büyük harfle başlamalıdır: “…not ettim. Balon turuna…” “Çünkü” bağlacından önce virgül konabilir: “çok şaşırdım, çünkü…”
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Noktalı virgül yanlışını belirler | 2 |
| Doğrusunu açıklar | 2 |
| “Çünkü”den önce virgül kullanılabileceğini yazar | 2 |
15. Soru (6 puan) · T.Y.7.3
Örnek cevap: Ana düşünce: Kitap okuma alışkanlığı insanın hayal dünyasını ve düşünme becerisini geliştirir. Yardımcı düşünce 1: Kitap okuyan insanın kelime hazinesi zenginleşir; bunu kendi deneyimimden örnek vererek destekleyeceğim. Yardımcı düşünce 2: Okumak bizi farklı hayatlara ve kültürlere götürür; bunu bir yazarın sözüne yer vererek (tanık gösterme) destekleyeceğim.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Konuya uygun bir ana düşünce yazar | 2 |
| İki uygun yardımcı düşünce yazar | 2 |
| Uygun anlatım yolları belirler | 2 |
16. Soru (7 puan) · T.Y.7.3
Örnek cevap: Değerlendirme ölçütlerine göre puanlanır. Yazıda başlık, giriş (konunun tanıtılması ve ana düşünce), gelişme (yardımcı düşüncelerin örnek ve açıklamalarla desteklenmesi) ve sonuç (ana düşüncenin pekiştirilmesi) bölümleri bulunmalıdır. Paragraflar arasında anlam bütünlüğü olmalı, yazım ve noktalama kurallarına uyulmalıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Uygun bir başlık koyar | 1 |
| Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini oluşturur | 2 |
| Düşüncelerini örneklerle destekler, tutarlı yazar | 3 |
| Yazım ve noktalama kurallarına uyar | 1 |