Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Bir coğrafya öğretmeninin sınıfta tartışmaya açtığı konular:
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Listedeki konuları “fiziki coğrafya” ve “beşerî ve ekonomik coğrafya” olarak sınıflandırınız.
(6 puan)2. “Fındık ve çay tarımının Doğu Karadeniz’de yoğunlaşması” konusunun hem fiziki hem beşerî coğrafyayla ilişkili olduğunu açıklayınız. Buradan coğrafyanın konusu hakkında bir çıkarımda bulununuz.
Bir ilçe belediyesi yeni bir devlet hastanesi için yer seçecektir. Uzmanların değerlendirdiği iki alan:
| Ölçüt | A alanı | B alanı |
|---|---|---|
| İlçe merkezine uzaklık | 2 km | 9 km |
| Ana yollara bağlantı | Çevre yolunun yanında | Dar bir köy yolu |
| Zemin özelliği | Sağlam kaya zemin | Eski dere yatağı, alüvyal dolgu |
| Taşkın riski | Yok | Yüksek |
| Arsa maliyeti | Yüksek | Düşük |
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Hastane için hangi alan daha uygundur? Tablodaki ölçütleri kullanarak gerekçelendiriniz.
(7 puan)4. Bu örnekten yola çıkarak “mekânsal düşünme” becerisinin günlük hayattaki önemini açıklayınız. Kendi hayatınızdan mekânsal düşünmeyi kullandığınız bir örnek veriniz.
Coğrafya biliminin gelişimine katkı sağlayan bazı bilim insanları:
| Bilim insanı | Çalışması |
|---|---|
| Eratosthenes (MÖ 3. yy.) | Gölge boylarını ölçerek Dünya’nın çevresini hesapladı. |
| Piri Reis (16. yy.) | 1513’te dünya haritasını çizdi; “Kitab-ı Bahriye” adlı denizcilik eserini yazdı. |
| Kâtip Çelebi (17. yy.) | “Cihannüma” adlı coğrafya eserini yazdı. |
| Evliya Çelebi (17. yy.) | “Seyahatname” adlı eserinde gezdiği yerlerin özelliklerini anlattı. |
| Humboldt ve Ritter (19. yy.) | Gözlem ve karşılaştırmaya dayanan modern coğrafyanın temellerini attılar. |
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. Tablodaki Türk-İslam dünyasından bilim insanlarının coğrafyaya katkılarını açıklayınız.
(6 puan)6. Tablodaki bilgilerden yola çıkarak coğrafya biliminin zaman içinde nasıl geliştiğini açıklayınız. Günümüzde coğrafi bilgi toplamada hangi yöntem ve araçlar kullanılmaktadır?
1 : 500 000 ölçekli bir haritada K ve L şehirleri arasındaki kuş uçuşu uzaklık 6 cm olarak ölçülmüştür.
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. K ve L şehirleri arasındaki gerçek uzaklığı kilometre olarak bulunuz. İşlemlerinizi gösteriniz.
(7 puan)8. Aynı iki şehir 1 : 1 000 000 ölçekli bir haritada kaç cm uzaklıkta gösterilir? İki haritadan hangisinin büyük ölçekli olduğunu ve hangisinde daha fazla ayrıntı gösterilebileceğini açıklayınız.
Eş yükselti eğrileriyle (izohipslerle) çizilmiş bir tepe haritasına ilişkin bilgiler:
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. A ve B noktaları arasındaki yükselti farkını bulunuz. Tepenin zirvesinin yükseltisi hakkında ne söylenebilir?
(6 puan)10. Tepenin hangi yamacının eğimi daha fazladır? Gerekçesini yazınız. Bir dağcı zirveye daha kolay tırmanmak isterse hangi yamacı tercih etmelidir?
Türkiye’nin matematik konumu: 36°–42° kuzey enlemleri ile 26°–45° doğu boylamları arası. Türkiye’de ülke genelinde tek bir ortak saat uygulaması kullanılmaktadır.
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. Türkiye’nin en doğusu ile en batısı arasındaki yerel saat farkını hesaplayınız. Güneş’in Türkiye’nin hangi ucunda daha önce doğduğunu açıklayınız.
(7 puan)12. Türkiye’nin bulunduğu enlemlerin ülkenin iklimine iki etkisini açıklayınız. Ülkede tek bir ortak saat kullanılmasının nedenini ve günlük hayata bir etkisini yazınız.
Meteoroloji tarafından yarın için yapılan hava durumu uyarısı:
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Bu hava durumu uyarısı yarın insanların günlük hayatını nasıl etkileyebilir? Üç etki yazınız.
(6 puan)14. Bu uyarıyı duyan bir çiftçi, bir sürücü ve bir okul yöneticisi hangi önlemleri almalıdır? Her biri için birer önlem yazınız.
Bir belediye, taşkın riski olan alanları belirlemek için bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) çalışması yapmaktadır:
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Bir CBS’yi oluşturan bileşenler nelerdir? Belediyenin çalışmasında her bileşene karşılık gelen bilgiyi eşleştiriniz.
(7 puan)16. Belediyenin çalışmasında “insan” bileşeni olmasaydı ne gibi sorunlar ortaya çıkabilirdi? CBS’nin taşkın dışında belediyelere sağlayabileceği iki kullanım alanı yazınız.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.