Deneme amaçlıdır. Sorular ve cevaplar öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.
1. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.1
Örnek cevap: Ayetlere göre insan en güzel biçimde, en uygun yapı ve yeteneklerle yaratılmıştır. Ayrıca insan diğer varlıklar arasında şerefli ve değerli kılınmıştır; akıl, irade ve ruh gibi özelliklerle donatılmıştır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En güzel biçimde yaratılma özelliğini açıklar | 3 |
| Şerefli kılınma özelliğini açıklar | 3 |
2. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.1
Örnek cevap: Kendisine karşı: İnsan kendi değerini bilir, onurunu zedeleyecek davranışlardan ve bedenine zarar verecek alışkanlıklardan uzak durur; yeteneklerini geliştirmeye çalışır. Başkalarına karşı: Her insanın değerli olduğunu bilerek kimseyi dili, rengi ya da durumu nedeniyle aşağılamaz; zorbalık yapmaz, insanlara saygı ve nezaketle davranır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Kendine karşı tutumla ilgili iki örnek verir | 3 |
| Başkalarına karşı tutumla ilgili iki örnek verir | 3 |
3. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.1
Örnek cevap: İnsan yalnızca iyiliğe ya da yalnızca kötülüğe yönelecek biçimde yaratılsaydı seçme imkânı olmaz, yaptıklarından sorumlu tutulamazdı. Akıl, irade ve vicdanla birlikte iki yöne de eğilim verilmesi, insanın kendi tercihiyle iyiyi seçebilmesini sağlar. Bu nedenle insan özgür iradesiyle yaptığı seçimlerden sorumludur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İki yöne eğilimin seçme imkânı verdiğini açıklar | 3 |
| Seçme imkânını sorumlulukla ilişkilendirir | 3 |
4. Soru (7 puan) · DKAB.9.1.2
Örnek cevap: Görüşün doğru bir yanı vardır: Çevre, insanın davranışlarını büyük ölçüde etkiler. Ancak metne göre insan hem iyiliğe hem kötülüğe yönelme yeteneğiyle yaratılmıştır; yani kötülüğe eğilim yalnızca çevreden öğrenilmez, insanın kendisinde de vardır. Görüş, sorumluluğu tamamen çevreye yüklediği için eksiktir. İnsan akıl ve iradesiyle çevresinin olumsuz etkilerine direnebilir; bu nedenle tercihlerinin sorumluluğu kendisine aittir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Görüşün güçlü yönünü belirtir | 2 |
| Metne dayanarak görüşün eksik yönünü açıklar | 3 |
| Kendi görüşünü irade ve sorumlulukla gerekçelendirir | 2 |
5. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.2
Örnek cevap: Zeynep paylaşımı hemen yaymamış, konunun uzmanı olan biyoloji öğretmenine danışmış ve resmî bir kaynağı incelemiştir. Bu, bilgiyi kaynağına göre sorgulayan, takipçi sayısı gibi yanıltıcı ölçütlere değil güvenilir kanıta dayanan eleştirel bir tutumdur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Zeynep’in izlediği yolları belirler | 3 |
| Eleştirel yaklaşım açısından değerlendirir | 3 |
6. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.2
Örnek cevap: Duyular: Görme, işitme gibi duyularla dış dünyadan bilgi ediniriz. Akıl: Duyulardan gelen bilgileri değerlendirir, karşılaştırır ve sonuç çıkarırız. (Vahiy: Allah’ın peygamberleri aracılığıyla bildirdiği bilgi; sezgi: doğrudan kavrayış da kabul edilir.) Örnek: Kur’an’da hakkında bilgi sahibi olunmayan şeyin ardına düşülmemesi, işitilen bir haberin doğruluğunun araştırılması istenir; bu, bilgiyi doğrulama sorumluluğu yükler.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci bilgi edinme yolunu açıklar | 2 |
| İkinci bilgi edinme yolunu açıklar | 2 |
| Bilgi edinmedeki sorumluluğa örnek verir | 2 |
7. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.3
Örnek cevap: Ayetlere göre Allah kullarına çok yakındır ve dua edenin duasına karşılık verir. Allah ile insan arasında aracıya gerek olmayan doğrudan bir ilişki vardır. Dua, insanın Allah ile iletişim kurmasının, ihtiyaçlarını, sevincini ve sıkıntısını O’na açmasının yoludur.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Allah’ın kullarına yakınlığını ve aracısız ilişkiyi açıklar | 3 |
| Duanın iletişimdeki yerini açıklar | 3 |
8. Soru (7 puan) · DKAB.9.1.3
Örnek cevap: Fiilî dua, bir şeyi Allah’tan isterken o şeyin gerçekleşmesi için gereken çabayı da göstermektir. Örneğin hasta olan kişi şifa için dua ederken doktora gidip tedavi olur. Sınava hazırlanan öğrenci sözlü olarak başarı için Allah’a dua eder; fiilî olarak da düzenli ders çalışır, tekrar yapar, uykusuna dikkat eder. Sonucu ise Allah’a bırakarak tevekkül eder.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Fiilî duayı örnekle açıklar | 3 |
| Öğrencinin sözlü duasını yazar | 1 |
| Öğrencinin fiilî duasını yazar | 3 |
9. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.3
Örnek cevap: Bedenle yapılan: namaz, oruç. Malla yapılan: zekât. Hem bedenle hem malla yapılan: hac.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Bedenle yapılan ibadetleri doğru belirler | 2 |
| Malla yapılan ibadeti doğru belirler | 2 |
| Hem bedenle hem malla yapılan ibadeti doğru belirler | 2 |
10. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.3
Örnek cevap: Zekât: Zenginin malından yoksula pay vermesi, toplumda gelir dengesizliğini azaltır, yoksulların ihtiyaçlarını karşılar ve kıskançlık ile kini önler. Namaz: Cemaatle kılınan namazlar insanları camide bir araya getirir; komşuluk, dayanışma ve kardeşlik bağlarını güçlendirir. (Oruçta yoksulun hâlini anlamak, hacda eşitlik ve kardeşlik de kabul edilir.)
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci ibadetin toplumsal katkısını açıklar | 3 |
| İkinci ibadetin toplumsal katkısını açıklar | 3 |
11. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.3
Örnek cevap: Ayetlerde akşam, sabah, günün sonu ve öğle vakitlerine işaret edilmektedir; bu vakitler namaz vakitleriyle de ilişkilendirilir. Mesaj: Mümin günün farklı zamanlarında Allah’ı anarak O’nunla bağını sürekli canlı tutmalıdır. İbadet yalnızca belirli bir anla sınırlı kalmamalı, günün tamamına yayılmalıdır.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Ayetlerde geçen vakitleri yazar | 3 |
| İbadet ve zaman ilişkisine dair mesajı açıklar | 3 |
12. Soru (7 puan) · DKAB.9.1.4
Örnek cevap: Güvenilir bir Kur’an meali, ayetin genel anlamını kendi dilimizde anlamamızı sağlar. Tefsirler, ayetin kelime anlamlarını, iniş sebebini ve diğer ayetlerle ilişkisini açıklar. Hz. Peygamber’in sünneti ve hadisler, ayetlerin uygulamada nasıl anlaşıldığını gösterir. Farklı mealleri karşılaştırmak ve konuyu bütün ayetlerle birlikte değerlendirmek de yanlış anlamaları önler.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| En az üç temel kaynağı yazar | 3 |
| Kaynakların ayetin anlaşılmasına katkısını açıklar | 4 |
13. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.4
Örnek cevap: İnsanın topraktan yaratılması; insanlara eşler yaratılıp aralarına sevgi ve merhamet konulması; göklerin ve yerin yaratılması; dillerin ve renklerin farklı olması; gece ve gündüz uyunması; şimşek ve yağmurla ölü toprağın diriltilmesi (herhangi üçü).
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Üç delili doğru yazar (her biri 2 puan) | 6 |
14. Soru (6 puan) · DKAB.9.1.4
Örnek cevap: Ayet, insanlar arasındaki dil ve renk farklılıklarını bir üstünlük ya da ayrımcılık sebebi değil, Allah’ın yaratmasındaki zenginliğin bir işareti olarak sunar. Bu nedenle farklı dil, ırk ve renkten insanlara saygı duymalı, kimseyi bu özellikleri nedeniyle aşağılamamalıyız. Günümüzde ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve zorbalığa karşı durmak, farklı kültürden insanlarla bir arada barış içinde yaşamak bu mesajın gereğidir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Farklılıkların zenginlik olduğu mesajını açıklar | 3 |
| Günümüzle ilişkilendirir | 3 |
15. Soru (6 puan) · DKAB.9.2.1
Örnek cevap: İman, Hz. Muhammed’in Allah’tan getirdiği temel esasları kalp ile tasdik etmek ve dil ile ikrar etmektir. Kalp ile tasdik, bu esasların doğruluğunu içtenlikle kabul etmek ve onlara gönülden inanmaktır. Dil ile ikrar ise bu inancı sözle açıkça ifade etmektir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| İmanı doğru tanımlar | 2 |
| Kalp ile tasdiki açıklar | 2 |
| Dil ile ikrarı açıklar | 2 |
16. Soru (7 puan) · DKAB.9.2.1
Örnek cevap: Allah’a iman: Allah’ın her şeyi gördüğüne ve bildiğine inanan kişi kimse görmese de dürüst davranır, haksızlık yapmaz ve ibadetlerini severek yerine getirir. Ahirete iman: Yaptıklarının hesabını vereceğine inanan kişi başkalarının hakkına saygı gösterir, iyilik yapmaya çalışır ve kötülükten sakınır. Böylece iman, kişinin hayatının bütününe yön veren bir güç hâline gelir.
| Ölçüt | Puan |
|---|---|
| Birinci iman esasının davranışa yansımasını açıklar | 3 |
| İkinci iman esasının davranışa yansımasını açıklar | 3 |
| İmanın hayata yön verdiği sonucunu yazar | 1 |