9. Sınıf OYSS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Kur’an-ı Kerim’de insanın yaratılışıyla ilgili şöyle buyrulmaktadır:
- “Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” (Tîn suresi, 4. ayet)
- “Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık…” (İsrâ suresi, 70. ayet)
Ayetlere göre insanın yaratılışıyla ilgili hangi özellikler vurgulanmaktadır? Açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ayetlere göre insan en güzel biçimde, en uygun yapı ve yeteneklerle yaratılmıştır. Ayrıca insan diğer varlıklar arasında şerefli ve değerli kılınmıştır; akıl, irade ve ruh gibi özelliklerle donatılmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kur’an-ı Kerim’de insanın yaratılışıyla ilgili şöyle buyrulmaktadır:
- “Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” (Tîn suresi, 4. ayet)
- “Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık…” (İsrâ suresi, 70. ayet)
İnsanın “şerefli” bir varlık olarak yaratılması, insanın kendisine ve başkalarına karşı tutumunu nasıl etkilemelidir? İkişer örnek veriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kendisine karşı: İnsan kendi değerini bilir, onurunu zedeleyecek davranışlardan ve bedenine zarar verecek alışkanlıklardan uzak durur; yeteneklerini geliştirmeye çalışır. Başkalarına karşı: Her insanın değerli olduğunu bilerek kimseyi dili, rengi ya da durumu nedeniyle aşağılamaz; zorbalık yapmaz, insanlara saygı ve nezaketle davranır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İnsanın bazı özelliklerine ilişkin bilgiler:
İnsan; akıl, irade ve vicdan sahibi bir varlıktır. Kur’an’da insanın nefsine hem kötülüğe hem de iyiliğe (takvaya) yönelme yeteneğinin verildiği bildirilir (Şems suresi, 7-8. ayetler). İnsan, bu yeteneklerini nasıl kullandığından sorumludur.
Metne göre insanın hem iyiliğe hem kötülüğe yönelebilme yeteneğiyle yaratılmasının sorumlulukla ilişkisini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İnsan yalnızca iyiliğe ya da yalnızca kötülüğe yönelecek biçimde yaratılsaydı seçme imkânı olmaz, yaptıklarından sorumlu tutulamazdı. Akıl, irade ve vicdanla birlikte iki yöne de eğilim verilmesi, insanın kendi tercihiyle iyiyi seçebilmesini sağlar. Bu nedenle insan özgür iradesiyle yaptığı seçimlerden sorumludur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İnsanın bazı özelliklerine ilişkin bilgiler:
İnsan; akıl, irade ve vicdan sahibi bir varlıktır. Kur’an’da insanın nefsine hem kötülüğe hem de iyiliğe (takvaya) yönelme yeteneğinin verildiği bildirilir (Şems suresi, 7-8. ayetler). İnsan, bu yeteneklerini nasıl kullandığından sorumludur.
“İnsan doğuştan iyidir; kötülükleri çevresi öğretir.” görüşünü metinden yararlanarak eleştirel bir bakışla değerlendiriniz. Görüşünüzü gerekçelendiriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Görüşün doğru bir yanı vardır: Çevre, insanın davranışlarını büyük ölçüde etkiler. Ancak metne göre insan hem iyiliğe hem kötülüğe yönelme yeteneğiyle yaratılmıştır; yani kötülüğe eğilim yalnızca çevreden öğrenilmez, insanın kendisinde de vardır. Görüş, sorumluluğu tamamen çevreye yüklediği için eksiktir. İnsan akıl ve iradesiyle çevresinin olumsuz etkilerine direnebilir; bu nedenle tercihlerinin sorumluluğu kendisine aittir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bir öğrencinin yaşadığı durum:
Zeynep, sosyal medyada “Her gün limonlu su içen bir hafta içinde hiç hastalanmaz!” başlıklı bir paylaşım gördü. Paylaşımı yapan hesabın çok takipçisi vardı. Zeynep önce paylaşımı arkadaşlarına göndermeyi düşündü, sonra vazgeçti. Biyoloji öğretmenine sordu, ardından Sağlık Bakanlığının resmî kaynaklarını inceledi.
Zeynep’in doğru bilgiye ulaşmak için izlediği yolları belirleyiniz. Bu davranışı bilgiye eleştirel yaklaşım açısından değerlendiriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Zeynep paylaşımı hemen yaymamış, konunun uzmanı olan biyoloji öğretmenine danışmış ve resmî bir kaynağı incelemiştir. Bu, bilgiyi kaynağına göre sorgulayan, takipçi sayısı gibi yanıltıcı ölçütlere değil güvenilir kanıta dayanan eleştirel bir tutumdur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin yaşadığı durum:
Zeynep, sosyal medyada “Her gün limonlu su içen bir hafta içinde hiç hastalanmaz!” başlıklı bir paylaşım gördü. Paylaşımı yapan hesabın çok takipçisi vardı. Zeynep önce paylaşımı arkadaşlarına göndermeyi düşündü, sonra vazgeçti. Biyoloji öğretmenine sordu, ardından Sağlık Bakanlığının resmî kaynaklarını inceledi.
İnsanın bilgiye ulaşma yollarından (duyular, akıl, vahiy, sezgi) ikisini açıklayınız. İslam’ın bilgi edinme konusunda insana yüklediği sorumluluğa bir örnek veriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Duyular: Görme, işitme gibi duyularla dış dünyadan bilgi ediniriz. Akıl: Duyulardan gelen bilgileri değerlendirir, karşılaştırır ve sonuç çıkarırız. (Vahiy: Allah’ın peygamberleri aracılığıyla bildirdiği bilgi; sezgi: doğrudan kavrayış da kabul edilir.) Örnek: Kur’an’da hakkında bilgi sahibi olunmayan şeyin ardına düşülmemesi, işitilen bir haberin doğruluğunun araştırılması istenir; bu, bilgiyi doğrulama sorumluluğu yükler.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kur’an-ı Kerim’de dua ile ilgili şöyle buyrulmaktadır:
- “Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, size karşılık vereyim…” (Mü’min suresi, 60. ayet)
- “Kullarım sana beni sorduklarında (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua edenin duasına karşılık veririm…” (Bakara suresi, 186. ayet)
Ayetlere göre Allah (cc) ile insan arasındaki ilişkinin özelliği nedir? Duanın bu ilişkideki yerini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ayetlere göre Allah kullarına çok yakındır ve dua edenin duasına karşılık verir. Allah ile insan arasında aracıya gerek olmayan doğrudan bir ilişki vardır. Dua, insanın Allah ile iletişim kurmasının, ihtiyaçlarını, sevincini ve sıkıntısını O’na açmasının yoludur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kur’an-ı Kerim’de dua ile ilgili şöyle buyrulmaktadır:
- “Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, size karşılık vereyim…” (Mü’min suresi, 60. ayet)
- “Kullarım sana beni sorduklarında (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua edenin duasına karşılık veririm…” (Bakara suresi, 186. ayet)
Duanın yalnızca sözle değil davranışla da yapılabileceği söylenir (fiilî dua). Bu ifadeyi bir örnekle açıklayınız. Sınava hazırlanan bir öğrencinin hem sözlü hem fiilî duasının nasıl olması gerektiğini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Fiilî dua, bir şeyi Allah’tan isterken o şeyin gerçekleşmesi için gereken çabayı da göstermektir. Örneğin hasta olan kişi şifa için dua ederken doktora gidip tedavi olur. Sınava hazırlanan öğrenci sözlü olarak başarı için Allah’a dua eder; fiilî olarak da düzenli ders çalışır, tekrar yapar, uykusuna dikkat eder. Sonucu ise Allah’a bırakarak tevekkül eder.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
İslam’daki bazı ibadetler:
| İbadet | Özelliği |
|---|---|
| Namaz | Bedenle yapılan, günde beş vakit tekrarlanan ibadet |
| Oruç | Bedenle yapılan, Ramazan ayında tutulan ibadet |
| Zekât | Malla yapılan, zenginin malının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi |
| Hac | Hem malla hem bedenle yapılan, gücü yetenin ömründe bir kez yaptığı ibadet |
Tablodaki ibadetleri “bedenle yapılan”, “malla yapılan” ve “hem bedenle hem malla yapılan” olarak sınıflandırınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Bedenle yapılan: namaz, oruç. Malla yapılan: zekât. Hem bedenle hem malla yapılan: hac.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İslam’daki bazı ibadetler:
| İbadet | Özelliği |
|---|---|
| Namaz | Bedenle yapılan, günde beş vakit tekrarlanan ibadet |
| Oruç | Bedenle yapılan, Ramazan ayında tutulan ibadet |
| Zekât | Malla yapılan, zenginin malının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi |
| Hac | Hem malla hem bedenle yapılan, gücü yetenin ömründe bir kez yaptığı ibadet |
İbadetlerin insanın Allah ile iletişiminin yanı sıra toplumsal hayata da katkı sağladığını iki ibadet üzerinden açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Zekât: Zenginin malından yoksula pay vermesi, toplumda gelir dengesizliğini azaltır, yoksulların ihtiyaçlarını karşılar ve kıskançlık ile kini önler. Namaz: Cemaatle kılınan namazlar insanları camide bir araya getirir; komşuluk, dayanışma ve kardeşlik bağlarını güçlendirir. (Oruçta yoksulun hâlini anlamak, hacda eşitlik ve kardeşlik de kabul edilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Rum suresi 17-18. ayetlerin anlamı (özet):
Akşama ve sabaha girdiğiniz vakitlerde Allah’ı tesbih edin (O’nu her türlü eksiklikten uzak tutarak anın). Göklerde ve yerde hamd (övgü) O’na aittir; günün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde de O’nu tesbih edin.
Rum suresi 17-18. ayetlerde Allah’ı (cc) anmak için hangi vakitlere işaret edilmektedir? Bu ayetlerin ibadet ve zaman arasındaki ilişkiye dair mesajını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ayetlerde akşam, sabah, günün sonu ve öğle vakitlerine işaret edilmektedir; bu vakitler namaz vakitleriyle de ilişkilendirilir. Mesaj: Mümin günün farklı zamanlarında Allah’ı anarak O’nunla bağını sürekli canlı tutmalıdır. İbadet yalnızca belirli bir anla sınırlı kalmamalı, günün tamamına yayılmalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Rum suresi 17-18. ayetlerin anlamı (özet):
Akşama ve sabaha girdiğiniz vakitlerde Allah’ı tesbih edin (O’nu her türlü eksiklikten uzak tutarak anın). Göklerde ve yerde hamd (övgü) O’na aittir; günün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde de O’nu tesbih edin.
Bir ayetin mesajını doğru anlamak için hangi temel kaynaklara başvurulmalıdır? Bu kaynakların her birinin ayetin anlaşılmasına katkısını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Güvenilir bir Kur’an meali, ayetin genel anlamını kendi dilimizde anlamamızı sağlar. Tefsirler, ayetin kelime anlamlarını, iniş sebebini ve diğer ayetlerle ilişkisini açıklar. Hz. Peygamber’in sünneti ve hadisler, ayetlerin uygulamada nasıl anlaşıldığını gösterir. Farklı mealleri karşılaştırmak ve konuyu bütün ayetlerle birlikte değerlendirmek de yanlış anlamaları önler.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Rum suresi 19-27. ayetlerin anlamı (özet):
- Allah ölüden diriyi çıkarır, diriden ölüyü çıkarır; ölü toprağa hayat verir.
- Sizi topraktan yaratması O’nun varlığının delillerindendir.
- Size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması da O’nun delillerindendir.
- Göklerin ve yerin yaratılması, dillerinizin ve renklerinizin farklı olması da O’nun delillerindendir.
- Gece ve gündüz uyumanız, O’nun lütfundan rızık aramanız da O’nun delillerindendir.
- Size korku ve ümit veren şimşeği göstermesi, gökten su indirip ölü toprağı diriltmesi de O’nun delillerindendir.
- Yaratmayı başlatan, sonra onu tekrarlayan O’dur ve bu O’na daha kolaydır.
Rum suresinin 19-27. ayetlerinde Allah’ın (cc) varlığının delili olarak gösterilen olaylardan üçünü yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İnsanın topraktan yaratılması; insanlara eşler yaratılıp aralarına sevgi ve merhamet konulması; göklerin ve yerin yaratılması; dillerin ve renklerin farklı olması; gece ve gündüz uyunması; şimşek ve yağmurla ölü toprağın diriltilmesi (herhangi üçü).
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Rum suresi 19-27. ayetlerin anlamı (özet):
- Allah ölüden diriyi çıkarır, diriden ölüyü çıkarır; ölü toprağa hayat verir.
- Sizi topraktan yaratması O’nun varlığının delillerindendir.
- Size kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması da O’nun delillerindendir.
- Göklerin ve yerin yaratılması, dillerinizin ve renklerinizin farklı olması da O’nun delillerindendir.
- Gece ve gündüz uyumanız, O’nun lütfundan rızık aramanız da O’nun delillerindendir.
- Size korku ve ümit veren şimşeği göstermesi, gökten su indirip ölü toprağı diriltmesi de O’nun delillerindendir.
- Yaratmayı başlatan, sonra onu tekrarlayan O’dur ve bu O’na daha kolaydır.
Ayetlerde “dillerinizin ve renklerinizin farklı olması” Allah’ın varlığının delillerinden sayılmıştır. Bu ifade insanlar arasındaki farklılıklara nasıl bakmamız gerektiği konusunda ne mesaj verir? Günümüzle ilişkilendirerek açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ayet, insanlar arasındaki dil ve renk farklılıklarını bir üstünlük ya da ayrımcılık sebebi değil, Allah’ın yaratmasındaki zenginliğin bir işareti olarak sunar. Bu nedenle farklı dil, ırk ve renkten insanlara saygı duymalı, kimseyi bu özellikleri nedeniyle aşağılamamalıyız. Günümüzde ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve zorbalığa karşı durmak, farklı kültürden insanlarla bir arada barış içinde yaşamak bu mesajın gereğidir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İmanın mahiyetine ilişkin bilgi:
Sözlükte “güvenmek, inanmak, doğrulamak” anlamlarına gelen iman, Hz. Muhammed’in (sav) Allah’tan getirdiği temel esasları kalp ile tasdik etmek ve bunu dil ile ikrar etmektir. İman; Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere inanmayı kapsar. İman insanın içinde yalnızca bir bilgi olarak kalmaz; davranışlarına, ibadetlerine ve ahlakına yansır.
Metne göre imanın tanımını yazınız. İmanın “kalp ile tasdik” ve “dil ile ikrar” boyutlarını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İman, Hz. Muhammed’in Allah’tan getirdiği temel esasları kalp ile tasdik etmek ve dil ile ikrar etmektir. Kalp ile tasdik, bu esasların doğruluğunu içtenlikle kabul etmek ve onlara gönülden inanmaktır. Dil ile ikrar ise bu inancı sözle açıkça ifade etmektir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İmanın mahiyetine ilişkin bilgi:
Sözlükte “güvenmek, inanmak, doğrulamak” anlamlarına gelen iman, Hz. Muhammed’in (sav) Allah’tan getirdiği temel esasları kalp ile tasdik etmek ve bunu dil ile ikrar etmektir. İman; Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere inanmayı kapsar. İman insanın içinde yalnızca bir bilgi olarak kalmaz; davranışlarına, ibadetlerine ve ahlakına yansır.
“İman insanın içinde yalnızca bir bilgi olarak kalmaz; davranışlarına, ibadetlerine ve ahlakına yansır.” ifadesini iman esaslarından ikisini örnek vererek açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Allah’a iman: Allah’ın her şeyi gördüğüne ve bildiğine inanan kişi kimse görmese de dürüst davranır, haksızlık yapmaz ve ibadetlerini severek yerine getirir. Ahirete iman: Yaptıklarının hesabını vereceğine inanan kişi başkalarının hakkına saygı gösterir, iyilik yapmaya çalışır ve kötülükten sakınır. Böylece iman, kişinin hayatının bütününe yön veren bir güç hâline gelir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7