Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Kur’an-ı Kerim’de insanın yaratılışıyla ilgili şöyle buyrulmaktadır:
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Ayetlere göre insanın yaratılışıyla ilgili hangi özellikler vurgulanmaktadır? Açıklayınız.
(6 puan)2. İnsanın “şerefli” bir varlık olarak yaratılması, insanın kendisine ve başkalarına karşı tutumunu nasıl etkilemelidir? İkişer örnek veriniz.
İnsanın bazı özelliklerine ilişkin bilgiler:
İnsan; akıl, irade ve vicdan sahibi bir varlıktır. Kur’an’da insanın nefsine hem kötülüğe hem de iyiliğe (takvaya) yönelme yeteneğinin verildiği bildirilir (Şems suresi, 7-8. ayetler). İnsan, bu yeteneklerini nasıl kullandığından sorumludur.
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Metne göre insanın hem iyiliğe hem kötülüğe yönelebilme yeteneğiyle yaratılmasının sorumlulukla ilişkisini açıklayınız.
(7 puan)4. “İnsan doğuştan iyidir; kötülükleri çevresi öğretir.” görüşünü metinden yararlanarak eleştirel bir bakışla değerlendiriniz. Görüşünüzü gerekçelendiriniz.
Bir öğrencinin yaşadığı durum:
Zeynep, sosyal medyada “Her gün limonlu su içen bir hafta içinde hiç hastalanmaz!” başlıklı bir paylaşım gördü. Paylaşımı yapan hesabın çok takipçisi vardı. Zeynep önce paylaşımı arkadaşlarına göndermeyi düşündü, sonra vazgeçti. Biyoloji öğretmenine sordu, ardından Sağlık Bakanlığının resmî kaynaklarını inceledi.
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. Zeynep’in doğru bilgiye ulaşmak için izlediği yolları belirleyiniz. Bu davranışı bilgiye eleştirel yaklaşım açısından değerlendiriniz.
(6 puan)6. İnsanın bilgiye ulaşma yollarından (duyular, akıl, vahiy, sezgi) ikisini açıklayınız. İslam’ın bilgi edinme konusunda insana yüklediği sorumluluğa bir örnek veriniz.
Kur’an-ı Kerim’de dua ile ilgili şöyle buyrulmaktadır:
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. Ayetlere göre Allah (cc) ile insan arasındaki ilişkinin özelliği nedir? Duanın bu ilişkideki yerini açıklayınız.
(7 puan)8. Duanın yalnızca sözle değil davranışla da yapılabileceği söylenir (fiilî dua). Bu ifadeyi bir örnekle açıklayınız. Sınava hazırlanan bir öğrencinin hem sözlü hem fiilî duasının nasıl olması gerektiğini yazınız.
İslam’daki bazı ibadetler:
| İbadet | Özelliği |
|---|---|
| Namaz | Bedenle yapılan, günde beş vakit tekrarlanan ibadet |
| Oruç | Bedenle yapılan, Ramazan ayında tutulan ibadet |
| Zekât | Malla yapılan, zenginin malının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi |
| Hac | Hem malla hem bedenle yapılan, gücü yetenin ömründe bir kez yaptığı ibadet |
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. Tablodaki ibadetleri “bedenle yapılan”, “malla yapılan” ve “hem bedenle hem malla yapılan” olarak sınıflandırınız.
(6 puan)10. İbadetlerin insanın Allah ile iletişiminin yanı sıra toplumsal hayata da katkı sağladığını iki ibadet üzerinden açıklayınız.
Rum suresi 17-18. ayetlerin anlamı (özet):
Akşama ve sabaha girdiğiniz vakitlerde Allah’ı tesbih edin (O’nu her türlü eksiklikten uzak tutarak anın). Göklerde ve yerde hamd (övgü) O’na aittir; günün sonunda ve öğle vaktine girdiğinizde de O’nu tesbih edin.
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. Rum suresi 17-18. ayetlerde Allah’ı (cc) anmak için hangi vakitlere işaret edilmektedir? Bu ayetlerin ibadet ve zaman arasındaki ilişkiye dair mesajını açıklayınız.
(7 puan)12. Bir ayetin mesajını doğru anlamak için hangi temel kaynaklara başvurulmalıdır? Bu kaynakların her birinin ayetin anlaşılmasına katkısını açıklayınız.
Rum suresi 19-27. ayetlerin anlamı (özet):
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Rum suresinin 19-27. ayetlerinde Allah’ın (cc) varlığının delili olarak gösterilen olaylardan üçünü yazınız.
(6 puan)14. Ayetlerde “dillerinizin ve renklerinizin farklı olması” Allah’ın varlığının delillerinden sayılmıştır. Bu ifade insanlar arasındaki farklılıklara nasıl bakmamız gerektiği konusunda ne mesaj verir? Günümüzle ilişkilendirerek açıklayınız.
İmanın mahiyetine ilişkin bilgi:
Sözlükte “güvenmek, inanmak, doğrulamak” anlamlarına gelen iman, Hz. Muhammed’in (sav) Allah’tan getirdiği temel esasları kalp ile tasdik etmek ve bunu dil ile ikrar etmektir. İman; Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere inanmayı kapsar. İman insanın içinde yalnızca bir bilgi olarak kalmaz; davranışlarına, ibadetlerine ve ahlakına yansır.
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Metne göre imanın tanımını yazınız. İmanın “kalp ile tasdik” ve “dil ile ikrar” boyutlarını açıklayınız.
(7 puan)16. “İman insanın içinde yalnızca bir bilgi olarak kalmaz; davranışlarına, ibadetlerine ve ahlakına yansır.” ifadesini iman esaslarından ikisini örnek vererek açıklayınız.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.