Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Bir öğrencinin bir hafta boyunca not ettiği gözlemler:
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Öğrencinin gözlemlerinin ortak özelliği nedir? Bu gözlemlerden yola çıkarak fizik biliminin neyi incelediğine dair bir tanım yapınız.
(6 puan)2. Öğrenci, “Elma her seferinde yere düştü; o hâlde bırakılan bütün cisimler yere düşer.” sonucuna varmıştır. Bu akıl yürütmenin türünü belirtiniz. Bu tür akıl yürütmenin bilimsel bilgi üretmedeki önemini ve sınırlılığını açıklayınız.
Günümüzde kullanılan bazı teknolojiler:
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Listedeki teknolojileri en çok ilişkili oldukları fizik alt dallarıyla eşleştiriniz.
(7 puan)4. MR cihazının çalışmasında hem güçlü mıknatısların oluşturduğu manyetik alan hem de vücuttaki atom çekirdeklerinin davranışı rol oynar. Bu örnekten yola çıkarak fiziğin alt dalları arasındaki ilişki hakkında bir çıkarım yapınız. Bir başka teknolojiden örnek vererek çıkarımınızı destekleyiniz.
İki bilim insanının çalışmalarına ilişkin bilgiler:
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. İbn-i Heysem’in çalışma yöntemi, bilimsel yöntemin hangi özelliklerini yansıtmaktadır? Onun karanlık oda deneyinin günümüzde hangi teknolojinin temelini oluşturduğunu yazınız.
(6 puan)6. Marie Curie’nin yaşamından bir bilim insanında bulunması gereken iki özelliği çıkarınız. Bu özelliklerin onun başarısına nasıl katkı sağladığını açıklayınız.
Fizikle ilgili çalışmalar yürüten bazı kurum ve kuruluşlar:
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. Listedeki kuruluşlardan ikisini seçiniz. Bu kuruluşlarda fizik bilgisiyle çalışabilecek birer meslek ve bu meslekte yapılan işi yazınız.
(7 puan)8. Bir öğrenci, “Fizik okuyan biri ancak öğretmen olabilir.” diyor. Bu görüşü listedeki kuruluşlardan örnekler vererek değerlendiriniz. Fizikle ilgili bir kariyer için lise yıllarında neler yapılabileceğine dair iki öneri yazınız.
Bazı fiziksel nicelikler ve SI birimleri:
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Kütle | kg |
| Uzunluk | m |
| Zaman | s |
| Sıcaklık | K (kelvin) |
| Hız | m/s |
| Kuvvet | N (newton) |
| Hacim | m³ |
| Elektrik akımı | A (amper) |
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. Tablodaki nicelikleri temel ve türetilmiş nicelikler olarak sınıflandırınız. Temel nicelik ile türetilmiş nicelik arasındaki farkı açıklayınız.
(6 puan)10. Hız ve hacim niceliklerinin birimlerinin hangi temel birimlerden türetildiğini açıklayınız. Kuvvetin birimi olan newtonun (N) temel birimler cinsinden karşılığının kg · m/s² olduğunu, kuvvet = kütle · ivme bağıntısından yararlanarak gösteriniz.
Bir öğrencinin bir gezi sırasında not ettiği ölçümler:
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. Öğrencinin ölçümlerinden sıcaklığı, rüzgâr hızını ve mola süresini SI birimlerine dönüştürünüz. (T(K) = t(°C) + 273 alınız.)
(7 puan)12. Öğrencinin ölçtüğü nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırınız. Vektörel niceliklerin tam olarak ifade edilebilmesi için hangi bilgilerin gerektiğini, “kamptan göle olan yer değiştirme” üzerinden açıklayınız.
Ali, doğrusal bir yol üzerinde önce doğuya doğru 30 m yürümüş, ardından aynı yol üzerinde batıya doğru 50 m yürüyerek durmuştur.
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Ali’nin aldığı toplam yolu ve yer değiştirmesini bulunuz. Bu iki nicelikten hangisinin skaler, hangisinin vektörel olduğunu açıklayınız.
(6 puan)14. Doğu yönünü pozitif (+) kabul ederek Ali’nin iki hareketini vektör olarak yazınız ve vektörleri toplayınız. Ali’nin başladığı noktaya geri dönebilmesi için hangi yönde ne kadar yürümesi gerektiğini bulunuz.
Halat çekme yarışında iki takımdaki oyuncuların halata uyguladığı kuvvetler aynı doğrultudadır:
| Takım | Oyuncuların uyguladığı kuvvetler | Yön |
|---|---|---|
| A takımı | 300 N ve 250 N | Doğu |
| B takımı | 200 N ve 280 N | Batı |
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Halata etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. Halatın hangi yöne hareket etmesi beklenir?
(7 puan)16. B takımına batıya doğru 90 N kuvvet uygulayan bir oyuncu katılırsa bileşke kuvvet ne olur? Bu oyuncu yerine kaç newtonluk kuvvet uygulayan bir oyuncu katılırsa halat hareketsiz kalır? Aynı doğrultudaki vektörlerin toplanmasıyla ilgili bir genelleme yapınız.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.