9. Sınıf OYSS Fizik 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Bir öğrencinin bir hafta boyunca not ettiği gözlemler:
- Ağaçtan kopan elma her zaman yere doğru düştü.
- Yağmurdan sonra güneş çıkınca gökkuşağı oluştu.
- Mıknatıs, masadaki ataşları kendine çekti.
- Dondurucudan çıkarılan buz, oda sıcaklığında eridi.
- Gitarın teli titreşince ses duyuldu.
Öğrencinin gözlemlerinin ortak özelliği nedir? Bu gözlemlerden yola çıkarak fizik biliminin neyi incelediğine dair bir tanım yapınız.
Bir öğrencinin bir hafta boyunca not ettiği gözlemler:
- Ağaçtan kopan elma her zaman yere doğru düştü.
- Yağmurdan sonra güneş çıkınca gökkuşağı oluştu.
- Mıknatıs, masadaki ataşları kendine çekti.
- Dondurucudan çıkarılan buz, oda sıcaklığında eridi.
- Gitarın teli titreşince ses duyuldu.
Öğrenci, “Elma her seferinde yere düştü; o hâlde bırakılan bütün cisimler yere düşer.” sonucuna varmıştır. Bu akıl yürütmenin türünü belirtiniz. Bu tür akıl yürütmenin bilimsel bilgi üretmedeki önemini ve sınırlılığını açıklayınız.
Günümüzde kullanılan bazı teknolojiler:
- MR (manyetik rezonans) cihazı
- Gözlük ve fotoğraf makinesi mercekleri
- Güneş panelleri
- Nükleer santral
- Binalarda ısı yalıtımı
Listedeki teknolojileri en çok ilişkili oldukları fizik alt dallarıyla eşleştiriniz.
Günümüzde kullanılan bazı teknolojiler:
- MR (manyetik rezonans) cihazı
- Gözlük ve fotoğraf makinesi mercekleri
- Güneş panelleri
- Nükleer santral
- Binalarda ısı yalıtımı
MR cihazının çalışmasında hem güçlü mıknatısların oluşturduğu manyetik alan hem de vücuttaki atom çekirdeklerinin davranışı rol oynar. Bu örnekten yola çıkarak fiziğin alt dalları arasındaki ilişki hakkında bir çıkarım yapınız. Bir başka teknolojiden örnek vererek çıkarımınızı destekleyiniz.
İki bilim insanının çalışmalarına ilişkin bilgiler:
- İbn-i Heysem (965–1040): Görmenin, cisimlerden yansıyan ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savundu. Karanlık bir odanın duvarındaki küçük bir delikten giren ışığın karşı duvarda ters görüntü oluşturduğunu deneylerle gösterdi. Görüşlerini gözlem ve deneye dayandırdı.
- Marie Curie (1867–1934): Kadınların üniversiteye kabul edilmediği bir dönemde eğitimini sürdürmek için ülkesinden ayrıldı. Yıllarca zor koşullarda tonlarca maden filizini işleyerek radyum ve polonyum elementlerini keşfetti. Biri fizik, biri kimya olmak üzere iki Nobel ödülü aldı.
İbn-i Heysem’in çalışma yöntemi, bilimsel yöntemin hangi özelliklerini yansıtmaktadır? Onun karanlık oda deneyinin günümüzde hangi teknolojinin temelini oluşturduğunu yazınız.
İki bilim insanının çalışmalarına ilişkin bilgiler:
- İbn-i Heysem (965–1040): Görmenin, cisimlerden yansıyan ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savundu. Karanlık bir odanın duvarındaki küçük bir delikten giren ışığın karşı duvarda ters görüntü oluşturduğunu deneylerle gösterdi. Görüşlerini gözlem ve deneye dayandırdı.
- Marie Curie (1867–1934): Kadınların üniversiteye kabul edilmediği bir dönemde eğitimini sürdürmek için ülkesinden ayrıldı. Yıllarca zor koşullarda tonlarca maden filizini işleyerek radyum ve polonyum elementlerini keşfetti. Biri fizik, biri kimya olmak üzere iki Nobel ödülü aldı.
Marie Curie’nin yaşamından bir bilim insanında bulunması gereken iki özelliği çıkarınız. Bu özelliklerin onun başarısına nasıl katkı sağladığını açıklayınız.
Fizikle ilgili çalışmalar yürüten bazı kurum ve kuruluşlar:
- TÜBİTAK UZAY: Uydu ve uzay teknolojileri geliştirir.
- ASELSAN: Elektronik, haberleşme ve radar sistemleri üretir.
- TENMAK (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu): Nükleer enerji ve radyasyon güvenliği üzerine çalışır.
- CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi): Parçacık fiziği alanında araştırma yapar; Türkiye bu kuruluşun ortak üyesidir.
- Hastanelerin radyoloji ve radyoterapi bölümleri
Listedeki kuruluşlardan ikisini seçiniz. Bu kuruluşlarda fizik bilgisiyle çalışabilecek birer meslek ve bu meslekte yapılan işi yazınız.
Fizikle ilgili çalışmalar yürüten bazı kurum ve kuruluşlar:
- TÜBİTAK UZAY: Uydu ve uzay teknolojileri geliştirir.
- ASELSAN: Elektronik, haberleşme ve radar sistemleri üretir.
- TENMAK (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu): Nükleer enerji ve radyasyon güvenliği üzerine çalışır.
- CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi): Parçacık fiziği alanında araştırma yapar; Türkiye bu kuruluşun ortak üyesidir.
- Hastanelerin radyoloji ve radyoterapi bölümleri
Bir öğrenci, “Fizik okuyan biri ancak öğretmen olabilir.” diyor. Bu görüşü listedeki kuruluşlardan örnekler vererek değerlendiriniz. Fizikle ilgili bir kariyer için lise yıllarında neler yapılabileceğine dair iki öneri yazınız.
Bazı fiziksel nicelikler ve SI birimleri:
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Kütle | kg |
| Uzunluk | m |
| Zaman | s |
| Sıcaklık | K (kelvin) |
| Hız | m/s |
| Kuvvet | N (newton) |
| Hacim | m³ |
| Elektrik akımı | A (amper) |
Tablodaki nicelikleri temel ve türetilmiş nicelikler olarak sınıflandırınız. Temel nicelik ile türetilmiş nicelik arasındaki farkı açıklayınız.
Bazı fiziksel nicelikler ve SI birimleri:
| Nicelik | SI birimi |
|---|---|
| Kütle | kg |
| Uzunluk | m |
| Zaman | s |
| Sıcaklık | K (kelvin) |
| Hız | m/s |
| Kuvvet | N (newton) |
| Hacim | m³ |
| Elektrik akımı | A (amper) |
Hız ve hacim niceliklerinin birimlerinin hangi temel birimlerden türetildiğini açıklayınız. Kuvvetin birimi olan newtonun (N) temel birimler cinsinden karşılığının kg · m/s² olduğunu, kuvvet = kütle · ivme bağıntısından yararlanarak gösteriniz.
Bir öğrencinin bir gezi sırasında not ettiği ölçümler:
- Hava sıcaklığı: 25 °C
- Çantasının kütlesi: 3 kg
- Rüzgâr: kuzeye doğru 36 km/h
- Mola süresi: 2 dakika
- Kamptan göle olan yer değiştirmesi: doğuya doğru 500 m
Öğrencinin ölçümlerinden sıcaklığı, rüzgâr hızını ve mola süresini SI birimlerine dönüştürünüz. (T(K) = t(°C) + 273 alınız.)
Bir öğrencinin bir gezi sırasında not ettiği ölçümler:
- Hava sıcaklığı: 25 °C
- Çantasının kütlesi: 3 kg
- Rüzgâr: kuzeye doğru 36 km/h
- Mola süresi: 2 dakika
- Kamptan göle olan yer değiştirmesi: doğuya doğru 500 m
Öğrencinin ölçtüğü nicelikleri skaler ve vektörel olarak sınıflandırınız. Vektörel niceliklerin tam olarak ifade edilebilmesi için hangi bilgilerin gerektiğini, “kamptan göle olan yer değiştirme” üzerinden açıklayınız.
Ali, doğrusal bir yol üzerinde önce doğuya doğru 30 m yürümüş, ardından aynı yol üzerinde batıya doğru 50 m yürüyerek durmuştur.
Ali’nin aldığı toplam yolu ve yer değiştirmesini bulunuz. Bu iki nicelikten hangisinin skaler, hangisinin vektörel olduğunu açıklayınız.
Ali, doğrusal bir yol üzerinde önce doğuya doğru 30 m yürümüş, ardından aynı yol üzerinde batıya doğru 50 m yürüyerek durmuştur.
Doğu yönünü pozitif (+) kabul ederek Ali’nin iki hareketini vektör olarak yazınız ve vektörleri toplayınız. Ali’nin başladığı noktaya geri dönebilmesi için hangi yönde ne kadar yürümesi gerektiğini bulunuz.
Halat çekme yarışında iki takımdaki oyuncuların halata uyguladığı kuvvetler aynı doğrultudadır:
| Takım | Oyuncuların uyguladığı kuvvetler | Yön |
|---|---|---|
| A takımı | 300 N ve 250 N | Doğu |
| B takımı | 200 N ve 280 N | Batı |
Halata etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü bulunuz. Halatın hangi yöne hareket etmesi beklenir?
Halat çekme yarışında iki takımdaki oyuncuların halata uyguladığı kuvvetler aynı doğrultudadır:
| Takım | Oyuncuların uyguladığı kuvvetler | Yön |
|---|---|---|
| A takımı | 300 N ve 250 N | Doğu |
| B takımı | 200 N ve 280 N | Batı |
B takımına batıya doğru 90 N kuvvet uygulayan bir oyuncu katılırsa bileşke kuvvet ne olur? Bu oyuncu yerine kaç newtonluk kuvvet uygulayan bir oyuncu katılırsa halat hareketsiz kalır? Aynı doğrultudaki vektörlerin toplanmasıyla ilgili bir genelleme yapınız.
İpucu
Halatın hareketsiz kalması için bileşke kuvvet kaç olmalıdır?
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
9. Sınıf Fizik 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| FİZ.9.1.1 Fizik biliminin tanımına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme | 1 | 1 | – | 1 | – |
| FİZ.9.1.2 Fizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilme | 1 | 2 | 2 | 2 | 1 |
| FİZ.9.1.3 Fizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilme | 1 | – | 1 | 1 | 1 |
| FİZ.9.1.4 Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilme | 1 | 1 | 1 | 1 | – |
| FİZ.9.2.1 Birimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri sınıflandırabilme | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| FİZ.9.2.2 Skaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilme | 1 | 1 | 1 | – | 1 |
| FİZ.9.2.3 Aynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme | 1 | 1 | – | – | 1 |
| Toplam soru | 7 | 7 | 6 | 6 | 5 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| FİZ.9.1.1 | Fizik biliminin tanımına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme | 1, 2 | 12 |
| FİZ.9.1.2 | Fizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilme | 3, 4 | 13 |
| FİZ.9.1.3 | Fizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilme | 5, 6 | 12 |
| FİZ.9.1.4 | Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilme | 7, 8 | 13 |
| FİZ.9.2.1 | Birimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri sınıflandırabilme | 9, 10, 11 | 18 |
| FİZ.9.2.2 | Skaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilme | 12, 13 | 13 |
| FİZ.9.2.3 | Aynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme | 14, 15, 16 | 19 |
9. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.