Süre 40 dakikadır. Soruların puanları yanlarında belirtilmiştir. Cevaplarınızı gerekçeleriyle ve işlem adımlarını göstererek yazınız.
Yunus Emre’nin bir şiirinden:
Gelin tanış olalım İşi kolay kılalım Sevelim sevilelim Dünya kimseye kalmaz
(1. ve 2. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)1. Dörtlükte şairin okura verdiği mesajı yazınız. “Dünya kimseye kalmaz” dizesinin bu mesajı nasıl desteklediğini açıklayınız.
(6 puan)2. Dörtlükte dilin ve söyleyişin sade olmasının şiirin etkisine katkısını açıklayınız. Yunus Emre’nin yüzyıllar sonra hâlâ anlaşılabilmesinin nedeni ne olabilir?
Karacaoğlan’ın bir şiirinden:
İncecikten bir kar yağar Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuş Gezer Elif Elif diye
(3. ve 4. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)3. Dörtlükte kişileştirilen (insana ait özellikler verilen) varlığı bulunuz. Bu kişileştirmenin şiirdeki anlamı nasıl güçlendirdiğini açıklayınız.
(7 puan)4. Dörtlükte “Elif Elif diye” ifadesinin tekrar edilmesinin işlevini açıklayınız. Kar yağışı ile şairin duygusu arasında nasıl bir ilişki kurulduğunu yorumlayınız.
Kazan Doğurdu
Nasreddin Hoca bir gün komşusundan bir kazan ödünç alır. Birkaç gün sonra kazanın içine küçük bir tencere koyarak geri verir. Komşusu şaşırıp tencerenin ne olduğunu sorunca Hoca “Kazanınız doğurdu.” der. Komşu sevinerek tencereyi de alır.
Bir süre sonra Hoca kazanı yine ödünç ister, ama bu kez geri getirmez. Komşu kazanı sormaya gelince Hoca üzgün bir yüzle “Başınız sağ olsun, kazanınız öldü.” der. Komşu “Hiç kazan ölür mü?” diye itiraz edince Hoca gülümser: “Doğurduğuna inandın da öldüğüne neden inanmıyorsun?”
(5. ve 6. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)5. Fıkradaki olay örgüsünü ve fıkranın nükteli (esprili, düşündürücü) sonunu açıklayınız.
(6 puan)6. Bu fıkra insanların hangi davranışını eleştirmektedir? Fıkranın mesajına uygun bir atasözü yazıp ilişkisini açıklayınız.
Bazı atasözleri ve deyimler:
(7. ve 8. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)7. Listedeki iki atasözünün anlamını yazınız. Bu iki atasözünün konuşma ile ilgili ortak mesajını belirtiniz.
(7 puan)8. Listedeki iki deyimin anlamını yazınız. Deyim ve atasözlerinin günlük konuşmaya ve yazıya kattığı inceliği açıklayınız.
Anonim tarzda yazılmış iki mani:
Bahçelerde gül açar, Gül dalına bülbül konar; Sen gelmezsen bu yollara, Gönlüm yanar, için yanar. Karşıda bir dağ gördüm, Yüzünde dolu bağ gördüm; Sılaya mektup yazdım, Gözlerimi ağlar gördüm.
(9. ve 10. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)9. Manilerin biçim özelliklerini (dize sayısı, kafiye düzeni) belirleyiniz. Birinci manide asıl duygunun hangi dizelerde verildiğini açıklayınız.
(6 puan)10. İkinci manideki “gurbet” duygusunu açıklayınız. “Gözlerimi ağlar gördüm” dizesinde söyleyişin inceliğini yorumlayınız.
Aşağıdaki cümleleri okuyunuz.
(11. ve 12. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)11. I ve II numaralı cümlelerdeki söz sanatlarını (benzetme, kişileştirme) belirleyiniz ve açıklayınız.
(7 puan)12. III ve IV numaralı cümlelerdeki söz sanatlarını belirleyiniz. Bu sanatların anlatıma kattığı etkiyi açıklayınız.
Bir köşe yazısından:
Komşumuz Hasan Bey, yıllardır her sabah aynı saatte balkona çıkıp aynı cümleyi kurar: “Bu memlekette kimse saatine uymuyor!” Sonra saatine bakar, mutfaktan gelen “Kahvaltı soğuyor!” sesini duymazdan gelir ve işe her gün on beş dakika geç kalır. Hasan Bey haklıdır: Bu memlekette kimse saatine uymuyor.
(13. ve 14. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)13. Köşe yazısının son cümlesi okura ne düşündürmektedir? Yazarın bu metinde kullandığı ince alayı (ironiyi) açıklayınız.
(6 puan)14. Köşe yazısındaki ana fikri bir atasözüyle ilişkilendirerek iki–üç cümlelik bir paragraf yazınız. Paragrafınızda yazım ve noktalama kurallarına uyunuz.
Okul edebiyat kulübü, “Bir Sözün Hikâyesi” başlıklı bir yazı yarışması düzenlemektedir. Öğrencilerden bir atasözü ya da deyimi seçip onun anlamını, kendi hayatlarından bir olayla ilişkilendirerek anlatmaları istenmektedir.
(15. ve 16. soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.)
(6 puan)15. Yarışmaya katılacağınız yazı için bir atasözü ya da deyim seçiniz. Yazınızın başlığını ve giriş paragrafını yazınız.
(7 puan)16. Seçtiğiniz atasözü ya da deyimin anlamını kendi hayatınızdan bir olayla ilişkilendirerek yazınızı tamamlayınız (gelişme ve sonuç bölümleri). Yazınızda en az bir söz sanatı kullanınız ve kullandığınız sanatın adını parantez içinde belirtiniz.
Başarılar! · www.okuljet.com · Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Deneme amaçlıdır. Sorular öğretmenler tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî sorularıyla ilgisi yoktur.