9. Sınıf OYSS Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Yunus Emre’nin bir şiirinden:
Gelin tanış olalım İşi kolay kılalım Sevelim sevilelim Dünya kimseye kalmaz
Dörtlükte şairin okura verdiği mesajı yazınız. “Dünya kimseye kalmaz” dizesinin bu mesajı nasıl desteklediğini açıklayınız.
Yunus Emre’nin bir şiirinden:
Gelin tanış olalım İşi kolay kılalım Sevelim sevilelim Dünya kimseye kalmaz
Dörtlükte dilin ve söyleyişin sade olmasının şiirin etkisine katkısını açıklayınız. Yunus Emre’nin yüzyıllar sonra hâlâ anlaşılabilmesinin nedeni ne olabilir?
Karacaoğlan’ın bir şiirinden:
İncecikten bir kar yağar Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuş Gezer Elif Elif diye
Dörtlükte kişileştirilen (insana ait özellikler verilen) varlığı bulunuz. Bu kişileştirmenin şiirdeki anlamı nasıl güçlendirdiğini açıklayınız.
Karacaoğlan’ın bir şiirinden:
İncecikten bir kar yağar Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuş Gezer Elif Elif diye
Dörtlükte “Elif Elif diye” ifadesinin tekrar edilmesinin işlevini açıklayınız. Kar yağışı ile şairin duygusu arasında nasıl bir ilişki kurulduğunu yorumlayınız.
Kazan Doğurdu
Nasreddin Hoca bir gün komşusundan bir kazan ödünç alır. Birkaç gün sonra kazanın içine küçük bir tencere koyarak geri verir. Komşusu şaşırıp tencerenin ne olduğunu sorunca Hoca “Kazanınız doğurdu.” der. Komşu sevinerek tencereyi de alır.
Bir süre sonra Hoca kazanı yine ödünç ister, ama bu kez geri getirmez. Komşu kazanı sormaya gelince Hoca üzgün bir yüzle “Başınız sağ olsun, kazanınız öldü.” der. Komşu “Hiç kazan ölür mü?” diye itiraz edince Hoca gülümser: “Doğurduğuna inandın da öldüğüne neden inanmıyorsun?”
Fıkradaki olay örgüsünü ve fıkranın nükteli (esprili, düşündürücü) sonunu açıklayınız.
Kazan Doğurdu
Nasreddin Hoca bir gün komşusundan bir kazan ödünç alır. Birkaç gün sonra kazanın içine küçük bir tencere koyarak geri verir. Komşusu şaşırıp tencerenin ne olduğunu sorunca Hoca “Kazanınız doğurdu.” der. Komşu sevinerek tencereyi de alır.
Bir süre sonra Hoca kazanı yine ödünç ister, ama bu kez geri getirmez. Komşu kazanı sormaya gelince Hoca üzgün bir yüzle “Başınız sağ olsun, kazanınız öldü.” der. Komşu “Hiç kazan ölür mü?” diye itiraz edince Hoca gülümser: “Doğurduğuna inandın da öldüğüne neden inanmıyorsun?”
Bu fıkra insanların hangi davranışını eleştirmektedir? Fıkranın mesajına uygun bir atasözü yazıp ilişkisini açıklayınız.
Bazı atasözleri ve deyimler:
- Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
- Söz gümüşse sükût altındır.
- Ağzından baklayı çıkarmak
- Dilinde tüy bitmek
Listedeki iki atasözünün anlamını yazınız. Bu iki atasözünün konuşma ile ilgili ortak mesajını belirtiniz.
Bazı atasözleri ve deyimler:
- Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
- Söz gümüşse sükût altındır.
- Ağzından baklayı çıkarmak
- Dilinde tüy bitmek
Listedeki iki deyimin anlamını yazınız. Deyim ve atasözlerinin günlük konuşmaya ve yazıya kattığı inceliği açıklayınız.
Anonim tarzda yazılmış iki mani:
Bahçelerde gül açar, Gül dalına bülbül konar; Sen gelmezsen bu yollara, Gönlüm yanar, için yanar. Karşıda bir dağ gördüm, Yüzünde dolu bağ gördüm; Sılaya mektup yazdım, Gözlerimi ağlar gördüm.
Manilerin biçim özelliklerini (dize sayısı, kafiye düzeni) belirleyiniz. Birinci manide asıl duygunun hangi dizelerde verildiğini açıklayınız.
Anonim tarzda yazılmış iki mani:
Bahçelerde gül açar, Gül dalına bülbül konar; Sen gelmezsen bu yollara, Gönlüm yanar, için yanar. Karşıda bir dağ gördüm, Yüzünde dolu bağ gördüm; Sılaya mektup yazdım, Gözlerimi ağlar gördüm.
İkinci manideki “gurbet” duygusunu açıklayınız. “Gözlerimi ağlar gördüm” dizesinde söyleyişin inceliğini yorumlayınız.
Aşağıdaki cümleleri okuyunuz.
- I. Annemin gözleri yıldız gibi parlıyordu.
- II. Rüzgâr, pencereme gelip eski bir şarkı fısıldadı.
- III. Onu görmek için bin kere bu sokaktan geçtim.
- IV. Gülerken ağlayan bir yüzle baktı bana.
I ve II numaralı cümlelerdeki söz sanatlarını (benzetme, kişileştirme) belirleyiniz ve açıklayınız.
Aşağıdaki cümleleri okuyunuz.
- I. Annemin gözleri yıldız gibi parlıyordu.
- II. Rüzgâr, pencereme gelip eski bir şarkı fısıldadı.
- III. Onu görmek için bin kere bu sokaktan geçtim.
- IV. Gülerken ağlayan bir yüzle baktı bana.
III ve IV numaralı cümlelerdeki söz sanatlarını belirleyiniz. Bu sanatların anlatıma kattığı etkiyi açıklayınız.
İpucu
Bir cümlede abartma, diğerinde karşıt kavramların bir arada kullanılması var.
Bir köşe yazısından:
Komşumuz Hasan Bey, yıllardır her sabah aynı saatte balkona çıkıp aynı cümleyi kurar: “Bu memlekette kimse saatine uymuyor!” Sonra saatine bakar, mutfaktan gelen “Kahvaltı soğuyor!” sesini duymazdan gelir ve işe her gün on beş dakika geç kalır. Hasan Bey haklıdır: Bu memlekette kimse saatine uymuyor.
Köşe yazısının son cümlesi okura ne düşündürmektedir? Yazarın bu metinde kullandığı ince alayı (ironiyi) açıklayınız.
Bir köşe yazısından:
Komşumuz Hasan Bey, yıllardır her sabah aynı saatte balkona çıkıp aynı cümleyi kurar: “Bu memlekette kimse saatine uymuyor!” Sonra saatine bakar, mutfaktan gelen “Kahvaltı soğuyor!” sesini duymazdan gelir ve işe her gün on beş dakika geç kalır. Hasan Bey haklıdır: Bu memlekette kimse saatine uymuyor.
Köşe yazısındaki ana fikri bir atasözüyle ilişkilendirerek iki–üç cümlelik bir paragraf yazınız. Paragrafınızda yazım ve noktalama kurallarına uyunuz.
Okul edebiyat kulübü, “Bir Sözün Hikâyesi” başlıklı bir yazı yarışması düzenlemektedir. Öğrencilerden bir atasözü ya da deyimi seçip onun anlamını, kendi hayatlarından bir olayla ilişkilendirerek anlatmaları istenmektedir.
Yarışmaya katılacağınız yazı için bir atasözü ya da deyim seçiniz. Yazınızın başlığını ve giriş paragrafını yazınız.
Okul edebiyat kulübü, “Bir Sözün Hikâyesi” başlıklı bir yazı yarışması düzenlemektedir. Öğrencilerden bir atasözü ya da deyimi seçip onun anlamını, kendi hayatlarından bir olayla ilişkilendirerek anlatmaları istenmektedir.
Seçtiğiniz atasözü ya da deyimin anlamını kendi hayatınızdan bir olayla ilişkilendirerek yazınızı tamamlayınız (gelişme ve sonuç bölümleri). Yazınızda en az bir söz sanatı kullanınız ve kullandığınız sanatın adını parantez içinde belirtiniz.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 |
|---|---|---|---|
| TDE2.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme | 4 | 5 | 6 |
| TDE4.3 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme | 1 | 1 | 1 |
| Toplam soru | 5 | 6 | 7 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| TDE2.2 | “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme | 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 | 81 |
| TDE4.3 | Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme | 14, 15, 16 | 19 |
9. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.