6. Sınıf OYSS Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Zeynep’in dedesinin anlattıkları:
“Benim çocukluğumda dedem, ninem, amcalarım ve onların çocuklarıyla aynı evde yaşardık. Evde kararları genellikle dedem verirdi. On iki yaşımda tarlada çalışmaya başladım. Bugün ise siz anne, baba ve kardeşinizle ayrı bir evde yaşıyorsunuz; evdeki kararları birlikte konuşarak alıyorsunuz. Sen de okuyup istediğin mesleği seçebiliyorsun.”
Dedenin anlattıklarına göre aile yapısında ve aile içindeki rollerde zaman içinde meydana gelen iki değişikliği yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Geniş aileden (dede, nine, amcalar aynı evde) çekirdek aileye (anne, baba, çocuklar) geçilmiştir. Kararları tek kişinin (dedenin) vermesi yerine aile üyelerinin birlikte konuşarak karar vermesi yaygınlaşmıştır. Ayrıca çocukların erken yaşta çalışması yerine okula gitmesi ve meslek seçebilmesi önem kazanmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Zeynep’in dedesinin anlattıkları:
“Benim çocukluğumda dedem, ninem, amcalarım ve onların çocuklarıyla aynı evde yaşardık. Evde kararları genellikle dedem verirdi. On iki yaşımda tarlada çalışmaya başladım. Bugün ise siz anne, baba ve kardeşinizle ayrı bir evde yaşıyorsunuz; evdeki kararları birlikte konuşarak alıyorsunuz. Sen de okuyup istediğin mesleği seçebiliyorsun.”
Sizin bir gruptaki rolünüzün zaman içinde değiştiği bir örnek yazınız. Bu değişikliğin size kazandırdığı yeni bir sorumluluğu açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Örnek: Kardeşim doğduğunda ailede “en küçük çocuk” rolüm değişti ve abla/ağabey oldum. Bu değişiklikle kardeşime göz kulak olmak, ona örnek olmak ve ev işlerinde anneme yardım etmek gibi yeni sorumluluklarım oldu. (İlkokuldan ortaokula geçiş, takımda kaptan olma gibi örnekler de kabul edilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Türk kadınının toplumsal hayattaki rolüne ilişkin bazı gelişmeler:
- 1926: Türk Medeni Kanunu ile kadın ve erkeğe miras, boşanma ve tanıklıkta eşit haklar tanındı.
- 1930: Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı verildi.
- 1934: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
- Günümüzde kadınlar eğitim, sağlık, bilim, spor ve yönetim gibi pek çok alanda görev yapmaktadır.
Verilen gelişmelere göre Türk kadınının toplumsal hayattaki rolü nasıl değişmiştir? Açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kadınlar önce Medeni Kanun ile hukuki haklarda erkeklerle eşit hâle gelmiş, ardından belediye ve milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazanarak yönetime katılabilmiştir. Böylece kadınların rolü aile içiyle sınırlı kalmayıp siyasetten bilime, sağlıktan spora kadar toplumsal hayatın her alanına genişlemiştir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Türk kadınının toplumsal hayattaki rolüne ilişkin bazı gelişmeler:
- 1926: Türk Medeni Kanunu ile kadın ve erkeğe miras, boşanma ve tanıklıkta eşit haklar tanındı.
- 1930: Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı verildi.
- 1934: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
- Günümüzde kadınlar eğitim, sağlık, bilim, spor ve yönetim gibi pek çok alanda görev yapmaktadır.
Toplumsal rollerin zaman içinde değişmesine yol açan üç etkeni yazınız. Her etken için bir örnek veriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Yasal düzenlemeler: 1934’te kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi kadınların siyasette rol almasını sağladı. Eğitim: Okullaşmanın artmasıyla çocuklar tarlada çalışmak yerine okula gitmeye başladı. Teknoloji: Bilgisayar ve internetle evden çalışma yaygınlaştı; bazı meslekler ortadan kalkıp yenileri ortaya çıktı. (Göç, şehirleşme ve ekonomik değişmeler de kabul edilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Türk dünyasının farklı ülkelerinde ortak olarak yaşatılan bazı kültürel unsurlar:
- Nevruz bayramı, Türkiye’den Azerbaycan’a, Kazakistan’dan Kırgızistan’a kadar geniş bir coğrafyada baharın gelişi olarak kutlanır.
- Dede Korkut hikâyeleri Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan’da ortak bir miras olarak bilinir.
- “Ata, ana, kardeş, su, göz” gibi pek çok kelime Türk dillerinde benzer biçimde kullanılır.
Verilen kültürel unsurların Türk dünyası için ortak olmasının nedeni ne olabilir? Bu ortak unsurlara iki örnek daha yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Türk toplulukları geçmişte aynı kökenden gelmiş, uzun süre birlikte yaşamış ve ortak bir dil ile kültür geliştirmiştir; farklı ülkelere dağılsalar da bu mirası korumuşlardır. Başka örnekler: Ortak destanlar (Oğuz Kağan Destanı), at sevgisi ve at sporları, misafirperverlik, büyüklere saygı.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Türk dünyasının farklı ülkelerinde ortak olarak yaşatılan bazı kültürel unsurlar:
- Nevruz bayramı, Türkiye’den Azerbaycan’a, Kazakistan’dan Kırgızistan’a kadar geniş bir coğrafyada baharın gelişi olarak kutlanır.
- Dede Korkut hikâyeleri Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan’da ortak bir miras olarak bilinir.
- “Ata, ana, kardeş, su, göz” gibi pek çok kelime Türk dillerinde benzer biçimde kullanılır.
Türk dünyası ile kültürel bağlarımızın güçlenmesinin toplumlar arasındaki ilişkilere iki katkısını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ortak kültür, toplumlar arasında kardeşlik ve dostluk duygusunu güçlendirir; insanlar birbirini daha kolay anlar. Bu bağlar eğitim, ticaret, turizm ve sanat alanlarında iş birliğini artırır; örneğin öğrenci değişimleri ve ortak festivaller düzenlenir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Millî Mücadele yıllarında Anadolu halkının tutumuna ilişkin bilgiler:
- Kadınlar, cepheye kağnılarla cephane taşıdı.
- Halk, Tekâlif-i Millîye emirleriyle ordunun ihtiyacı için yiyecek, giyecek ve taşıt araçlarının bir kısmını gönderdi; her aile bir kat çamaşır, bir çift çorap ve bir çift çarık verdi.
- Farklı bölgelerden gelen insanlar aynı amaç için birlikte savaştı.
Millî Mücadele yıllarında Anadolu halkının bu tutumunu sağlayan millî değerler nelerdir? İki değer yazıp açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Vatanseverlik: Halk vatanını işgalden kurtarmak için canını ve malını ortaya koymuştur. Bağımsızlık: Halk başka bir devletin yönetimi altında yaşamayı kabul etmemiştir. Dayanışma ve fedakârlık: İnsanlar ellerindeki az şeyi bile orduyla paylaşmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Millî Mücadele yıllarında Anadolu halkının tutumuna ilişkin bilgiler:
- Kadınlar, cepheye kağnılarla cephane taşıdı.
- Halk, Tekâlif-i Millîye emirleriyle ordunun ihtiyacı için yiyecek, giyecek ve taşıt araçlarının bir kısmını gönderdi; her aile bir kat çamaşır, bir çift çorap ve bir çift çarık verdi.
- Farklı bölgelerden gelen insanlar aynı amaç için birlikte savaştı.
“Millî Mücadele’nin kazanılmasında ordunun yanında halkın birliği de belirleyici olmuştur.” yargısını verilen bilgilerle destekleyiniz. Günümüzde toplumsal birliğimizi güçlendiren bir durumu örnek veriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kadınların cepheye cephane taşıması, halkın Tekâlif-i Millîye ile ordunun ihtiyaçlarını karşılaması ve farklı bölgelerden insanların birlikte savaşması, savaşın yalnızca orduyla değil bütün milletin desteğiyle kazanıldığını gösterir. Bu destek olmadan ordunun silah, yiyecek ve giyecek ihtiyacı karşılanamazdı. Günümüzde depremler gibi afetlerde yurdun her yerinden yardım gönderilmesi ve gönüllülerin bölgeye koşması toplumsal birliğimizi güçlendirir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bir ortaokulun önündeki cadde çok işlektir. Okul giriş ve çıkış saatlerinde araçlar hızlı geçtiği için öğrencilerin karşıya geçmesi tehlikeli olmaktadır. Okul aile birliği toplantısında iki farklı öneri çıkmıştır:
- Öneri A: Okul önüne hız kesici ve yaya geçidi yapılmasını belediyeden istemek
- Öneri B: Giriş ve çıkış saatlerinde velilerden ve öğretmenlerden oluşan gönüllü bir ekibin öğrencileri karşıya geçirmesi
Okul önündeki sorundan kimler etkilenmektedir? Sorunun çözümünde hangi kişi ve kurumların görev alması gerektiğini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Sorundan öğrenciler, veliler, öğretmenler ve sürücüler etkilenir. Çözümde belediye (hız kesici, yaya geçidi, işaretler), emniyet/trafik polisi (denetim), okul yönetimi ve okul aile birliği (gönüllü ekip, başvuru) ile sürücüler (kurallara uyma) görev almalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir ortaokulun önündeki cadde çok işlektir. Okul giriş ve çıkış saatlerinde araçlar hızlı geçtiği için öğrencilerin karşıya geçmesi tehlikeli olmaktadır. Okul aile birliği toplantısında iki farklı öneri çıkmıştır:
- Öneri A: Okul önüne hız kesici ve yaya geçidi yapılmasını belediyeden istemek
- Öneri B: Giriş ve çıkış saatlerinde velilerden ve öğretmenlerden oluşan gönüllü bir ekibin öğrencileri karşıya geçirmesi
Öneri A ve Öneri B’nin birer olumlu ve birer olumsuz yönünü yazınız. Toplantıda iki tarafın uzlaşabileceği bir çözüm öneriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Öneri A kalıcı bir çözümdür, araçları her saatte yavaşlatır; ancak belediyenin onayı ve yapımı zaman alabilir. Öneri B hemen uygulanabilir; ancak gönüllülerin her gün düzenli bulunması zordur. Uzlaşma: Belediyeye hemen başvuru yapılırken hız kesici yapılana kadar gönüllü ekip görev yapabilir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir okulun kantininde ve yemekhanesinde yapılan gözlemde her gün çok miktarda ekmek ve yemeğin çöpe atıldığı görülmüştür. Öğrenci meclisi bu sorunu çözmek için toplanmıştır.
Okuldaki ekmek ve yemek israfının olası iki nedenini ve iki olumsuz sonucunu yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Nedenler: Tabaklara ihtiyaçtan fazla yemek konması; öğrencilerin sevmediği yemekleri yememesi; israfın öneminin bilinmemesi. Sonuçlar: Emek ve paranın boşa gitmesi; gıdaya ihtiyacı olan insanlar varken kaynakların harcanması; çöp miktarının artmasıyla çevrenin kirlenmesi.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir okulun kantininde ve yemekhanesinde yapılan gözlemde her gün çok miktarda ekmek ve yemeğin çöpe atıldığı görülmüştür. Öğrenci meclisi bu sorunu çözmek için toplanmıştır.
Öğrenci meclisinde israfı önlemek için farklı öneriler tartışılacaktır. Sağlıklı bir müzakerede uyulması gereken iki kuralı yazınız. Kendi çözüm önerinizi gerekçesiyle sununuz ve bu öneriye yöneltilebilecek bir itiraza cevap veriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kurallar: Herkes söz alarak konuşur ve karşısındakini sözünü kesmeden dinler; görüşler kişilere değil fikirlere yönelik eleştirilir; karar gerekçeler tartışıldıktan sonra alınır. Öneri: Yemekhanede “az al, yeterse tekrar al” uygulaması başlatılsın; böylece tabaklarda yemek artmaz. İtiraz: “Öğrenciler tekrar sıraya girmek istemez.” Cevap: İkinci porsiyon için ayrı ve hızlı bir servis noktası açılarak bekleme süresi kısaltılabilir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Türkiye’nin konumuna ilişkin bilgiler:
- Türkiye, 36°–42° kuzey enlemleri ile 26°–45° doğu boylamları arasında yer alır.
- Üç tarafı denizlerle çevrilidir; kuzeyinde Karadeniz, batısında Ege Denizi, güneyinde Akdeniz bulunur.
- Topraklarının büyük bölümü Asya’da (Anadolu), küçük bir bölümü Avrupa’dadır (Trakya).
- İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz’i Akdeniz’e bağlar.
Verilen bilgilerden hangisi Türkiye’nin matematik (mutlak) konumunu, hangileri göreceli konumunu belirtir? Matematik konum ile göreceli konum arasındaki farkı açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Enlem ve boylam bilgisi (36°–42° kuzey enlemleri, 26°–45° doğu boylamları) matematik konumdur. Denizlerle çevrili olması, Asya ve Avrupa’da toprağı bulunması ve boğazlar ise göreceli konumdur. Matematik konum bir yerin enlem ve boylamla kesin olarak belirtilmesidir; göreceli konum ise bir yerin çevresindeki denizler, kıtalar, ülkeler gibi unsurlara göre belirtilmesidir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Türkiye’nin konumuna ilişkin bilgiler:
- Türkiye, 36°–42° kuzey enlemleri ile 26°–45° doğu boylamları arasında yer alır.
- Üç tarafı denizlerle çevrilidir; kuzeyinde Karadeniz, batısında Ege Denizi, güneyinde Akdeniz bulunur.
- Topraklarının büyük bölümü Asya’da (Anadolu), küçük bir bölümü Avrupa’dadır (Trakya).
- İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz’i Akdeniz’e bağlar.
Türkiye’nin göreceli konumunun ülkemize sağladığı iki avantajı açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Asya ile Avrupa arasında bir köprü konumunda olması, kıtalar arası ticaret ve ulaşım yollarının ülkemizden geçmesini sağlar. Boğazların Karadeniz’i Akdeniz’e bağlaması ülkemize stratejik ve ekonomik önem kazandırır. Üç tarafının denizlerle çevrili olması deniz ticareti, balıkçılık ve turizmi geliştirir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kıtalar ve okyanuslara ilişkin bilgiler:
| Okyanus | Kıyısı olan bazı kıtalar |
|---|---|
| Büyük Okyanus (Pasifik) | Asya, Okyanusya, Kuzey Amerika, Güney Amerika |
| Atlas Okyanusu | Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika |
| Hint Okyanusu | Asya, Afrika, Okyanusya |
Tabloya göre Afrika kıtasının kıyısı olduğu okyanusları yazınız. Hem Büyük Okyanus’a hem Atlas Okyanusu’na kıyısı olan kıtaları belirleyiniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Afrika’nın Atlas Okyanusu (batısında) ve Hint Okyanusu’na (doğusunda) kıyısı vardır. Hem Büyük Okyanus’a hem Atlas Okyanusu’na kıyısı olan kıtalar Kuzey Amerika ve Güney Amerika’dır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kıtalar ve okyanuslara ilişkin bilgiler:
| Okyanus | Kıyısı olan bazı kıtalar |
|---|---|
| Büyük Okyanus (Pasifik) | Asya, Okyanusya, Kuzey Amerika, Güney Amerika |
| Atlas Okyanusu | Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika |
| Hint Okyanusu | Asya, Afrika, Okyanusya |
İstanbul’dan yola çıkan bir yük gemisi Japonya’ya gidecektir. Geminin geçeceği boğazları, denizleri ve okyanusları sırasıyla yazınız. Bu güzergâhın Türkiye’nin konumu açısından önemini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İstanbul Boğazı → Marmara Denizi → Çanakkale Boğazı → Ege Denizi → Akdeniz → Süveyş Kanalı → Kızıldeniz → Hint Okyanusu → Büyük Okyanus → Japonya. Türkiye’nin boğazlara ve Akdeniz’e kıyısı olması, ülkemizin Asya’nın uzak doğusuyla deniz yoluyla ticaret yapmasını kolaylaştırır; Karadeniz’e kıyısı olan ülkeler de dünya denizlerine ulaşmak için boğazlarımızı kullanır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7