10. Sınıf OYSS Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Bir öğrencinin gözlem notları:
- I. Bahçedeki demir kapı zamanla kırmızımsı kahverengi bir tabakayla kaplandı.
- II. Suya atılan efervesan tablet köpürerek gaz çıkardı.
- III. Buzdolabından çıkarılan buz kalıbı eriyerek su oldu.
- IV. Gümüş nitrat çözeltisine tuzlu su eklenince beyaz bir katı oluştu.
- V. Mum yanarken ışık ve ısı yaydı.
Gözlemlerden hangilerinde kimyasal değişim gerçekleşmiştir? Her biri için kimyasal değişimin kanıtını yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
I – renk değişimi / yeni madde (pas) oluşumu. II – gaz çıkışı. IV – çökelek (katı) oluşumu. V – ışık ve ısı açığa çıkması. III’te kimyasal değişim yoktur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin gözlem notları:
- I. Bahçedeki demir kapı zamanla kırmızımsı kahverengi bir tabakayla kaplandı.
- II. Suya atılan efervesan tablet köpürerek gaz çıkardı.
- III. Buzdolabından çıkarılan buz kalıbı eriyerek su oldu.
- IV. Gümüş nitrat çözeltisine tuzlu su eklenince beyaz bir katı oluştu.
- V. Mum yanarken ışık ve ısı yaydı.
III numaralı olayın neden kimyasal değişim olmadığını açıklayınız. Fiziksel ve kimyasal değişimi ayırt etmek için kullanılabilecek bir ölçüt yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Buzun erimesinde maddenin yalnızca hâli değişir; su molekülleri değişmez ve yeni bir madde oluşmaz. Bu nedenle fiziksel değişimdir. Ölçüt: Değişim sonunda maddenin kimliği (bileşimi) değişip yeni bir madde oluşuyorsa kimyasal, oluşmuyorsa fiziksel değişimdir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Hidrojen gazının oksijenle tepkimesi denklemle şöyle gösterilir:
2H₂(g) + O₂(g) → 2H₂O(s)
Bu tepkimede 4 g hidrojen gazı ile 32 g oksijen gazı tamamen tepkimeye girmektedir.
Tepkimede girenlerdeki ve ürünlerdeki atom sayılarını karşılaştırınız. Oluşan suyun kütlesini hesaplayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Girenlerde 4 H ve 2 O atomu, ürünlerde de 4 H ve 2 O atomu vardır; atom sayıları korunmuştur. Kütle korunduğu için oluşan suyun kütlesi 4 + 32 = 36 g’dır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Hidrojen gazının oksijenle tepkimesi denklemle şöyle gösterilir:
2H₂(g) + O₂(g) → 2H₂O(s)
Bu tepkimede 4 g hidrojen gazı ile 32 g oksijen gazı tamamen tepkimeye girmektedir.
Bu tepkimenin tanecik düzeyinde nasıl gerçekleştiğini bir model (çizim veya açıklama) ile anlatınız. Modelinizde kütlenin neden korunduğunu belirtiniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İki H₂ molekülü ve bir O₂ molekülü çarpışır; H–H ve O=O bağları kırılır, atomlar yeniden düzenlenerek O–H bağları oluşur ve iki H₂O molekülü meydana gelir. Tepkimede atomlar yok olmaz ya da yoktan var olmaz, yalnızca yeniden düzenlenir; atom sayısı ve türü değişmediği için kütle korunur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bazı kimyasal tepkimeler:
- I. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
- II. 2Na + Cl₂ → 2NaCl
- III. CaCO₃ → CaO + CO₂
- IV. HCl + NaOH → NaCl + H₂O
- V. AgNO₃ + NaCl → AgCl(k) + NaNO₃
I–V numaralı tepkimelerin türlerini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
I – yanma tepkimesi. II – sentez (oluşum) tepkimesi. III – analiz (ayrışma) tepkimesi. IV – asit-baz (nötrleşme) tepkimesi. V – çözünme-çökelme tepkimesi.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bazı kimyasal tepkimeler:
- I. CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
- II. 2Na + Cl₂ → 2NaCl
- III. CaCO₃ → CaO + CO₂
- IV. HCl + NaOH → NaCl + H₂O
- V. AgNO₃ + NaCl → AgCl(k) + NaNO₃
IV numaralı tepkime türünün günlük hayattaki bir uygulamasını örnekleyerek açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Nötrleşme tepkimesinde asit ile baz tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur. Örneğin mide ekşimesinde kullanılan antiasit ilaçlar (baz özellikli) mide asidini nötrleştirir. Arı sokmasında soda gibi bazik maddelerin sürülmesi de örnek verilebilir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrenci 100 g kireç taşını (CaCO₃) açık bir kapta yüksek sıcaklıkta ısıtmış ve tepkime tamamlandığında kapta 56 g katı kaldığını görmüştür.
Gerçekleşen tepkimenin türünü yazınız. Katı kütlesinin azalmasının nedenini açıklayınız ve açığa çıkan gazın kütlesini bulunuz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Tepkime analiz (ayrışma) tepkimesidir: CaCO₃ → CaO + CO₂. Açığa çıkan CO₂ gazı açık kaptan uzaklaştığı için katının kütlesi azalmıştır. Gazın kütlesi 100 − 56 = 44 g’dır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrenci 100 g kireç taşını (CaCO₃) açık bir kapta yüksek sıcaklıkta ısıtmış ve tepkime tamamlandığında kapta 56 g katı kaldığını görmüştür.
Bir başka öğrenci, “Kütle azaldığına göre bu tepkimede kütle korunmamıştır.” diyor. Bu düşünceyi değerlendiriniz ve deneyin kapalı bir kapta yapılması durumunda toplam kütlenin nasıl değişeceğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Düşünce yanlıştır. Kütle korunmuştur; azalma, oluşan CO₂ gazının açık kaptan çıkmasından kaynaklanır. Kapalı bir kapta yapılsaydı gaz kaptan çıkamayacağı için kabın içindeki toplam kütle 100 g olarak kalırdı.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Günlük hayatta bazı nesneler belirli sayılarla gruplandırılır: 1 düzine = 12 tane, 1 deste = 10 tane. Kimyada ise tanecikleri saymak için mol kullanılır: 1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik (Avogadro sayısı).
Düzine ve deste örneklerinden yararlanarak mol kavramını kendi cümlelerinizle tanımlayınız. Mol kavramına neden ihtiyaç duyulduğunu açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Düzinenin 12 tane nesneyi ifade etmesi gibi mol de 6,02 × 10²³ tane taneciği (atom, molekül, iyon) ifade eden bir sayma birimidir. Atom ve moleküller çok küçük ve sayıları çok fazla olduğu için tek tek sayılamaz; mol, bu çok büyük sayıları kolayca ifade etmeyi sağlar.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Günlük hayatta bazı nesneler belirli sayılarla gruplandırılır: 1 düzine = 12 tane, 1 deste = 10 tane. Kimyada ise tanecikleri saymak için mol kullanılır: 1 mol = 6,02 × 10²³ tanecik (Avogadro sayısı).
2 mol su (H₂O) molekülünde kaç tane su molekülü ve kaç tane hidrojen atomu bulunur? İşlemlerinizi gösteriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Molekül sayısı: 2 × 6,02 × 10²³ = 12,04 × 10²³ (1,204 × 10²⁴) tane. Her su molekülünde 2 H atomu bulunduğundan H atomu sayısı: 2 × 12,04 × 10²³ = 24,08 × 10²³ (2,408 × 10²⁴) tane.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bazı elementlerin mol kütleleri (g/mol): H = 1, C = 12, O = 16, Al = 27, Fe = 56
CO₂ molekülünün mol kütlesini hesaplayınız. 88 g CO₂ kaç moldür?
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
CO₂ mol kütlesi: 12 + 2 × 16 = 44 g/mol. 88 g ÷ 44 g/mol = 2 mol.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bazı elementlerin mol kütleleri (g/mol): H = 1, C = 12, O = 16, Al = 27, Fe = 56
1 mol demir ile 1 mol alüminyumun tanecik sayılarını ve kütlelerini karşılaştırınız. Eşit mol sayısındaki maddelerin kütlelerinin neden farklı olduğunu açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İkisi de 6,02 × 10²³ tane atom içerir; yani tanecik sayıları eşittir. Ancak 1 mol demir 56 g, 1 mol alüminyum 27 g’dır. Mol bir sayma birimidir; demir atomlarının her biri alüminyum atomlarından daha ağır olduğu için aynı sayıdaki demir atomunun kütlesi daha büyüktür.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bazı saf maddelerin oda sıcaklığındaki yoğunlukları:
| Madde | Yoğunluk (g/mL) |
|---|---|
| Su | 1,0 |
| Etil alkol | 0,8 |
| Cıva | 13,6 |
50 mL etil alkolün kütlesini hesaplayınız. İşleminizi gösteriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kütle = yoğunluk × hacim = 0,8 g/mL × 50 mL = 40 g.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bazı saf maddelerin oda sıcaklığındaki yoğunlukları:
| Madde | Yoğunluk (g/mL) |
|---|---|
| Su | 1,0 |
| Etil alkol | 0,8 |
| Cıva | 13,6 |
Kütleleri eşit olan su, etil alkol ve cıvayı hacimlerine göre büyükten küçüğe sıralayınız. Sıralamanızı yoğunluk ile hacim arasındaki ilişkiye dayanarak açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Etil alkol > su > cıva. Kütle sabitken hacim yoğunlukla ters orantılıdır (V = m / d); yoğunluğu en küçük olan etil alkolün hacmi en büyük, yoğunluğu en büyük olan cıvanın hacmi en küçüktür.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Normal şartlar altında (0 °C, 1 atm) 1 mol gaz 22,4 L hacim kaplar. (C = 12, O = 16)
Normal şartlarda 44,8 L oksijen gazı kaç moldür? Bu gazın kütlesini hesaplayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Mol sayısı: 44,8 L ÷ 22,4 L/mol = 2 mol. O₂ mol kütlesi 32 g/mol olduğundan kütle: 2 × 32 = 64 g.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Normal şartlar altında (0 °C, 1 atm) 1 mol gaz 22,4 L hacim kaplar. (C = 12, O = 16)
Normal şartlarda 11,2 L hacim kaplayan CO₂ gazının kütlesini ve içerdiği molekül sayısını bulunuz. Kütle, mol, hacim ve tanecik sayısı arasındaki ilişkiyi kullandığınız adımlarla gösteriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Mol sayısı: 11,2 ÷ 22,4 = 0,5 mol. Kütle: 0,5 × 44 = 22 g. Molekül sayısı: 0,5 × 6,02 × 10²³ = 3,01 × 10²³ tane. Hacimden mol sayısına, mol sayısından hem kütleye hem tanecik sayısına geçilir; mol, bu nicelikler arasında köprü görevi görür.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7