11. Sınıf OYSS Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Sessizliğe Övgü
Ne zamandır sessizliği duymadığımı fark ettim geçen akşam. Elektrikler kesilmişti; buzdolabının uğultusu, televizyonun cızırtısı, telefonun bitmeyen titreşimi bir anda sustu. İlk dakikalarda bir boşluğa düşmüş gibi huzursuz oldum. Sonra pencereden bir kuşun sesi geldi, ardından uzaktan bir çocuğun gülüşü.
Belki de sessizlikten korkmamızın nedeni, onun bizi kendimizle baş başa bırakmasıdır. Gürültü, düşünmekten kaçmanın en kolay yoludur. Ben o akşam, yıllardır ertelediğim birkaç soruyu kendime sordum. Cevaplarını bilmiyorum hâlâ ama sorabilmiş olmak bile bana iyi geldi.
Metnin konusunu ve ana düşüncesini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Konu: Sessizliğin insan üzerindeki etkisi. Ana düşünce: İnsanlar sessizlikten, kendileriyle baş başa kalmaktan kaçtıkları için korkar; oysa sessizlik insanın kendini dinlemesine ve düşünmesine imkân verir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Sessizliğe Övgü
Ne zamandır sessizliği duymadığımı fark ettim geçen akşam. Elektrikler kesilmişti; buzdolabının uğultusu, televizyonun cızırtısı, telefonun bitmeyen titreşimi bir anda sustu. İlk dakikalarda bir boşluğa düşmüş gibi huzursuz oldum. Sonra pencereden bir kuşun sesi geldi, ardından uzaktan bir çocuğun gülüşü.
Belki de sessizlikten korkmamızın nedeni, onun bizi kendimizle baş başa bırakmasıdır. Gürültü, düşünmekten kaçmanın en kolay yoludur. Ben o akşam, yıllardır ertelediğim birkaç soruyu kendime sordum. Cevaplarını bilmiyorum hâlâ ama sorabilmiş olmak bile bana iyi geldi.
Metin hangi düşünce yazısı türüne (deneme, makale, fıkra, sohbet) örnektir? Metinden en az iki kanıt göstererek türün özelliklerini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Metin denemedir. Kanıtlar: Yazar kişisel bir deneyimden (elektrik kesintisi) yola çıkarak düşüncelerini samimi bir dille ve birinci tekil kişi ağzından anlatmaktadır. Düşüncelerini kanıtlamaya çalışmaz; “belki de” diyerek kesin yargılardan kaçınır ve okuru düşünmeye davet eder. Konu, sessizlik gibi herkesi ilgilendiren bir yaşam konusudur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kentlerde Ağaçların Değeri
Kent ağaçları yalnızca görsel bir süs değildir. Yapılan araştırmalar, ağaçlarla kaplı caddelerde yaz aylarında hava sıcaklığının çıplak caddelere göre birkaç derece daha düşük olduğunu göstermektedir. Ağaçlar havadaki toz ve kirleticilerin bir kısmını yapraklarında tutar, yağmur sularının toprağa sızmasını kolaylaştırarak su baskınlarının etkisini azaltır.
Bu nedenle kent planlamasında ağaç dikimi, yol ve kanalizasyon gibi temel altyapı yatırımları kadar önemli görülmelidir. Ağaçsız kentler, gelecek kuşaklara daha sıcak, daha kirli ve daha savunmasız bir yaşam alanı bırakacaktır.
“Kentlerde Ağaçların Değeri” metni hangi düşünce yazısı türüne örnektir? Yazarın düşüncesini desteklemek için kullandığı kanıtları belirleyiniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Metin makaledir. Yazar düşüncesini araştırma sonuçlarına dayandırmaktadır: Ağaçlı caddelerde sıcaklığın daha düşük olması, ağaçların havadaki toz ve kirleticileri tutması, yağmur sularının toprağa sızmasını kolaylaştırarak su baskınlarının etkisini azaltması.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Kentlerde Ağaçların Değeri
Kent ağaçları yalnızca görsel bir süs değildir. Yapılan araştırmalar, ağaçlarla kaplı caddelerde yaz aylarında hava sıcaklığının çıplak caddelere göre birkaç derece daha düşük olduğunu göstermektedir. Ağaçlar havadaki toz ve kirleticilerin bir kısmını yapraklarında tutar, yağmur sularının toprağa sızmasını kolaylaştırarak su baskınlarının etkisini azaltır.
Bu nedenle kent planlamasında ağaç dikimi, yol ve kanalizasyon gibi temel altyapı yatırımları kadar önemli görülmelidir. Ağaçsız kentler, gelecek kuşaklara daha sıcak, daha kirli ve daha savunmasız bir yaşam alanı bırakacaktır.
“Sessizliğe Övgü” ve “Kentlerde Ağaçların Değeri” metinlerini; amaç, anlatım biçimi (öznel–nesnel) ve düşüncelerin desteklenme yolu açısından karşılaştırınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Amaç: Deneme yazarın kişisel düşünce ve duygularını paylaşarak okuru düşünmeye davet eder; makale ise bir konuda bilgi verip bir görüşü kanıtlamaya ve okuru ikna etmeye çalışır. Anlatım: Deneme öznel, samimi ve birinci kişi ağızlıdır; makale daha nesnel ve resmî bir dil kullanır. Destekleme: Denemede düşünceler kişisel deneyimlerle desteklenir ve kesin yargıdan kaçınılır; makalede düşünceler araştırma sonuçları gibi kanıtlarla desteklenir ve açık bir sonuca varılır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bir gazetenin köşe yazısından:
Bayram sabahı telefonuma tam kırk iki mesaj geldi. Hepsi aynı resim, aynı süslü yazı: “Bayramınız mübarek olsun.” Bir tanesinin altında başka birinin adı bile duruyordu; demek ki gönderen, kendisine gelen mesajı hiç değiştirmeden bana iletmişti. Akşamüstü kapı çaldı. Alt kattaki yaşlı komşumuz Fatma Teyze, elinde bir tabak baklavayla gelmişti. Kırk iki mesajın hiçbiri, o tabağın sıcaklığını taşımıyordu.
Yazarın köşe yazısında eleştirdiği durumu ve vermek istediği mesajı açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Yazar, bayram kutlamalarının içtenlikten uzak, toplu ve hazır mesajlara dönüşmesini eleştirmektedir; mesajların bazıları kişiye özel bile değildir. Fatma Teyze’nin elinde baklavayla gelmesiyle karşılaştırarak gerçek bayramlaşmanın yüz yüze ilgi ve emek gerektirdiğini, teknolojinin samimi ilişkilerin yerini tutamayacağını anlatmak istemektedir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir gazetenin köşe yazısından:
Bayram sabahı telefonuma tam kırk iki mesaj geldi. Hepsi aynı resim, aynı süslü yazı: “Bayramınız mübarek olsun.” Bir tanesinin altında başka birinin adı bile duruyordu; demek ki gönderen, kendisine gelen mesajı hiç değiştirmeden bana iletmişti. Akşamüstü kapı çaldı. Alt kattaki yaşlı komşumuz Fatma Teyze, elinde bir tabak baklavayla gelmişti. Kırk iki mesajın hiçbiri, o tabağın sıcaklığını taşımıyordu.
Köşe yazısının (fıkra türünün) özelliklerini bu metinden örneklerle açıklayınız. Yazarın son cümlede kullandığı karşılaştırmanın etkisini yorumlayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Fıkra (köşe yazısı) gazetelerde yayımlanan, güncel bir konuyu kısa ve samimi bir dille ele alan yazılardır. Metinde bayram mesajları gibi güncel ve herkesin yaşadığı bir durum ele alınmış, yazar kendi deneyiminden yola çıkarak kısa ve akıcı bir anlatımla görüşünü ortaya koymuştur. Son cümledeki kırk iki mesaj ile bir tabak baklava karşılaştırması, sayıca çokluğun içtenliğin yerini tutamayacağını çarpıcı biçimde gösterir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir edebiyat dergisinde yayımlanan eleştiri yazısından (yazar ve roman kurmacadır):
Deniz Aksoy’un “Son Vapur” adlı romanı, İstanbul’da bir vapur iskelesinde çalışan yaşlı bir bilet memurunun bir gününü anlatıyor. Yazar, iskeleye gelip giden insanların küçük hikâyelerini ustalıkla birbirine bağlıyor; özellikle diyaloglar canlı ve inandırıcı. Ancak romanın ikinci yarısında anlatıcının sık sık araya girip okura ders verir gibi yorumlar yapması, okuru hikâyeden koparıyor. Yine de “Son Vapur”, şehrin kalabalığında kaybolan yalnızlıkları fark ettirmesiyle okunmaya değer bir eser.
Eleştiri yazısında romanın beğenilen ve beğenilmeyen yönlerini belirleyiniz. Eleştirmenin yazısını dengeli bulup bulmadığınızı gerekçesiyle açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Beğenilen yönler: Küçük hikâyelerin ustalıkla birbirine bağlanması, canlı ve inandırıcı diyaloglar, şehirdeki yalnızlıkları fark ettirmesi. Beğenilmeyen yön: Anlatıcının ikinci yarıda sık sık araya girip ders verir gibi yorum yapması. Yazı dengelidir; çünkü eleştirmen eserin hem güçlü hem zayıf yönlerini gerekçeleriyle belirtmiş, sonunda da genel bir değerlendirme yapmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir edebiyat dergisinde yayımlanan eleştiri yazısından (yazar ve roman kurmacadır):
Deniz Aksoy’un “Son Vapur” adlı romanı, İstanbul’da bir vapur iskelesinde çalışan yaşlı bir bilet memurunun bir gününü anlatıyor. Yazar, iskeleye gelip giden insanların küçük hikâyelerini ustalıkla birbirine bağlıyor; özellikle diyaloglar canlı ve inandırıcı. Ancak romanın ikinci yarısında anlatıcının sık sık araya girip okura ders verir gibi yorumlar yapması, okuru hikâyeden koparıyor. Yine de “Son Vapur”, şehrin kalabalığında kaybolan yalnızlıkları fark ettirmesiyle okunmaya değer bir eser.
Bu eleştiri yazısını okuyan biri romanı okumaya başlamadan önce hangi beklentilere sahip olabilir? Bir eleştiri yazısı okumanın bir eserin okunma sürecine olumlu ve olumsuz birer etkisini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Okur, İstanbul’un vapur iskelelerinde geçen, farklı insanların hikâyelerini birbirine bağlayan, canlı diyaloglara sahip ve yalnızlık temasını işleyen bir roman bekler; ikinci yarıda anlatıcının araya girmesine karşı da hazırlıklı olur. Olumlu etki: Okurun eserin güçlü yönlerine dikkat etmesini sağlar, okumaya yön verir ve merak uyandırır. Olumsuz etki: Okur eseri eleştirmenin gözüyle okuyarak kendi bağımsız yorumunu geliştiremeyebilir ya da ön yargıyla yaklaşabilir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bir sohbet yazısından:
Siz hiç bir dostunuzla yürürken konuşmanın nasıl kendiliğinden aktığını fark ettiniz mi? Masada karşılıklı oturduğumuzda sözler tartılır, bakışlar kaçırılır. Oysa yan yana yürürken gözümüz yoldadır; söylemesi zor şeyler daha kolay dökülür dilimizden. Eskiler boşuna “Yol arkadaşı” dememiş. Bence insanın derdini anlatmak için en güzel yer, uzun ve acelesiz bir yoldur. Siz de bir gün deneyin, belki bana hak verirsiniz.
Sohbet yazısında yazarın ileri sürdüğü düşünceyi yazınız. Yazarın bu düşünceyi nasıl gerekçelendirdiğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Yazara göre insanın derdini anlatması için en güzel ortam, yan yana uzun ve acelesiz bir yürüyüştür. Gerekçesi: Karşılıklı otururken sözler tartılır ve bakışlar kaçırılır; yan yana yürürken ise göz yolda olduğu için söylemesi zor şeyler daha kolay söylenir. Yazar bu düşüncesini “yol arkadaşı” deyişine de dayandırmaktadır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir sohbet yazısından:
Siz hiç bir dostunuzla yürürken konuşmanın nasıl kendiliğinden aktığını fark ettiniz mi? Masada karşılıklı oturduğumuzda sözler tartılır, bakışlar kaçırılır. Oysa yan yana yürürken gözümüz yoldadır; söylemesi zor şeyler daha kolay dökülür dilimizden. Eskiler boşuna “Yol arkadaşı” dememiş. Bence insanın derdini anlatmak için en güzel yer, uzun ve acelesiz bir yoldur. Siz de bir gün deneyin, belki bana hak verirsiniz.
Sohbet türünün özelliklerinden ikisini metinden örnek vererek açıklayınız. Yazarın okura doğrudan seslenmesinin okuma sürecine etkisini yorumlayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Sohbet, yazarın okurla karşılıklı konuşuyormuş gibi samimi bir dille yazdığı türdür. Metinde “Siz hiç… fark ettiniz mi?” gibi sorularla okura seslenilmiş, “Siz de bir gün deneyin” denilerek okur konuşmaya dahil edilmiştir. Ayrıca konu derinlemesine tartışılmadan, günlük bir deneyim üzerinden rahat bir üslupla anlatılmıştır. Doğrudan seslenme, okurun metni pasif biçimde okumak yerine kendi deneyimlerini düşünmesini sağlar; okur metinle bir iletişim içine girer ve okuma süreci daha etkileşimli hâle gelir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin okuma günlüğünden:
- Okumadan önce: “Sessizliğe Övgü” başlığını görünce sessizliği öven, biraz sıkıcı bir yazı olacağını düşündüm.
- Okurken: Elektrik kesintisi bölümünde kendi yaşadığım bir anı hatırladım. “Gürültü, düşünmekten kaçmanın en kolay yoludur.” cümlesinin altını çizdim.
- Okuduktan sonra: Yazının tahmin ettiğim gibi sıkıcı olmadığını gördüm. Ben de bir gün telefonumu kapatıp neler hissedeceğimi denemeye karar verdim.
Okuma günlüğüne göre öğrencinin okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrasında hangi okuma stratejilerini kullandığını belirleyiniz. Öğrencinin okuma öncesindeki tahmininin metni okuduktan sonra nasıl değiştiğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Okuma öncesi: Başlıktan yola çıkarak tahmin yürütmüştür. Okuma sırası: Metni kendi deneyimiyle ilişkilendirmiş ve önemli bulduğu cümlenin altını çizmiştir. Okuma sonrası: Tahminini değerlendirmiş ve okuduklarını hayatına uygulamaya karar vermiştir. Öğrenci başta yazının sıkıcı olacağını düşünmüş, okuduktan sonra bu tahmininin yanlış olduğunu görmüştür.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin okuma günlüğünden:
- Okumadan önce: “Sessizliğe Övgü” başlığını görünce sessizliği öven, biraz sıkıcı bir yazı olacağını düşündüm.
- Okurken: Elektrik kesintisi bölümünde kendi yaşadığım bir anı hatırladım. “Gürültü, düşünmekten kaçmanın en kolay yoludur.” cümlesinin altını çizdim.
- Okuduktan sonra: Yazının tahmin ettiğim gibi sıkıcı olmadığını gördüm. Ben de bir gün telefonumu kapatıp neler hissedeceğimi denemeye karar verdim.
Okuma günlüğündeki “Okuduktan sonra” bölümünü örnek alarak bu sınavdaki metinlerden birini okuduktan sonra neler düşündüğünüzü ve metnin size kattıklarını anlatan bir paragraf yazınız. Yazım ve noktalama kurallarına uyunuz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Örnek: “Kentlerde Ağaçların Değeri” yazısını okuduktan sonra okulumun bahçesine farklı bir gözle baktım. Daha önce ağaçları yalnızca gölge için önemli sanıyordum; oysa havayı temizlediklerini ve su baskınlarını azalttıklarını öğrendim. Bu yazı bana, çevremdeki yeşil alanların korunması için bir şeyler yapmam gerektiğini düşündürdü. Sınıfça bir ağaç dikme etkinliği önermeye karar verdim.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Bir öğrencinin yazdığı paragraf (yazım ve noktalama yanlışları vardır):
Teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor ama bizi birbirimizden uzaklaştırıyormu? Bence bu sorunun cevabı teknolojiyi nasıl kullandığımıza bağlı. Örneğin; uzaktaki bir akrabamızla görüntülü konuşmak bizi yakınlaştırır. Fakat aynı masada oturan dört kişinin herbiri kendi ekranına bakıyorsa orda bir sorun vardır.
Paragraftaki yazım yanlışlarını bulup doğrularını yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
“uzaklaştırıyormu” → “uzaklaştırıyor mu” (soru eki ayrı yazılır). “herbiri” → “her biri” (ayrı yazılır). “orda” → “orada” (yazı dilinde “orada” biçimi kullanılır).
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin yazdığı paragraf (yazım ve noktalama yanlışları vardır):
Teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor ama bizi birbirimizden uzaklaştırıyormu? Bence bu sorunun cevabı teknolojiyi nasıl kullandığımıza bağlı. Örneğin; uzaktaki bir akrabamızla görüntülü konuşmak bizi yakınlaştırır. Fakat aynı masada oturan dört kişinin herbiri kendi ekranına bakıyorsa orda bir sorun vardır.
Paragraftaki noktalama yanlışını bulup açıklayınız. Paragrafı yazım ve noktalama kurallarına uygun olarak yeniden yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
“Örneğin;” ifadesinde noktalı virgül yanlış kullanılmıştır; “örneğin” gibi açıklama ve örnekleme bildiren sözlerden sonra virgül konur. Düzeltilmiş paragraf: Teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor ama bizi birbirimizden uzaklaştırıyor mu? Bence bu sorunun cevabı teknolojiyi nasıl kullandığımıza bağlı. Örneğin, uzaktaki bir akrabamızla görüntülü konuşmak bizi yakınlaştırır. Fakat aynı masada oturan dört kişinin her biri kendi ekranına bakıyorsa orada bir sorun vardır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Okul gazetesi “Bir Diyeceğim Var!” başlıklı bir köşe açmıştır. Öğrencilerden günlük hayatta karşılaştıkları ve kendilerini rahatsız eden ya da düşündüren bir durumla ilgili kısa bir köşe yazısı göndermeleri istenmektedir.
Köşe yazınızın konusunu belirleyiniz. Yazınızda ele alacağınız sorunu, bu sorunla ilgili görüşünüzü ve görüşünüzü destekleyeceğiniz bir örneği maddeler hâlinde planlayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Örnek plan: Konu: Toplu taşımada yüksek sesle telefonla konuşulması. Sorun: Otobüs ve metroda bazı kişilerin yüksek sesle konuşması ya da hoparlörden video izlemesi diğer yolcuları rahatsız ediyor. Görüş: Ortak alanlarda başkalarının huzurunu gözetmek bir nezaket ve saygı göstergesidir. Örnek: Sabah okula giderken kitap okumaya çalıştığım her gün yanımdaki yolcunun yüksek sesli telefon görüşmesi yüzünden okuyamamam.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Okul gazetesi “Bir Diyeceğim Var!” başlıklı bir köşe açmıştır. Öğrencilerden günlük hayatta karşılaştıkları ve kendilerini rahatsız eden ya da düşündüren bir durumla ilgili kısa bir köşe yazısı göndermeleri istenmektedir.
Planınıza uygun olarak “Bir Diyeceğim Var!” köşesi için bir köşe yazısı yazınız. Yazınıza dikkat çekici bir başlık koyunuz; görüşünüzü örnekle destekleyiniz ve okuru düşündüren bir cümleyle bitiriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Değerlendirme ölçütlerine göre puanlanır. Yazıda dikkat çekici bir başlık bulunmalı; güncel bir sorun samimi bir dille ortaya konmalı, yazarın görüşü açıkça belirtilip kişisel bir örnekle desteklenmeli, yazı okuru düşündüren etkili bir cümleyle bitirilmelidir. Yazım ve noktalama kurallarına uyulmalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7