5. Sınıf OYSS Sosyal Bilgiler 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Ece’nin dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri:
| Grup | Ece’nin rolü |
|---|---|
| Aile | Abla, ev işlerinde yardımcı |
| Sınıf | Sınıf başkanı |
| Okul voleybol takımı | Takım kaptanı |
| Mahalle kütüphanesi kulübü | Üye |
Ece’nin dâhil olduğu gruplardan ikisini seçiniz. Bu gruplardaki rollerinin Ece’ye kazandırdığı birer hak ve birer sorumluluk yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Sınıf başkanı olarak öğrencilerin isteklerini öğretmene iletme hakkı vardır; sınıf düzenine dikkat etmek ve arkadaşlarının görüşlerini adil biçimde toplamak sorumluluğudur. Takım kaptanı olarak maçta takımı temsil etme hakkı vardır; antrenmanlara düzenli katılmak ve takım arkadaşlarını cesaretlendirmek sorumluluğudur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri:
| Grup | Ece’nin rolü |
|---|---|
| Aile | Abla, ev işlerinde yardımcı |
| Sınıf | Sınıf başkanı |
| Okul voleybol takımı | Takım kaptanı |
| Mahalle kütüphanesi kulübü | Üye |
Voleybol takımının önemli bir maçı ile Ece’nin sınıf başkanı olarak katılması gereken okul meclisi toplantısı aynı saate denk gelmiştir. Ece bu durumda ne yapabilir? İki farklı çözüm önerisi yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ece toplantıya sınıf başkan yardımcısının katılmasını isteyip toplantıda konuşulanları ondan öğrenebilir. Ya da önceden antrenörüyle konuşup maça yedek bir oyuncunun kaptan olarak çıkmasını sağlayabilir. Önemli olan, her iki gruba karşı sorumluluğunu ihmal etmeden ilgili kişilere önceden haber vermesidir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin sınıfı yıl sonu gezisinin nereye yapılacağına karar verecektir. Öğretmen, sınıf başkanının öğrencilerin önerilerini toplamasını, ardından sınıfta oylama yapılmasını istemiştir. Okul müdürü ise gezinin güvenli ve okula yakın bir yere yapılması şartını koymuştur.
Gezi kararında öğretmenin, okul müdürünün, sınıf başkanının ve öğrencilerin rolleri nelerdir? Kısaca yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Öğretmen süreci yönetir ve karar verme yolunu belirler. Okul müdürü okulun yöneticisi olarak güvenlik şartını koyar. Sınıf başkanı önerileri toplayarak öğrencilerle öğretmen arasında köprü olur. Öğrenciler öneri sunar ve oylamaya katılır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin sınıfı yıl sonu gezisinin nereye yapılacağına karar verecektir. Öğretmen, sınıf başkanının öğrencilerin önerilerini toplamasını, ardından sınıfta oylama yapılmasını istemiştir. Okul müdürü ise gezinin güvenli ve okula yakın bir yere yapılması şartını koymuştur.
Öğrencilerin çoğunluğu okula çok uzak bir şehre gitmek için oy vermiştir. Bu durumda ne olur? Grup içindeki rollerin birbirini nasıl etkilediğini bu örnek üzerinden açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Okul müdürünün koyduğu “okula yakın ve güvenli yer” şartı sağlanmadığı için bu karar uygulanamaz; gezi yerinin şartlara uygun seçenekler arasından yeniden belirlenmesi gerekir. Bu örnek, bir gruptaki rollerin birbirine bağlı olduğunu gösterir: öğrencilerin oyu önemlidir ama yöneticinin sorumluluğu gereği koyduğu kurallar çerçevesinde geçerlidir. Sınıf başkanı da bu durumu arkadaşlarına açıklayarak yeni öneriler toplamalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Ece’nin sınıfında Türkiye’nin farklı illerinden gelen öğrenciler bulunmaktadır. Öğrencilerin tanıttığı bazı kültürel özellikler:
| Öğrenci | Memleketi | Tanıttığı kültürel özellik |
|---|---|---|
| Deniz | Trabzon | Horon oyunu, kemençe, hamsili pilav |
| Ahmet | Gaziantep | Halay, baklava, bakır işlemeciliği |
| Selin | İzmir | Zeybek oyunu, boyoz |
| Yusuf | Erzurum | Bar oyunu, cağ kebabı, Oltu taşı |
Tablodaki kültürel özellikleri “halk oyunu”, “yemek” ve “el sanatı” olarak gruplandırınız. Bu özelliklerin illere göre farklılaşmasının bir nedenini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Halk oyunu: horon, halay, zeybek, bar. Yemek: hamsili pilav, baklava, boyoz, cağ kebabı. El sanatı: bakır işlemeciliği, Oltu taşı işçiliği (kemençe bir müzik aletidir). Farklılaşmanın nedeni illerin iklimi, yetişen ürünleri ve tarihî geçmişinin farklı olmasıdır; örneğin Karadeniz kıyısında hamsi bol olduğu için yemeklerde kullanılır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin sınıfında Türkiye’nin farklı illerinden gelen öğrenciler bulunmaktadır. Öğrencilerin tanıttığı bazı kültürel özellikler:
| Öğrenci | Memleketi | Tanıttığı kültürel özellik |
|---|---|---|
| Deniz | Trabzon | Horon oyunu, kemençe, hamsili pilav |
| Ahmet | Gaziantep | Halay, baklava, bakır işlemeciliği |
| Selin | İzmir | Zeybek oyunu, boyoz |
| Yusuf | Erzurum | Bar oyunu, cağ kebabı, Oltu taşı |
Öğretmen “Farklı kültürel özellikler sınıfımızın zenginliğidir.” diyor. Bu düşüncenin sınıfta birlikte yaşamaya iki olumlu etkisini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Öğrenciler birbirlerinin kültürünü tanıdıkça birbirlerini daha iyi anlar ve ön yargıları azalır. Farklılıklara saygı duyulan bir sınıfta herkes kendini değerli hisseder ve arkadaşlık bağları güçlenir. Ayrıca öğrenciler farklı oyunları, yemekleri öğrenerek yeni deneyimler kazanır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Sınıfa başka bir ilden yeni gelen Ali konuşurken bazı arkadaşları onun ağzını (şivesini) taklit ederek gülmüştür. Ali o günden sonra derste söz almaktan çekinmeye başlamıştır.
Arkadaşlarının Ali’ye karşı davranışını değerlendiriniz. Bu davranış Ali’yi ve sınıfın birlikte yaşamasını nasıl etkilemiştir?
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ağız (şive) farklılıkları kültürel zenginliğin bir parçasıdır; bununla alay etmek saygısızlıktır ve doğru bir davranış değildir. Bu davranış Ali’nin kendini dışlanmış hissetmesine, özgüveninin azalmasına ve derse katılmaktan çekinmesine yol açmıştır. Sınıfta güven ortamı zayıflar ve öğrenciler arasında kırgınlık oluşur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Sınıfa başka bir ilden yeni gelen Ali konuşurken bazı arkadaşları onun ağzını (şivesini) taklit ederek gülmüştür. Ali o günden sonra derste söz almaktan çekinmeye başlamıştır.
Sınıfta kültürel farklılıklara saygıyı artırmak için üç etkinlik öneriniz. Önerilerinizden birinin Ali’nin durumunu nasıl değiştirebileceğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Öneriler: Her hafta bir öğrencinin memleketini tanıttığı “Memleketim” sunumları yapmak; farklı yörelerin türkülerini ve oyunlarını öğrenmek; okul panosunda illerin yöresel kelimelerinden oluşan bir “Türkçemizin renkleri” köşesi hazırlamak. Ali memleketini ve oradaki kelimeleri tanıtırsa arkadaşları şivesini alay konusu değil, merak edilen bir özellik olarak görür; Ali de kendini değerli hisseder ve derse yeniden katılır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşayan insanların ortak olarak sürdürdüğü bazı gelenekler:
- Bayramlarda büyüklerin ziyaret edilmesi ve ellerinin öpülmesi
- Düğün, nişan ve cenaze gibi günlerde komşuların yardımlaşması
- Misafire ikram edilmesi ve misafirin baş tacı sayılması
- Nevruz ve Hıdrellez gibi bahar şenliklerinin kutlanması
Listede verilen geleneklerin ortak özelliği nedir? Bu geleneklerin toplumda birlikte yaşamaya katkısını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Bu gelenekler ülkemizin farklı bölgelerinde ortak olarak yaşatılır; hepsi insanları bir araya getirir, saygı ve yardımlaşmayı öne çıkarır. Ortak gelenekler insanlar arasında “biz” duygusunu güçlendirir; zor günlerde dayanışmayı, mutlu günlerde paylaşmayı sağlar.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşayan insanların ortak olarak sürdürdüğü bazı gelenekler:
- Bayramlarda büyüklerin ziyaret edilmesi ve ellerinin öpülmesi
- Düğün, nişan ve cenaze gibi günlerde komşuların yardımlaşması
- Misafire ikram edilmesi ve misafirin baş tacı sayılması
- Nevruz ve Hıdrellez gibi bahar şenliklerinin kutlanması
Ailenizde ya da çevrenizde yaşatılan bir geleneği tanıtınız. Bu geleneğin kaybolması durumunda toplumun neler kaybedeceğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Örnek: Bayram sabahı ailece büyüklerin ziyaret edilmesi. Bu gelenekte aile üyeleri bir araya gelir, büyükler gönülleri alınarak sevindirilir, çocuklara harçlık ve şeker verilir. Bu gelenek kaybolursa aile ve akrabalık bağları zayıflar, büyüklere saygı gibi değerler gelecek kuşaklara aktarılamaz.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin oturduğu apartmanda bir yönetici, bir denetçi ve on iki daire sakini vardır. Apartman sakinleri bahçeye çocuk oyun alanı yapılmasını istemektedir. Bazı yaşlı sakinler ise gürültüden rahatsız olabileceklerini söylemektedir. Yönetici, konuyu görüşmek için bir toplantı düzenlemiştir.
Apartman toplantısındaki yöneticinin ve daire sakinlerinin rollerini yazınız. Bu rollerin hangi ortak amaca hizmet ettiğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Yönetici toplantıyı düzenler, görüşleri dinler ve alınan kararı uygular. Daire sakinleri görüşlerini açıklar, oy kullanır ve karara uyar. Bu roller apartmanda herkesin huzur içinde ve iş birliğiyle yaşamasına hizmet eder.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Ece’nin oturduğu apartmanda bir yönetici, bir denetçi ve on iki daire sakini vardır. Apartman sakinleri bahçeye çocuk oyun alanı yapılmasını istemektedir. Bazı yaşlı sakinler ise gürültüden rahatsız olabileceklerini söylemektedir. Yönetici, konuyu görüşmek için bir toplantı düzenlemiştir.
Toplantıda hem çocukların hem de yaşlı sakinlerin isteklerini gözeten bir karar alınması için bir öneri geliştiriniz. Önerinizin uygulanmasında yöneticiye ve sakinlere düşen görevleri yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Oyun alanı yapılabilir ancak yaşlı sakinlerin dairelerinden uzak bir köşeye kurulur ve kullanım saatleri belirlenir (örneğin 22.00’den sonra kullanılmaz). Yönetici kararı yazılı olarak duyurur, oyun alanı için gerekli düzenlemeyi yaptırır ve kurala uyulup uyulmadığını izler. Aileler çocukların saatlere uymasını sağlar; yaşlı sakinler de rahatsız oldukları bir durumu önce yöneticiye iletir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Mehmet’in ilini tanıtırken yazdığı not:
Konya, İç Anadolu Bölgesi’ndedir. Kuzeyinde Ankara, doğusunda Aksaray, güneyinde Karaman ve Mersin, batısında Isparta ve Afyonkarahisar bulunur. İlimizde geniş ve düz bir ova vardır. Konya, Ankara’ya hızlı trenle bağlanır ve ülkemizin batısını güneyine bağlayan yolların üzerindedir. Konya’nın yüz ölçümü Türkiye’deki illerin en büyüğüdür.
Mehmet’in notundan Konya’nın göreceli konumunu belirten iki cümleyi yazınız. Göreceli konumun ne anlama geldiğini kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
“Kuzeyinde Ankara, doğusunda Aksaray, güneyinde Karaman ve Mersin, batısında Isparta ve Afyonkarahisar bulunur.” ve “Konya … ülkemizin batısını güneyine bağlayan yolların üzerindedir.” Göreceli konum, bir yerin çevresindeki başka yerlere, yeryüzü şekillerine veya yollara göre nerede olduğunun belirtilmesidir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Mehmet’in ilini tanıtırken yazdığı not:
Konya, İç Anadolu Bölgesi’ndedir. Kuzeyinde Ankara, doğusunda Aksaray, güneyinde Karaman ve Mersin, batısında Isparta ve Afyonkarahisar bulunur. İlimizde geniş ve düz bir ova vardır. Konya, Ankara’ya hızlı trenle bağlanır ve ülkemizin batısını güneyine bağlayan yolların üzerindedir. Konya’nın yüz ölçümü Türkiye’deki illerin en büyüğüdür.
Konya’nın geniş bir ovada ve önemli yolların üzerinde bulunmasının ildeki insanların ekonomik faaliyetlerine iki etkisini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Geniş ve düz ova sayesinde tahıl gibi ürünlerin yetiştirildiği tarım faaliyetleri yaygındır. Önemli yolların üzerinde bulunması ticaretin ve ulaşımın gelişmesini sağlar; ürünler kolayca başka illere gönderilir, fabrikalar ve depolar kurulur.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İzmir’i tanıtan bir broşürden:
İzmir, Ege Denizi kıyısında yer alır. Körfezinin içindeki limanından dünyanın birçok ülkesine yük taşınır. Kıyıları turistlerin ilgisini çeker. Çevresindeki verimli ovalarda üzüm, zeytin ve incir yetiştirilir.
Broşürde İzmir’in göreceli konumunu belirten ifadeyi bulunuz. Okulunuzun konumunu çevresindeki en az üç yere göre tarif ediniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
“İzmir, Ege Denizi kıyısında yer alır.” ifadesi göreceli konum belirtir. Örnek tarif: “Okulumuz, belediye parkının karşısında, sağlık ocağının yanında ve pazar yerinin arkasındaki sokakta bulunur.” (Öğrencinin kendi okuluna göre verdiği uygun tarifler kabul edilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
İzmir’i tanıtan bir broşürden:
İzmir, Ege Denizi kıyısında yer alır. Körfezinin içindeki limanından dünyanın birçok ülkesine yük taşınır. Kıyıları turistlerin ilgisini çeker. Çevresindeki verimli ovalarda üzüm, zeytin ve incir yetiştirilir.
İzmir ile Konya’nın göreceli konumlarını karşılaştırınız. Bu farkın iki ildeki insanların yaşamına ve ekonomik faaliyetlerine etkilerini birer örnekle açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
İzmir deniz kıyısındadır, Konya ise denize uzak, iç kesimde ve geniş bir ovadadır. Kıyıda olduğu için İzmir’de liman ticareti ve deniz turizmi gelişmiştir; ürünler gemilerle başka ülkelere gönderilir. Konya’da denize kıyısı olmadığından ekonomide tahıl tarımı ve kara yolu–demir yolu ile yapılan ticaret öne çıkar.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7