9. Sınıf OYSS Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Cevap Anahtarı
Her sorunun altında örnek tam puanlık cevap ve puanlama ölçütleri var. Cevabının karşıladığı ölçütleri işaretle; puanın ve hangi konuyu tekrar etmen gerektiği otomatik hesaplanır.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
‹ Sorulara dön Cevap anahtarını yazdır (PDF)
Öncülü göster
Bir tarih öğretmeni derse şu sözlerle başlamıştır:
“Tarih, yalnızca geçmişte ne olduğunu ezberlemek değildir. Tarih, bugünü anlamamızı, kim olduğumuzu bilmemizi ve geleceğe dair daha bilinçli kararlar vermemizi sağlar.”
Öğretmenin sözlerinden yola çıkarak tarih öğrenmenin bireye sağladığı iki faydayı açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Tarih öğrenmek bireyin kimliğini ve köklerini tanımasını sağlar. Ayrıca olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurmayı, farklı bakış açılarını değerlendirmeyi ve geçmiş deneyimlerden yararlanarak daha bilinçli kararlar vermeyi öğretir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir tarih öğretmeni derse şu sözlerle başlamıştır:
“Tarih, yalnızca geçmişte ne olduğunu ezberlemek değildir. Tarih, bugünü anlamamızı, kim olduğumuzu bilmemizi ve geleceğe dair daha bilinçli kararlar vermemizi sağlar.”
Tarih bilgisinin bir toplumun birlik ve beraberliğine katkısını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Ortak bir geçmiş, ortak değerler ve ortak hatıralar bir toplumun bireylerini birbirine bağlar. Tarih bilinci toplumsal hafızayı canlı tutar, millî kimliği güçlendirir ve bireylerin ortak hedefler etrafında birleşmesine katkı sağlar.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir okulun öğrencileri “Mahallemizin Hikâyesi” projesi hazırlamıştır:
- Mahallenin eski fotoğraflarını topladılar.
- Mahallede uzun yıllardır yaşayan büyükleriyle röportajlar yaptılar.
- Mahalledeki eski çeşme ve caminin kitabelerini incelediler.
- Topladıkları bilgileri okulda bir sergiyle paylaştılar.
Bu projenin öğrencilere sağladığı kazanımlardan ikisini yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Öğrenciler yaşadıkları yerin geçmişini öğrenerek aidiyet duygusu kazanmıştır. Ayrıca kaynak toplama, röportaj yapma ve bilgileri değerlendirme gibi araştırma becerileri geliştirmişlerdir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir okulun öğrencileri “Mahallemizin Hikâyesi” projesi hazırlamıştır:
- Mahallenin eski fotoğraflarını topladılar.
- Mahallede uzun yıllardır yaşayan büyükleriyle röportajlar yaptılar.
- Mahalledeki eski çeşme ve caminin kitabelerini incelediler.
- Topladıkları bilgileri okulda bir sergiyle paylaştılar.
“Yerel tarih çalışmaları toplumsal hafızanın korunmasına katkı sağlar.” yargısını projeden örneklerle değerlendiriniz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Yargı doğrudur. Büyüklerin hatıraları ve eski fotoğraflar kayıt altına alınmazsa zamanla kaybolur. Röportajlarla sözlü hatıraların yazıya geçirilmesi, fotoğrafların toplanması ve kitabelerin incelenmesi bu bilgileri korur; sergiyle de yeni kuşaklara aktarılmasını sağlar.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
1999 Marmara Depremi’nde büyük can ve mal kaybı yaşanmıştır. Bu depremden sonra Türkiye’de yapı denetimi sistemi güçlendirilmiş, deprem yönetmelikleri güncellenmiş ve zorunlu deprem sigortası uygulamasına geçilmiştir.
Bu örnekte geçmişte yaşanan bir olayın bugünkü uygulamaları nasıl etkilediğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Depremde yaşanan büyük kayıplar, binaların dayanıksız yapıldığını göstermiştir. Bu deneyimden ders çıkarılarak yapı denetimi güçlendirilmiş, yönetmelikler güncellenmiş ve deprem sigortası zorunlu hâle getirilmiştir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
1999 Marmara Depremi’nde büyük can ve mal kaybı yaşanmıştır. Bu depremden sonra Türkiye’de yapı denetimi sistemi güçlendirilmiş, deprem yönetmelikleri güncellenmiş ve zorunlu deprem sigortası uygulamasına geçilmiştir.
Geçmişten ders çıkarmanın önemini gösteren tarihten başka bir örnek veriniz ve açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Örnek: Birinci Dünya Savaşı sonrasında yapılan ağır antlaşmaların yeni bir savaşa zemin hazırladığı görüldü; İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra barışı korumak için Birleşmiş Milletler kuruldu. (Salgın hastalık deneyimlerinden sonra karantina ve aşı uygulamalarının geliştirilmesi de kabul edilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin incelediği bazı tarih kaynakları:
- I. Orhun Yazıtları
- II. 2015 yılında yayımlanmış bir Göktürk tarihi kitabı
- III. Bir Selçuklu sultanı adına basılmış sikke
- IV. Kurtuluş Savaşı’na katılmış bir askerin torununun anlattığı aile hatırası
Kaynakları birinci elden (birincil) ve ikinci elden (ikincil) kaynak olarak sınıflandırınız. Gerekçenizi yazınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Birinci elden: I (Orhun Yazıtları) ve III (sikke), çünkü incelenen döneme ait, o dönemde üretilmiş kaynaklardır. İkinci elden: II (2015 tarihli kitap) ve IV (torunun anlattığı hatıra), çünkü olayı yaşamamış kişilerin sonradan aktardığı bilgilerdir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir öğrencinin incelediği bazı tarih kaynakları:
- I. Orhun Yazıtları
- II. 2015 yılında yayımlanmış bir Göktürk tarihi kitabı
- III. Bir Selçuklu sultanı adına basılmış sikke
- IV. Kurtuluş Savaşı’na katılmış bir askerin torununun anlattığı aile hatırası
IV numaralı kaynağın güçlü ve zayıf yönlerini değerlendiriniz. Tarihçinin bu kaynaktan nasıl yararlanabileceğini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Güçlü yönü: Resmî belgelerde yer almayan günlük hayata, duygulara ve kişisel deneyimlere dair bilgiler sunar. Zayıf yönü: Kuşaktan kuşağa aktarılırken eksilebilir, değişebilir, abartılabilir ya da unutulabilir. Tarihçi bu anlatımı arşiv belgeleri, gazeteler ve başka tanıkların anlatımlarıyla karşılaştırarak doğrulamalı ve destekleyici kaynak olarak kullanmalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Aynı savaşı anlatan iki kaynaktan bölümler:
- Kaynak A (savaşı kazanan tarafın tarihçisi): “Ordumuz, düşmanın sayıca üstün kuvvetlerini büyük bir kahramanlıkla bozguna uğrattı.”
- Kaynak B (savaşı kaybeden tarafın tarihçisi): “Ordumuz, komutanların ihaneti ve kötü hava koşulları yüzünden geri çekilmek zorunda kaldı.”
İki kaynağın aynı olayı farklı anlatmasının nedenlerini açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Her iki tarihçi de olayı kendi tarafının bakış açısıyla yazmıştır. Kazanan taraf zaferini kahramanlıkla, kaybeden taraf yenilgisini dış etkenlerle açıklamıştır. Yazarların bağlı olduğu devlet, duyguları, amaçları ve ulaşabildikleri bilgiler anlatımlarını etkilemiştir.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Aynı savaşı anlatan iki kaynaktan bölümler:
- Kaynak A (savaşı kazanan tarafın tarihçisi): “Ordumuz, düşmanın sayıca üstün kuvvetlerini büyük bir kahramanlıkla bozguna uğrattı.”
- Kaynak B (savaşı kaybeden tarafın tarihçisi): “Ordumuz, komutanların ihaneti ve kötü hava koşulları yüzünden geri çekilmek zorunda kaldı.”
Bir tarihçi bu savaş hakkında daha nesnel bilgiye ulaşmak için nasıl bir yol izlemelidir? Açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Tarihçi yalnızca bir tarafın kaynağına dayanmamalı; iki tarafın kaynaklarını ve tarafsız kaynakları (örneğin üçüncü ülkelerin kayıtları, arkeolojik bulgular, resmî belgeler) karşılaştırmalıdır. Kaynaklarda ortak olan bilgileri tespit etmeli, abartılı ve taraflı ifadeleri ayıklamalıdır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Şanlıurfa’daki Göbeklitepe’de yapılan kazılarda yaklaşık 11.500 yıl önce yapılmış büyük dikili taşlardan oluşan yapılar bulunmuştur. Bu keşiften önce, insanların büyük yapıları ancak tarıma ve yerleşik hayata geçtikten sonra inşa edebildiği düşünülüyordu.
Göbeklitepe’deki bulgular, insanlık tarihine dair hangi bilgiyi değiştirmiştir?
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Daha önce büyük yapıların ancak tarıma ve yerleşik hayata geçildikten sonra yapılabildiği düşünülüyordu. Göbeklitepe, avcı-toplayıcı toplulukların da büyük ve anıtsal yapılar inşa edebildiğini göstermiş; bu yapıların yerleşik hayata geçişte etkili olmuş olabileceği düşüncesini ortaya çıkarmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Şanlıurfa’daki Göbeklitepe’de yapılan kazılarda yaklaşık 11.500 yıl önce yapılmış büyük dikili taşlardan oluşan yapılar bulunmuştur. Bu keşiften önce, insanların büyük yapıları ancak tarıma ve yerleşik hayata geçtikten sonra inşa edebildiği düşünülüyordu.
Göbeklitepe örneğinden yararlanarak tarih biliminin doğasıyla ilgili bir genelleme yazınız ve açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Tarihsel bilgi kesin ve değişmez değildir; yeni kaynak ve bulgular ortaya çıktıkça değişebilir ve yeniden yorumlanabilir. Göbeklitepe’nin keşfi, uzun süre kabul gören bir görüşün yeni kanıtlarla sorgulanmasına yol açmıştır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7
Öncülü göster
Tarihçinin çalışma aşamaları karışık olarak verilmiştir:
- Kaynakların güvenilirliğini sorgulama (tenkit)
- Araştırma konusunu ve sorusunu belirleme
- Bilgileri yorumlayıp yazıya dökme (sentez)
- Konuyla ilgili kaynakları bulup toplama
Tarihçinin çalışma aşamalarını doğru sıraya koyunuz.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
1. Araştırma konusunu ve sorusunu belirleme. 2. Kaynakları bulup toplama. 3. Kaynakların güvenilirliğini sorgulama (tenkit). 4. Bilgileri yorumlayıp yazıya dökme (sentez).
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Tarihçinin çalışma aşamaları karışık olarak verilmiştir:
- Kaynakların güvenilirliğini sorgulama (tenkit)
- Araştırma konusunu ve sorusunu belirleme
- Bilgileri yorumlayıp yazıya dökme (sentez)
- Konuyla ilgili kaynakları bulup toplama
Tenkit (kaynak eleştirisi) aşaması atlanırsa tarihsel bilgide ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir? Açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Sahte, değiştirilmiş ya da taraflı kaynaklar doğru kabul edilebilir. Bu durumda yanlış, eksik veya tek taraflı bilgiler tarihsel gerçek gibi yazılır ve topluma yanlış bir geçmiş aktarılır.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir tarihçi, arşivde bulunan ve 16. yüzyıla ait olduğu söylenen bir fermanı inceliyor:
- Kâğıdın türünü, mürekkebi, yazı stilini ve padişah tuğrasını inceliyor.
- Fermanda anlatılan olayları aynı döneme ait başka belgelerle karşılaştırıyor.
Tarihçinin yaptığı iki incelemeyi dış tenkit ve iç tenkit olarak adlandırınız ve aralarındaki farkı açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Kâğıt, mürekkep, yazı stili ve tuğranın incelenmesi dış tenkittir; belgenin gerçek olup olmadığını ve ait olduğu dönemi araştırır. İçeriğin başka belgelerle karşılaştırılması iç tenkittir; belgede anlatılanların doğru ve güvenilir olup olmadığını sorgular.
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 6
Öncülü göster
Bir tarihçi, arşivde bulunan ve 16. yüzyıla ait olduğu söylenen bir fermanı inceliyor:
- Kâğıdın türünü, mürekkebi, yazı stilini ve padişah tuğrasını inceliyor.
- Fermanda anlatılan olayları aynı döneme ait başka belgelerle karşılaştırıyor.
Tarihçinin fermanı incelerken yararlanabileceği iki yardımcı bilimi yazınız ve her birinin bu incelemeye katkısını açıklayınız.
Senin cevabın
Bu cihazda kayıtlı cevabın yok. Soruyu çöz
Örnek cevap
Paleografi: Eski yazıları okumayı ve yazı stilinin hangi döneme ait olduğunu belirlemeyi sağlar. Diplomatik: Resmî belgelerin (ferman, berat) şekil özelliklerini, tuğra ve mühürlerini inceleyerek belgenin gerçekliğini anlamaya yardımcı olur. (Kronoloji, belgenin tarihini belirlemede kullanılabilir.)
Bu sorudan aldığın puan: 0 / 7