5. Sınıf OYSS Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Bir öğrenci Dünya ile Ay’ın bazı özelliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlamıştır.
| Özellik | Dünya | Ay |
|---|---|---|
| Atmosfer (hava tabakası) | Var | Yok denecek kadar az |
| Yüzeyde sıvı su | Var | Yok |
| Yüzey şekilleri | Dağlar, ovalar, denizler | Kraterler, dağlar, düzlükler |
| Kendi ışığını üretir mi? | Hayır | Hayır |
Tablodaki bilgileri kullanarak Ay’da bildiğimiz anlamda canlı yaşamının olmamasının iki nedenini yazınız.
Bir öğrenci Dünya ile Ay’ın bazı özelliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlamıştır.
| Özellik | Dünya | Ay |
|---|---|---|
| Atmosfer (hava tabakası) | Var | Yok denecek kadar az |
| Yüzeyde sıvı su | Var | Yok |
| Yüzey şekilleri | Dağlar, ovalar, denizler | Kraterler, dağlar, düzlükler |
| Kendi ışığını üretir mi? | Hayır | Hayır |
Ay yüzeyindeki kraterler milyonlarca yıl boyunca bozulmadan kalabilir. Dünya’daki kraterler ise zamanla aşınır. Tablodan yararlanarak bu farkın nedenini açıklayınız.
İpucu
Dünya’da kayaları zamanla aşındıran rüzgâr ve suyun Ay’da olup olmadığını düşün.
Ay, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ve Dünya etrafındaki dolanmasını yaklaşık olarak aynı sürede (yaklaşık 27 gün) tamamlar. Bu nedenle Dünya’dan bakan biri Ay’ın hep aynı yüzünü görür.
Ay’ın dönme ve dolanma süreleri farklı olsaydı Dünya’dan Ay’ın görünüşü nasıl değişirdi? Açıklayınız.
Ay, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ve Dünya etrafındaki dolanmasını yaklaşık olarak aynı sürede (yaklaşık 27 gün) tamamlar. Bu nedenle Dünya’dan bakan biri Ay’ın hep aynı yüzünü görür.
Bir öğrenci “Hep aynı yüzünü gördüğümüze göre Ay kendi ekseni etrafında dönmüyor.” diyor. Bu düşünceyi değerlendiriniz.
Karanlık bir odada Ay’ın evrelerini gösteren bir model hazırlanmıştır.
- Odanın bir köşesine yanan bir lamba konulmuştur.
- Bir öğrenci elinde beyaz bir top tutarak odanın ortasında durmaktadır.
- Öğrenci topu başının biraz üstünde tutarak kendi çevresinde yavaşça döner ve topun aydınlanan kısmını gözlemler.
Modeldeki lamba, top ve öğrencinin başı neyi temsil etmektedir? Lambanın modelde neden gerekli olduğunu açıklayınız.
Karanlık bir odada Ay’ın evrelerini gösteren bir model hazırlanmıştır.
- Odanın bir köşesine yanan bir lamba konulmuştur.
- Bir öğrenci elinde beyaz bir top tutarak odanın ortasında durmaktadır.
- Öğrenci topu başının biraz üstünde tutarak kendi çevresinde yavaşça döner ve topun aydınlanan kısmını gözlemler.
Öğrenci lambaya doğru dönüp topu lamba ile başı arasında tuttuğunda ve lambaya sırtını dönüp topu tam karşısında tuttuğunda topun nasıl görüneceğini yazınız. Her durumun hangi Ay evresini temsil ettiğini belirtiniz.
Elif, bir ay boyunca Ay’ı gözlemleyip gözlem kartları hazırlamış; ancak kartlar karışmıştır.
- Kart A: Ay’ın tamamı aydınlık görünüyor.
- Kart B: Ay hiç görünmüyor.
- Kart C: Ay’ın sol yarısı aydınlık görünüyor.
- Kart D: Ay’ın sağ yarısı aydınlık görünüyor.
Kartları Yeni Ay’dan başlayarak Ay evrelerinin oluş sırasına göre sıralayınız ve her kartın evre adını yazınız.
İpucu
Kuzey yarım kürede İlk Dördün’de Ay’ın sağ yarısı aydınlık görünür.
Elif, bir ay boyunca Ay’ı gözlemleyip gözlem kartları hazırlamış; ancak kartlar karışmıştır.
- Kart A: Ay’ın tamamı aydınlık görünüyor.
- Kart B: Ay hiç görünmüyor.
- Kart C: Ay’ın sol yarısı aydınlık görünüyor.
- Kart D: Ay’ın sağ yarısı aydınlık görünüyor.
Elif, Kart B’deki görünümü gözlemledikten yaklaşık kaç gün sonra Kart A’daki görünümü gözlemler? Ay evrelerinin neden oluştuğunu açıklayınız.
Güneş, Dünya ve Ay’ın büyüklüklerini karşılaştırmak için bir model oluşturulacaktır. Kullanılabilecek malzemeler:
- Büyük bir pilates topu
- Bir nohut tanesi
- Bir toplu iğnenin başı
Malzemeleri Güneş, Dünya ve Ay ile eşleştiriniz. Eşleştirmenizi büyüklükleri karşılaştırarak gerekçelendiriniz.
Güneş, Dünya ve Ay’ın büyüklüklerini karşılaştırmak için bir model oluşturulacaktır. Kullanılabilecek malzemeler:
- Büyük bir pilates topu
- Bir nohut tanesi
- Bir toplu iğnenin başı
Güneş, Ay’dan çok daha büyük olduğu hâlde gökyüzünde Güneş ile Ay yaklaşık aynı büyüklükte görünür. Bunun nedenini açıklayınız.
İpucu
Uzaktaki bir uçak neden küçük görünür?
Güneş, Dünya ve Ay’ın hareketleriyle ilgili bilgiler:
| Hareket | Yaklaşık süre |
|---|---|
| Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi | 1 gün (24 saat) |
| Dünya’nın Güneş etrafında dolanması | 1 yıl (365 gün) |
| Ay’ın Dünya etrafında dolanması | Yaklaşık 27 gün |
| Güneş’in kendi ekseni etrafında dönmesi | Yaklaşık 25-27 gün |
Tablodaki hareketlerden hangisi gece ile gündüzün oluşmasına neden olur? Bu hareketi yapan gök cismini ve hareketin süresini yazınız.
Güneş, Dünya ve Ay’ın hareketleriyle ilgili bilgiler:
| Hareket | Yaklaşık süre |
|---|---|
| Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi | 1 gün (24 saat) |
| Dünya’nın Güneş etrafında dolanması | 1 yıl (365 gün) |
| Ay’ın Dünya etrafında dolanması | Yaklaşık 27 gün |
| Güneş’in kendi ekseni etrafında dönmesi | Yaklaşık 25-27 gün |
Ay hem Dünya’nın etrafında hem de Dünya ile birlikte Güneş’in etrafında dolanır. Güneş, Dünya ve Ay’ın hareketlerini bir çizimle ya da cümlelerle anlatınız.
Öğrenciler sınıftaki bazı cisimleri dinamometreye asarak ölçüm yapmıştır.
| Cisim | Dinamometrenin gösterdiği değer |
|---|---|
| Kalem kutusu | 2 N |
| Su şişesi | 5 N |
| Sözlük | 12 N |
| Sırt çantası | 40 N |
Dinamometre neyi ölçen bir araçtır? Tablodaki değerlerin birimi nedir ve bu birim hangi bilim insanının adından gelir?
Öğrenciler sınıftaki bazı cisimleri dinamometreye asarak ölçüm yapmıştır.
| Cisim | Dinamometrenin gösterdiği değer |
|---|---|
| Kalem kutusu | 2 N |
| Su şişesi | 5 N |
| Sözlük | 12 N |
| Sırt çantası | 40 N |
Tablodaki cisimleri dinamometrede okunan değerlere göre büyükten küçüğe sıralayınız. Sırt çantasının değeri kalem kutusunun değerinin kaç katıdır?
Sınıfta ölçme sınırı 10 N olan ve ölçme sınırı 50 N olan iki dinamometre bulunmaktadır. Ayşe, sırt çantasını ölçme sınırı 10 N olan dinamometreye asmak istiyor.
Ayşe’nin sırt çantasını ölçme sınırı 10 N olan dinamometreye asması doğru mudur? Gerekçesiyle açıklayınız.
Sınıfta ölçme sınırı 10 N olan ve ölçme sınırı 50 N olan iki dinamometre bulunmaktadır. Ayşe, sırt çantasını ölçme sınırı 10 N olan dinamometreye asmak istiyor.
Ayşe, sırt çantasını ölçmek için hangi dinamometreyi seçmelidir? Dinamometreyle doğru ölçüm yapmak için dikkat edilmesi gereken iki kuralı yazınız.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 |
|---|---|---|---|---|
| FB.5.1.2 Ay’ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme | 2 | 2 | 2 | 2 |
| FB.5.1.3 Ay’ın evrelerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme | 2 | 3 | 1 | – |
| FB.5.1.4 Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme | 2 | 2 | 1 | 2 |
| FB.5.2.1 Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme | 1 | – | 2 | 2 |
| Toplam soru | 7 | 7 | 6 | 6 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| FB.5.1.2 | Ay’ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme | 1, 2, 3, 4 | 25 |
| FB.5.1.3 | Ay’ın evrelerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme | 5, 6, 7, 8 | 27 |
| FB.5.1.4 | Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme | 9, 10, 11, 12 | 23 |
| FB.5.2.1 | Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme | 13, 14, 15, 16 | 25 |
5. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.