11. Sınıf OYSS Kimya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
İlk yardımda kullanılan anlık soğuk ve sıcak paketlerle ilgili bir deney yapılmıştır.
| Deney | Suya eklenen katı | Suyun ilk sıcaklığı | Son sıcaklık |
|---|---|---|---|
| A | Amonyum nitrat (NH₄NO₃) | 22 °C | 8 °C |
| B | Kalsiyum klorür (CaCl₂) | 22 °C | 41 °C |
A ve B deneylerindeki çözünme olaylarını endotermik ya da ekzotermik olarak sınıflandırınız. Gerekçenizi sıcaklık değişimiyle açıklayınız.
İlk yardımda kullanılan anlık soğuk ve sıcak paketlerle ilgili bir deney yapılmıştır.
| Deney | Suya eklenen katı | Suyun ilk sıcaklığı | Son sıcaklık |
|---|---|---|---|
| A | Amonyum nitrat (NH₄NO₃) | 22 °C | 8 °C |
| B | Kalsiyum klorür (CaCl₂) | 22 °C | 41 °C |
Burkulan bir bilek için hangi madde ile hazırlanan paket kullanılmalıdır? Bu durumda sistem ile ortam arasındaki ısı alışverişini açıklayınız.
Bazı yakıtların tamamen yanması sonucu açığa çıkan enerji (yaklaşık değerler):
| Yakıt | Açığa çıkan enerji (kJ/g) |
|---|---|
| Hidrojen (H₂) | 142 |
| Metan (CH₄) | 55 |
| Etanol (C₂H₅OH) | 30 |
| Odun | 15 |
Tabloya göre birim kütle başına en fazla enerji veren yakıt hangisidir? Tablodaki verilere dayanarak yakıtların enerji kaynağı olma potansiyeliyle ilgili bir hipotez yazınız.
Bazı yakıtların tamamen yanması sonucu açığa çıkan enerji (yaklaşık değerler):
| Yakıt | Açığa çıkan enerji (kJ/g) |
|---|---|
| Hidrojen (H₂) | 142 |
| Metan (CH₄) | 55 |
| Etanol (C₂H₅OH) | 30 |
| Odun | 15 |
Hidrojen birim kütle başına en fazla enerjiyi verdiği hâlde günümüzde en yaygın yakıt değildir. Bunun iki nedenini yazınız ve hidrojenin gelecekte yaygın bir enerji kaynağı olabilmesi için bir öneride bulununuz.
Ortalama bağ enerjileri: H–H 436 kJ/mol, Cl–Cl 243 kJ/mol, H–Cl 432 kJ/mol
H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
Bağ enerjilerini kullanarak tepkimenin entalpi değişimini (ΔH) hesaplayınız.
İpucu
ΔH = Kırılan bağların enerjileri toplamı − Oluşan bağların enerjileri toplamı
Ortalama bağ enerjileri: H–H 436 kJ/mol, Cl–Cl 243 kJ/mol, H–Cl 432 kJ/mol
H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)
Bulduğunuz sonuca göre tepkime endotermik mi, ekzotermik mi? Bağ kırılması ve bağ oluşumu sırasındaki enerji değişimleriyle açıklayınız.
Ortalama bağ enerjileri: N≡N 945 kJ/mol, H–H 436 kJ/mol, N–H 391 kJ/mol
N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g)
Bu tepkimenin deneysel olarak ölçülen entalpi değişimi yaklaşık −92 kJ’dir.
Bağ enerjilerini kullanarak amonyak oluşum tepkimesinin entalpi değişimini hesaplayınız.
Ortalama bağ enerjileri: N≡N 945 kJ/mol, H–H 436 kJ/mol, N–H 391 kJ/mol
N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g)
Bu tepkimenin deneysel olarak ölçülen entalpi değişimi yaklaşık −92 kJ’dir.
Bağ enerjileriyle hesaplanan değer, deneysel olarak ölçülen değerden (−92 kJ) biraz farklıdır. Bu farkın nedenini açıklayınız.
Bazı maddelerin standart oluşum entalpileri (kJ/mol):
CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s)
| Madde | ΔH°oluşum |
|---|---|
| CO₂(g) | −393,5 |
| H₂O(s) | −285,8 |
| CH₄(g) | −74,8 |
| O₂(g) | 0 |
Standart oluşum entalpilerini kullanarak metanın yanma tepkimesinin standart entalpi değişimini hesaplayınız.
İpucu
ΔH° = Σ ΔH°oluşum (ürünler) − Σ ΔH°oluşum (girenler)
Bazı maddelerin standart oluşum entalpileri (kJ/mol):
CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(s)
| Madde | ΔH°oluşum |
|---|---|
| CO₂(g) | −393,5 |
| H₂O(s) | −285,8 |
| CH₄(g) | −74,8 |
| O₂(g) | 0 |
Tabloda O₂(g)’nin standart oluşum entalpisi neden sıfırdır? Bu kurala uyan başka bir maddeye örnek veriniz.
Etanolün standart oluşum entalpisi −277,7 kJ/mol’dür. (CO₂(g): −393,5 kJ/mol, H₂O(s): −285,8 kJ/mol; mol kütleleri: C₂H₅OH 46 g/mol, CH₄ 16 g/mol)
C₂H₅OH(s) + 3O₂(g) → 2CO₂(g) + 3H₂O(s)
Etanolün yanma tepkimesinin standart entalpi değişimini hesaplayınız.
Etanolün standart oluşum entalpisi −277,7 kJ/mol’dür. (CO₂(g): −393,5 kJ/mol, H₂O(s): −285,8 kJ/mol; mol kütleleri: C₂H₅OH 46 g/mol, CH₄ 16 g/mol)
C₂H₅OH(s) + 3O₂(g) → 2CO₂(g) + 3H₂O(s)
Metan (−890,3 kJ/mol) ve etanolün (−1366,7 kJ/mol) gram başına açığa çıkardığı enerjiyi hesaplayarak karşılaştırınız. Birim kütle başına daha verimli yakıt hangisidir?
Bilinen değerler:
- H₂O(s) için standart oluşum entalpisi: −285,8 kJ/mol
- H₂O(s) → H₂O(g) ΔH = +44 kJ
- C(k) + O₂(g) → CO₂(g) ΔH = −393,5 kJ
2H₂(g) + O₂(g) → 2H₂O(g) tepkimesinin entalpi değişimini verilen değerleri kullanarak hesaplayınız.
Bilinen değerler:
- H₂O(s) için standart oluşum entalpisi: −285,8 kJ/mol
- H₂O(s) → H₂O(g) ΔH = +44 kJ
- C(k) + O₂(g) → CO₂(g) ΔH = −393,5 kJ
CO₂(g) → C(k) + O₂(g) tepkimesinin entalpi değişimi nedir? Bir tepkime ters çevrildiğinde entalpi değişiminin nasıl değiştiğini açıklayınız.
Kâğıdın yanması ekzotermik bir tepkimedir; ancak masadaki bir kâğıt yaprağı oda koşullarında kendiliğinden yanmaz. Kâğıda yanan bir kibrit yaklaştırıldığında kâğıt tutuşur ve kibrit uzaklaştırılsa da yanmaya devam eder.
Kâğıdın yanması ekzotermik olduğu hâlde kâğıdın kendiliğinden yanmamasının nedenini açıklayınız.
Kâğıdın yanması ekzotermik bir tepkimedir; ancak masadaki bir kâğıt yaprağı oda koşullarında kendiliğinden yanmaz. Kâğıda yanan bir kibrit yaklaştırıldığında kâğıt tutuşur ve kibrit uzaklaştırılsa da yanmaya devam eder.
Kibrit uzaklaştırıldıktan sonra kâğıdın yanmaya devam etmesini kanıt olarak kullanarak tepkimenin gerçekleşme şartlarıyla ilgili bir açıklama yapınız.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
11. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| KİM.11.1.1 Fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney yapabilme | 1 | – | 1 | 1 | 1 |
| KİM.11.1.2 Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturabilme | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 |
| KİM.11.1.3 Bağ enerjileri temelinde tepkimelerin entalpi değişimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| KİM.11.1.4 Kimyasal tepkimelerin standart tepkime entalpilerini standart oluşum entalpi verilerini kullanarak tahmin edebilme | 3 | 2 | 3 | 1 | 3 |
| KİM.11.1.5 Kimyasal tepkimelerin gerçekleşme şartlarını açıklamak için kanıt kullanabilme | – | 1 | 1 | 1 | – |
| Toplam soru | 7 | 6 | 7 | 6 | 7 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| KİM.11.1.1 | Fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney yapabilme | 1, 2 | 12 |
| KİM.11.1.2 | Maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturabilme | 3, 4 | 13 |
| KİM.11.1.3 | Bağ enerjileri temelinde tepkimelerin entalpi değişimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme | 5, 6, 7, 8 | 25 |
| KİM.11.1.4 | Kimyasal tepkimelerin standart tepkime entalpilerini standart oluşum entalpi verilerini kullanarak tahmin edebilme | 9, 10, 11, 12, 13, 14 | 37 |
| KİM.11.1.5 | Kimyasal tepkimelerin gerçekleşme şartlarını açıklamak için kanıt kullanabilme | 15, 16 | 13 |
11. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.