11. Sınıf OYSS Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Farklı canlıların uyaranlara verdiği bazı tepkiler:
- Bir bakteri, ortamdaki besin maddesinin yoğun olduğu bölgeye doğru hareket eder.
- Venüs sinekkapan bitkisinin yaprağındaki duyarlı tüylere bir böcek iki kez dokununca yaprak hızla kapanır.
- Bir kedi, arkasından gelen ani bir sesle sıçrayıp kaçar.
Verilen üç tepkiyi uyaranın türü ve tepkinin hızı bakımından karşılaştırınız.
Farklı canlıların uyaranlara verdiği bazı tepkiler:
- Bir bakteri, ortamdaki besin maddesinin yoğun olduğu bölgeye doğru hareket eder.
- Venüs sinekkapan bitkisinin yaprağındaki duyarlı tüylere bir böcek iki kez dokununca yaprak hızla kapanır.
- Bir kedi, arkasından gelen ani bir sesle sıçrayıp kaçar.
Verilen örneklerden yola çıkarak canlıların uyaranlara tepki vermesinin yaşamlarını sürdürmelerine katkısını bir genelleme ile açıklayınız. Bitkiler ile hayvanların tepki mekanizmaları arasındaki temel farkı belirtiniz.
Bitkisel hormonlar ve bazı etkileri:
| Hormon | Bazı etkileri |
|---|---|
| Oksin | Gövdede hücre uzamasını sağlar; ışık almayan tarafta daha çok birikir; uç tomurcuğun yan dalları baskılamasına (tepe baskınlığı) neden olur. |
| Giberellin | Gövde uzamasını ve tohum çimlenmesini uyarır. |
| Sitokinin | Hücre bölünmesini uyarır; yaprakların yaşlanmasını geciktirir. |
| Etilen | Meyvelerin olgunlaşmasını hızlandırır. |
| Absisik asit | Kuraklıkta stomaların kapanmasını sağlar; tohumların uyku hâlini sürdürür. |
Bir bitkinin tohumu kuraklık nedeniyle uygun koşullar oluşana kadar çimlenmiyor. Daha sonra yağmurla birlikte tohum çimleniyor. Bu süreçte etkili olan iki hormonu ve görevlerini tablodan yararlanarak yazınız.
Bitkisel hormonlar ve bazı etkileri:
| Hormon | Bazı etkileri |
|---|---|
| Oksin | Gövdede hücre uzamasını sağlar; ışık almayan tarafta daha çok birikir; uç tomurcuğun yan dalları baskılamasına (tepe baskınlığı) neden olur. |
| Giberellin | Gövde uzamasını ve tohum çimlenmesini uyarır. |
| Sitokinin | Hücre bölünmesini uyarır; yaprakların yaşlanmasını geciktirir. |
| Etilen | Meyvelerin olgunlaşmasını hızlandırır. |
| Absisik asit | Kuraklıkta stomaların kapanmasını sağlar; tohumların uyku hâlini sürdürür. |
Kuraklık stresi yaşayan bir bitkide absisik asit miktarının artmasının bitkiye nasıl yarar sağladığını açıklayınız.
Bir manav ve bir bahçıvanın uygulamaları:
- Manav, ham muzları olgun elmalarla birlikte kapalı bir kutuda bekletiyor.
- Bahçıvan, sık ve gür bir çit elde etmek için bitkilerin uç kısımlarını düzenli olarak budayor.
Manavın uygulamasının amacını ve bu uygulamada etkili olan hormonu açıklayınız.
Bir manav ve bir bahçıvanın uygulamaları:
- Manav, ham muzları olgun elmalarla birlikte kapalı bir kutuda bekletiyor.
- Bahçıvan, sık ve gür bir çit elde etmek için bitkilerin uç kısımlarını düzenli olarak budayor.
Bahçıvan uç kısımları budayınca çitin neden daha gür ve sık hâle geldiğini oksin hormonuyla ilişkilendirerek açıklayınız.
Bitkilerde gözlenen bazı hareketler:
- I. Sarmaşığın gövdesi, değdiği bir direğin etrafına sarılır.
- II. Küstüm otunun yaprakları dokunulunca kapanır.
- III. Bir tohumdan çıkan kök, tohum hangi konumda olursa olsun aşağıya doğru büyür.
- IV. Lale çiçekleri sıcak ortamda açılır, soğukta kapanır.
- V. Polen tüpü, yumurtalıktan salgılanan kimyasal maddelere doğru uzar.
I–V numaralı hareketlerin her birini yönelme (tropizma) ya da irkilme (nasti) olarak sınıflandırınız ve uyaranını yazınız.
Bitkilerde gözlenen bazı hareketler:
- I. Sarmaşığın gövdesi, değdiği bir direğin etrafına sarılır.
- II. Küstüm otunun yaprakları dokunulunca kapanır.
- III. Bir tohumdan çıkan kök, tohum hangi konumda olursa olsun aşağıya doğru büyür.
- IV. Lale çiçekleri sıcak ortamda açılır, soğukta kapanır.
- V. Polen tüpü, yumurtalıktan salgılanan kimyasal maddelere doğru uzar.
Yönelme ile irkilme hareketlerini uyaranın yönüne bağlılık ve kalıcılık bakımından karşılaştırınız. I ve II numaralı hareketleri bu farkı göstermek için kullanınız.
Bitki hareketleri yönelme (tropizma), irkilme (nasti) ve göçüm (taksi) olarak sınıflandırılır. Tek hücreli bir alg olan öglena, ışığın geldiği yöne doğru yüzer.
Öglenanın hareketi hangi gruba girer? Bu hareketi bitkilerdeki yönelme hareketinden ayıran özelliği yazınız.
Bitki hareketleri yönelme (tropizma), irkilme (nasti) ve göçüm (taksi) olarak sınıflandırılır. Tek hücreli bir alg olan öglena, ışığın geldiği yöne doğru yüzer.
Bir bitkinin gövdesi ışığa doğru, kökü ise ışıktan uzağa ve aşağıya doğru büyür. Bu durumu olumlu (pozitif) ve olumsuz (negatif) yönelme kavramlarıyla açıklayınız.
Bir öğrenci fasulye fideleriyle şu deneyi yapmıştır:
- A grubu fideler, yalnızca sol taraftan ışık alan bir kutuya konmuştur.
- B grubu fideler, her yönden eşit ışık alan bir ortama konmuştur.
- Diğer tüm koşullar iki grupta aynıdır.
- Bir hafta sonra A grubundaki fidelerin gövdeleri sola doğru eğilmiş, B grubundakiler dik büyümüştür.
Deneyin bağımsız değişkenini ve kontrol grubunu belirtiniz. A grubundaki fidelerin gövdelerinin sola eğilmesi hangi yönelme hareketidir?
Bir öğrenci fasulye fideleriyle şu deneyi yapmıştır:
- A grubu fideler, yalnızca sol taraftan ışık alan bir kutuya konmuştur.
- B grubu fideler, her yönden eşit ışık alan bir ortama konmuştur.
- Diğer tüm koşullar iki grupta aynıdır.
- Bir hafta sonra A grubundaki fidelerin gövdeleri sola doğru eğilmiş, B grubundakiler dik büyümüştür.
A grubundaki fidelerin ışığa doğru eğilmesinin nedenini oksin hormonuyla açıklayınız. Oksinin etkili olduğunu göstermek için deneye eklenebilecek bir grup öneriniz.
Duyu reseptörleri uyaran türüne göre sınıflandırılır:
| Reseptör türü | Algıladığı uyaran |
|---|---|
| Fotoreseptör | Işık |
| Mekanoreseptör | Dokunma, basınç, ses titreşimi, denge |
| Kemoreseptör | Kimyasal maddeler |
| Termoreseptör | Sıcaklık değişimi |
| Ağrı reseptörü | Doku hasarı |
Göz, kulak, burun, dil ve deride bulunan başlıca reseptör türlerini tablodan yararlanarak yazınız.
Duyu reseptörleri uyaran türüne göre sınıflandırılır:
| Reseptör türü | Algıladığı uyaran |
|---|---|
| Fotoreseptör | Işık |
| Mekanoreseptör | Dokunma, basınç, ses titreşimi, denge |
| Kemoreseptör | Kimyasal maddeler |
| Termoreseptör | Sıcaklık değişimi |
| Ağrı reseptörü | Doku hasarı |
Ağrı reseptörlerinin çok az uyum gösterdiği (uyarana alışmadığı) bilinmektedir. Bu özelliğin vücut için önemini açıklayınız.
Aşağıdaki durumlar verilmiştir:
- I. Mutfaktan gelen yemek kokusunu almak
- II. Elini sıcak bir bardağa değdirince sıcaklığı hissetmek
- III. Karanlık bir odada ışık yanınca göz bebeklerinin küçülmesi
- IV. Dönme dolaptan inince bir süre başının dönmesi
I–IV numaralı durumlarda uyaranları algılayan reseptör türlerini ve duyu organlarını yazınız.
Aşağıdaki durumlar verilmiştir:
- I. Mutfaktan gelen yemek kokusunu almak
- II. Elini sıcak bir bardağa değdirince sıcaklığı hissetmek
- III. Karanlık bir odada ışık yanınca göz bebeklerinin küçülmesi
- IV. Dönme dolaptan inince bir süre başının dönmesi
Dönme dolaptan inen kişinin bir süre başının dönmesinin nedenini açıklayınız.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
11. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| BİY.11.1.1 Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme | 1 | 1 | 1 | – | – |
| BİY.11.1.2 Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 |
| BİY.11.1.3 Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 |
| BİY.11.1.4 Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme | 1 | – | 1 | 1 | 1 |
| BİY.11.1.5 Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme | – | – | 1 | 2 | 2 |
| Toplam soru | 6 | 5 | 6 | 6 | 7 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| BİY.11.1.1 | Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme | 1, 2 | 13 |
| BİY.11.1.2 | Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme | 3, 4, 5, 6 | 24 |
| BİY.11.1.3 | Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme | 7, 8, 9, 10 | 25 |
| BİY.11.1.4 | Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme | 11, 12 | 13 |
| BİY.11.1.5 | Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu organlarını sınıflandırabilme | 13, 14, 15, 16 | 25 |
11. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.