11. Sınıf OYSS Tarih 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Osmanlı Devleti’nin 1683–1789 yılları arasında imzaladığı bazı antlaşmalar:
| Antlaşma | Yıl | Bazı hükümleri |
|---|---|---|
| Karlofça | 1699 | Macaristan ve Erdel Avusturya’ya, Mora ve Dalmaçya Venedik’e, Podolya Lehistan’a bırakıldı. |
| Pasarofça | 1718 | Belgrad ve çevresi Avusturya’ya bırakıldı. |
| Belgrad | 1739 | Belgrad Osmanlı’ya geri verildi; antlaşma Fransa’nın arabuluculuğuyla imzalandı. |
| Küçük Kaynarca | 1774 | Kırım bağımsız oldu; Rusya’ya Osmanlı topraklarındaki Ortodokslar adına söz hakkı tanındı; Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödedi. |
Karlofça Antlaşması’nın Osmanlı tarihi açısından önemini açıklayınız.
Osmanlı Devleti’nin 1683–1789 yılları arasında imzaladığı bazı antlaşmalar:
| Antlaşma | Yıl | Bazı hükümleri |
|---|---|---|
| Karlofça | 1699 | Macaristan ve Erdel Avusturya’ya, Mora ve Dalmaçya Venedik’e, Podolya Lehistan’a bırakıldı. |
| Pasarofça | 1718 | Belgrad ve çevresi Avusturya’ya bırakıldı. |
| Belgrad | 1739 | Belgrad Osmanlı’ya geri verildi; antlaşma Fransa’nın arabuluculuğuyla imzalandı. |
| Küçük Kaynarca | 1774 | Kırım bağımsız oldu; Rusya’ya Osmanlı topraklarındaki Ortodokslar adına söz hakkı tanındı; Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödedi. |
Pasarofça ve Belgrad antlaşmalarını Osmanlı Devleti açısından sonuçları bakımından karşılaştırınız.
1740 yılında Fransa’ya, Belgrad Antlaşması’ndaki arabuluculuğu nedeniyle verilen ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) süresiz hâle getirilmiştir.
Kapitülasyonların süresiz hâle getirilmesinin Osmanlı ekonomisine olası etkilerini açıklayınız.
1740 yılında Fransa’ya, Belgrad Antlaşması’ndaki arabuluculuğu nedeniyle verilen ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) süresiz hâle getirilmiştir.
Belgrad Antlaşması’nın askerî ve diplomatik sonuçlarını “kazanç ve bedel” açısından değerlendiriniz.
Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra yaşanan gelişmeler:
- Rusya, bağımsız hâle gelen Kırım’ın iç işlerine karışmaya başladı.
- 1783’te Rusya Kırım’ı topraklarına kattı.
- 19. yüzyılda Rusya, Balkanlardaki Ortodoks halkların hamisi olduğunu öne sürerek Osmanlı’nın iç işlerine sıkça karıştı.
Kırım’ın bağımsız hâle gelmesinin ve ardından Rusya’ya katılmasının Osmanlı Devleti açısından sonuçlarını yazınız.
Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra yaşanan gelişmeler:
- Rusya, bağımsız hâle gelen Kırım’ın iç işlerine karışmaya başladı.
- 1783’te Rusya Kırım’ı topraklarına kattı.
- 19. yüzyılda Rusya, Balkanlardaki Ortodoks halkların hamisi olduğunu öne sürerek Osmanlı’nın iç işlerine sıkça karıştı.
Rusya’ya Osmanlı topraklarındaki Ortodokslar adına söz hakkı tanınmasının uzun vadeli sonuçlarını değerlendiriniz.
Pasarofça Antlaşması’ndan (1718) sonra başlayan ve 1730’a kadar süren döneme Lale Devri denir. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa bu dönemde savaştan uzak durmaya ve Avrupa’yı tanımaya önem verdi. Yirmisekiz Mehmed Çelebi elçi olarak Paris’e gönderildi; gördüklerini “sefaretname” adlı eserinde anlattı.
Lale Devri’nde Avrupa’ya ilginin artmasının nedenlerini açıklayınız.
Pasarofça Antlaşması’ndan (1718) sonra başlayan ve 1730’a kadar süren döneme Lale Devri denir. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa bu dönemde savaştan uzak durmaya ve Avrupa’yı tanımaya önem verdi. Yirmisekiz Mehmed Çelebi elçi olarak Paris’e gönderildi; gördüklerini “sefaretname” adlı eserinde anlattı.
Yirmisekiz Mehmed Çelebi’nin sefaretnamesinin Osmanlı’daki değişim sürecine katkısını değerlendiriniz.
İbrahim Müteferrika ve Said Efendi 1727’de İstanbul’da ilk Türk matbaasını kurdu. Matbaada dinî kitaplar dışında sözlük, tarih, coğrafya gibi alanlarda kitaplar basılmasına izin verildi. Basılan ilk kitap Vankulu Lügati (1729) adlı sözlüktür.
Matbaanın kurulmasının Osmanlı kültür hayatına katkılarından ikisini yazınız.
İbrahim Müteferrika ve Said Efendi 1727’de İstanbul’da ilk Türk matbaasını kurdu. Matbaada dinî kitaplar dışında sözlük, tarih, coğrafya gibi alanlarda kitaplar basılmasına izin verildi. Basılan ilk kitap Vankulu Lügati (1729) adlı sözlüktür.
Matbaada dinî kitapların basılmasına izin verilmemesinin olası nedenlerini açıklayınız.
1730 yılında Patrona Halil önderliğinde bir isyan çıktı ve Lale Devri sona erdi. İsyanın nedenleri arasında İran cephesindeki başarısızlıklar, yönetici kesimin eğlence ve gösterişe yönelik harcamaları ile halkın ekonomik sıkıntıları gösterilmektedir.
Patrona Halil İsyanı’nın nedenlerini metinden yararlanarak açıklayınız.
1730 yılında Patrona Halil önderliğinde bir isyan çıktı ve Lale Devri sona erdi. İsyanın nedenleri arasında İran cephesindeki başarısızlıklar, yönetici kesimin eğlence ve gösterişe yönelik harcamaları ile halkın ekonomik sıkıntıları gösterilmektedir.
Lale Devri’nde yaşanan gelişmeleri “değişim” ve “süreklilik” kavramlarıyla yorumlayınız.
İki büyük depremle ilgili bilgiler:
| Özellik | 1755 Lizbon Depremi | 1766 İstanbul Depremi |
|---|---|---|
| Tarih | 1 Kasım 1755 | 22 Mayıs 1766 |
| Etkileri | Deprem, ardından tsunami ve büyük yangınlar; şehrin büyük bölümü yıkıldı, on binlerce kişi hayatını kaybetti. | Fatih Camii yıkıldı; Kapalıçarşı, surlar ve pek çok yapı hasar gördü; çok sayıda kişi hayatını kaybetti. |
| Sonrası | Şehir yeni bir planla yeniden kuruldu; deprem Avrupa’da düşünce dünyasında büyük tartışmalara yol açtı. | Fatih Camii III. Mustafa döneminde yeniden inşa edildi; hasarlı yapılar onarıldı. |
1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini etkileri bakımından karşılaştırarak bir benzerlik ve bir farklılık yazınız.
İki büyük depremle ilgili bilgiler:
| Özellik | 1755 Lizbon Depremi | 1766 İstanbul Depremi |
|---|---|---|
| Tarih | 1 Kasım 1755 | 22 Mayıs 1766 |
| Etkileri | Deprem, ardından tsunami ve büyük yangınlar; şehrin büyük bölümü yıkıldı, on binlerce kişi hayatını kaybetti. | Fatih Camii yıkıldı; Kapalıçarşı, surlar ve pek çok yapı hasar gördü; çok sayıda kişi hayatını kaybetti. |
| Sonrası | Şehir yeni bir planla yeniden kuruldu; deprem Avrupa’da düşünce dünyasında büyük tartışmalara yol açtı. | Fatih Camii III. Mustafa döneminde yeniden inşa edildi; hasarlı yapılar onarıldı. |
Lizbon Depremi’nin Avrupa düşünce dünyasına etkisini açıklayınız.
Lizbon’un yeniden inşasında depreme dayanıklı yapı teknikleri denendi; binalarda esnek ahşap iskelet sistemleri kullanıldı, caddeler geniş ve düz planlandı. Ayrıca rahiplerden halka çeşitli sorular soran anketler hazırlanarak depremin etkileri kayıt altına alındı.
Lizbon’da depremden sonra alınan önlemlerden ikisini yazınız ve amaçlarını açıklayınız.
Lizbon’un yeniden inşasında depreme dayanıklı yapı teknikleri denendi; binalarda esnek ahşap iskelet sistemleri kullanıldı, caddeler geniş ve düz planlandı. Ayrıca rahiplerden halka çeşitli sorular soran anketler hazırlanarak depremin etkileri kayıt altına alındı.
1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerinden yola çıkarak günümüz Türkiye’si için afetlere hazırlık konusunda iki çıkarımda bulununuz.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
11. Sınıf Tarih 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| TAR.11.1.1 Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 |
| TAR.11.1.2 Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme | 2 | 3 | 2 | 2 | 2 | 3 |
| TAR.11.1.3 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | – |
| Toplam soru | 6 | 7 | 7 | 6 | 7 | 6 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| TAR.11.1.1 | Osmanlı Devleti’nin 1683-1789 yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadelelerini sonuçları açısından değerlendirebilme | 1, 2, 3, 4, 5, 6 | 37 |
| TAR.11.1.2 | Lale Devri’nde Osmanlı devlet ve toplum hayatında meydana gelen değişimi tarihsel bağlamı içerisinde yorumlayabilme | 7, 8, 9, 10, 11, 12 | 38 |
| TAR.11.1.3 | 1755 Lizbon ve 1766 İstanbul depremlerini ortaya çıkardığı etkiler bakımından karşılaştırabilme | 13, 14, 15, 16 | 25 |
11. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.