11. Sınıf OYSS Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Kader ve kaza kavramlarına ilişkin bilgi:
Kader, Allah’ın (cc) ezelden ebede kadar olacak her şeyi, zamanını, yerini ve özelliklerini bilmesi ve belirlemesidir. Kaza ise kaderde belirlenen şeylerin zamanı gelince Allah’ın bilgisine ve takdirine uygun olarak gerçekleşmesidir. Kader planı, kaza ise bu planın uygulanması gibidir. Allah’ın bilmesi, insanı bir şeyi yapmaya zorlamaz.
Kader ve kaza kavramlarını açıklayınız. Metindeki “plan–uygulama” benzetmesini kendi örneğinizle açıklayınız.
Kader ve kaza kavramlarına ilişkin bilgi:
Kader, Allah’ın (cc) ezelden ebede kadar olacak her şeyi, zamanını, yerini ve özelliklerini bilmesi ve belirlemesidir. Kaza ise kaderde belirlenen şeylerin zamanı gelince Allah’ın bilgisine ve takdirine uygun olarak gerçekleşmesidir. Kader planı, kaza ise bu planın uygulanması gibidir. Allah’ın bilmesi, insanı bir şeyi yapmaya zorlamaz.
“Allah’ın bilmesi, insanı bir şeyi yapmaya zorlamaz.” cümlesini bir benzetmeyle açıklayınız.
Kaderle ilgili bazı kavramlar:
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Ecel | Her canlının hayatının sona ereceği, Allah tarafından bilinen vakit |
| Rızık | Allah’ın canlılara verdiği, yararlanılan her türlü nimet |
| Tevekkül | Bir iş için gereken bütün çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah’a bırakmak |
| Hayır ve şer | İyi ve kötü olarak değerlendirilen olaylar; insan iradesiyle iyiliği ya da kötülüğü seçer |
Tablodaki kavramlardan ecel ve rızık kavramlarını, insanın bunlarla ilgili sorumluluğuyla birlikte açıklayınız.
Kaderle ilgili bazı kavramlar:
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Ecel | Her canlının hayatının sona ereceği, Allah tarafından bilinen vakit |
| Rızık | Allah’ın canlılara verdiği, yararlanılan her türlü nimet |
| Tevekkül | Bir iş için gereken bütün çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah’a bırakmak |
| Hayır ve şer | İyi ve kötü olarak değerlendirilen olaylar; insan iradesiyle iyiliği ya da kötülüğü seçer |
Tevekkül kavramını açıklayınız. “Tevekkül etmek, hiçbir şey yapmadan beklemektir.” görüşünü değerlendirip tevekkülün doğru anlaşılmasına iki örnek veriniz.
İnsan iradesine ilişkin bilgi:
İslam inancına göre her şeyi yaratma gücü olan irade Allah’a aittir (külli irade). İnsana da bir şeyi yapma ya da yapmama yönünde tercihte bulunma gücü verilmiştir (cüz’i irade). İnsan cüz’i iradesiyle bir seçim yapar, Allah da o işi yaratır. İnsan bu nedenle kendi tercihlerinden sorumludur.
Külli irade ve cüz’i irade kavramlarını açıklayınız. Bu iki irade arasındaki ilişkiyi bir örnek üzerinden gösteriniz.
İnsan iradesine ilişkin bilgi:
İslam inancına göre her şeyi yaratma gücü olan irade Allah’a aittir (külli irade). İnsana da bir şeyi yapma ya da yapmama yönünde tercihte bulunma gücü verilmiştir (cüz’i irade). İnsan cüz’i iradesiyle bir seçim yapar, Allah da o işi yaratır. İnsan bu nedenle kendi tercihlerinden sorumludur.
İnsanın sorumlu tutulabilmesi için neden cüz’i iradeye sahip olması gerekir? Akıl, irade ve sorumluluk arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
İki öğrencinin konuşması:
- Burak: “Sınav sonucum kaderimde ne yazıyorsa o olacak. Çalışsam da çalışmasam da sonuç değişmez. Bu yüzden ders çalışmıyorum.”
- Elif: “Allah her şeyi biliyor ama bu, benim seçimlerimi O’nun yaptığı anlamına gelmez. Ben elimden geleni yaparım, sonucu Allah’a bırakırım.”
Burak ve Elif’in kader anlayışlarını karşılaştırınız.
İki öğrencinin konuşması:
- Burak: “Sınav sonucum kaderimde ne yazıyorsa o olacak. Çalışsam da çalışmasam da sonuç değişmez. Bu yüzden ders çalışmıyorum.”
- Elif: “Allah her şeyi biliyor ama bu, benim seçimlerimi O’nun yaptığı anlamına gelmez. Ben elimden geleni yaparım, sonucu Allah’a bırakırım.”
Burak’ın düşüncesini İslam’ın kader ve sorumluluk anlayışı açısından eleştiriniz. Burak’a bu konuda neler söylerdiniz?
İslam’da dinî sorumluluğun şartlarına ilişkin bilgi:
İslam’a göre bir kişinin dinî emir ve yasaklardan sorumlu olabilmesi için akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış (bülûğ) olması gerekir. Akıl hastaları ve küçük çocuklar dinî açıdan sorumlu tutulmaz. Ayrıca zorlama altında ya da unutarak yapılan bazı davranışlardan kişi sorumlu tutulmaz.
Metne göre dinî sorumluluğun şartlarını yazınız. Bu şartların konulmasının adaletle ilişkisini açıklayınız.
İslam’da dinî sorumluluğun şartlarına ilişkin bilgi:
İslam’a göre bir kişinin dinî emir ve yasaklardan sorumlu olabilmesi için akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış (bülûğ) olması gerekir. Akıl hastaları ve küçük çocuklar dinî açıdan sorumlu tutulmaz. Ayrıca zorlama altında ya da unutarak yapılan bazı davranışlardan kişi sorumlu tutulmaz.
Zorlama altında ya da unutarak yapılan bazı davranışlardan kişinin sorumlu tutulmamasının nedenini irade kavramıyla açıklayınız. Günlük hayattan bir örnek veriniz.
Bakara suresi 286. ayetin anlamı (ilk bölüm):
“Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına, işlediği kötülük de kendi zararınadır. (Müminler şöyle dua eder:) Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma. Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme…”
Ayetin ilk cümlesi Allah’ın insana sorumluluk yüklemesindeki hangi ilkeyi ifade etmektedir? Bu ilkeyi İslam’daki bir uygulamayla örneklendiriniz.
Bakara suresi 286. ayetin anlamı (ilk bölüm):
“Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına, işlediği kötülük de kendi zararınadır. (Müminler şöyle dua eder:) Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma. Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme…”
“Herkesin kazandığı iyilik kendi yararına, işlediği kötülük de kendi zararınadır.” ifadesinin bireysel sorumluluk açısından mesajını açıklayınız. Ayetin mesajını daha iyi anlamak için farklı meallere neden başvurulması gerektiğini yazınız.
Din kavramına ilişkin bazı tanımlar:
- İslam âlimlerinin yaptığı bir tanım: “Din, akıl sahiplerini kendi iradeleriyle hayırlı olana yönelten ilahi bir kanundur.”
- Bir sosyoloğun yaklaşımı: Din, toplumu bir arada tutan, ortak inanç ve ritüellerle insanlar arasında bağ kuran toplumsal bir olgudur.
- Bir psikoloğun yaklaşımı: Din, bireyin kutsal olanla kurduğu ilişkide yaşadığı duygu ve tecrübelerdir.
İslam âlimlerinin yaptığı din tanımındaki “akıl sahipleri” ve “kendi iradeleriyle” ifadelerinin önemini açıklayınız.
Din kavramına ilişkin bazı tanımlar:
- İslam âlimlerinin yaptığı bir tanım: “Din, akıl sahiplerini kendi iradeleriyle hayırlı olana yönelten ilahi bir kanundur.”
- Bir sosyoloğun yaklaşımı: Din, toplumu bir arada tutan, ortak inanç ve ritüellerle insanlar arasında bağ kuran toplumsal bir olgudur.
- Bir psikoloğun yaklaşımı: Din, bireyin kutsal olanla kurduğu ilişkide yaşadığı duygu ve tecrübelerdir.
Verilen üç tanımı karşılaştırınız. Her tanımın dinin hangi boyutunu öne çıkardığını belirtiniz.
Farklı disiplinlerin dine yaklaşımları:
| Disiplin | Dini incelerken öncelikli olarak sorduğu soru |
|---|---|
| Din sosyolojisi | Din toplumu nasıl etkiler, toplum dini nasıl etkiler? |
| Din psikolojisi | Dinî inanç ve ibadetlerin bireyin duygu ve davranışlarına etkisi nedir? |
| Din felsefesi | Dinî inançlar akılla temellendirilebilir mi? |
| Dinler tarihi | Dinler tarih içinde nasıl ortaya çıkmış ve gelişmiştir? |
Tablodaki disiplinlerden ikisini seçerek dine yaklaşımlarını karşılaştırınız. Her biri için araştırabileceği bir konu örneği veriniz.
Farklı disiplinlerin dine yaklaşımları:
| Disiplin | Dini incelerken öncelikli olarak sorduğu soru |
|---|---|
| Din sosyolojisi | Din toplumu nasıl etkiler, toplum dini nasıl etkiler? |
| Din psikolojisi | Dinî inanç ve ibadetlerin bireyin duygu ve davranışlarına etkisi nedir? |
| Din felsefesi | Dinî inançlar akılla temellendirilebilir mi? |
| Dinler tarihi | Dinler tarih içinde nasıl ortaya çıkmış ve gelişmiştir? |
Dinin farklı disiplinler tarafından farklı açılardan incelenmesinin din hakkındaki anlayışımıza katkısını değerlendiriniz. Bu yaklaşımların bir sınırlılığını da belirtiniz.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
11. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 |
|---|---|---|---|---|
| DKAB.11.1.1 Kader ve kaderle ilgili kavramları yapılandırabilme | 2 | 2 | 1 | 2 |
| DKAB.11.1.2 İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme | 3 | 2 | 3 | 3 |
| DKAB.11.1.3 Bakara suresinin 286. ayetinin mesajlarını anlamak için Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme | 1 | 1 | 1 | 1 |
| DKAB.11.2.1 Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları arasında mukayese yapabilme | 1 | 1 | 1 | – |
| Toplam soru | 7 | 6 | 6 | 6 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| DKAB.11.1.1 | Kader ve kaderle ilgili kavramları yapılandırabilme | 1, 2, 3, 4 | 25 |
| DKAB.11.1.2 | İnsan, akıl, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişki hakkında eleştirel düşünebilme | 5, 6, 7, 8, 9, 10 | 37 |
| DKAB.11.1.3 | Bakara suresinin 286. ayetinin mesajlarını anlamak için Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme | 11, 12 | 13 |
| DKAB.11.2.1 | Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları arasında mukayese yapabilme | 13, 14, 15, 16 | 25 |
11. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.