11. Sınıf OYSS Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soruları
Sorular OYSS biçiminde: her öncülün (metin, tablo ya da liste) altında iki açık uçlu soru var. Cevaplarını kutulara yaz; bu cihazda otomatik kaydedilir. Bitirince cevap anahtarı sayfasında kendini puanla.
Okuljet’teki sorular, cevaplar ve puanlama ölçütleri öğretmenler ya da alan uzmanları tarafından hazırlanmamıştır; MEB’in resmî soruları veya soru havuzuyla ilgisi yoktur. OYSS’nin soru biçimini tanımanız ve pratik yapmanız için hazırlanmıştır. Hata içerebilir; asıl kaynak olarak ders kitabınızı ve öğretmeninizin yönlendirmelerini esas alın.
Bir büyükşehirde yaşanan sorunlara ilişkin bilgiler:
- Son yıllarda dere yataklarının üzerine ve kenarlarına çok sayıda konut ve iş yeri yapılmıştır.
- Kısa sürede düşen yoğun yağışlarda bu alanlarda sel ve su baskınları yaşanmaktadır.
- Şehirde yeşil alanlar azalmış, yüzeyler büyük ölçüde beton ve asfaltla kaplanmıştır.
Şehirde yaşanan sel ve su baskınlarının nedenlerini insan–doğa etkileşimi açısından açıklayınız.
Bir büyükşehirde yaşanan sorunlara ilişkin bilgiler:
- Son yıllarda dere yataklarının üzerine ve kenarlarına çok sayıda konut ve iş yeri yapılmıştır.
- Kısa sürede düşen yoğun yağışlarda bu alanlarda sel ve su baskınları yaşanmaktadır.
- Şehirde yeşil alanlar azalmış, yüzeyler büyük ölçüde beton ve asfaltla kaplanmıştır.
Bu sorunun çözümüne coğrafya biliminin nasıl katkı sağlayabileceğini açıklayınız. Coğrafi bilgilere dayanan iki çözüm önerisi yazınız.
Web tabanlı bir harita uygulamasında kullanıcılar şu katmanları açıp kapatabilmektedir:
- Uydu görüntüsü ve sokak haritası
- Diri fay hatları
- Okullar, hastaneler ve afet toplanma alanları
- Mahallelere göre nüfus yoğunluğu
Bu uygulamada hangi katmanları birlikte açarak “afet toplanma alanlarının fay hatlarına uzaklığını” değerlendirebilirsiniz? Katmanların üst üste getirilmesinin (çakıştırma) sağladığı faydayı açıklayınız.
Web tabanlı bir harita uygulamasında kullanıcılar şu katmanları açıp kapatabilmektedir:
- Uydu görüntüsü ve sokak haritası
- Diri fay hatları
- Okullar, hastaneler ve afet toplanma alanları
- Mahallelere göre nüfus yoğunluğu
Bir belediye yeni bir afet toplanma alanı belirleyecektir. Uygulamadaki katmanları kullanarak yer seçiminde dikkate alınması gereken üç ölçütü yazınız ve her ölçütü hangi katmandan değerlendireceğinizi belirtiniz.
Yeryüzündeki suyun dağılımı (yaklaşık değerler):
| Su kaynağı | Yeryüzündeki toplam suya oranı |
|---|---|
| Okyanus ve denizler (tuzlu) | % 97,5 |
| Tatlı sular | % 2,5 |
Tatlı suların yeryüzünde hangi kaynaklarda bulunduğunu yazınız. Tatlı suyun büyük bölümünün hangi kaynakta bulunduğunu ve bunun insan kullanımı açısından anlamını açıklayınız.
Yeryüzündeki suyun dağılımı (yaklaşık değerler):
| Su kaynağı | Yeryüzündeki toplam suya oranı |
|---|---|
| Okyanus ve denizler (tuzlu) | % 97,5 |
| Tatlı sular | % 2,5 |
Su kaynaklarını “yüzey suları” ve “yeraltı suları” olarak sınıflandırarak her birine ikişer örnek veriniz. Yeraltı sularının oluşumunu kısaca açıklayınız.
Türkiye’deki bazı göller ve oluşum özellikleri:
| Göl | Oluşumu |
|---|---|
| Van Gölü | Nemrut Dağı’ndan çıkan lavların bir çukurun önünü kapatmasıyla oluşmuştur; suyu sodalıdır. |
| Tuz Gölü | Yer kabuğu hareketleriyle oluşan bir çukurda yer alır; suyu çok tuzludur. |
| Tortum Gölü | Bir heyelan sonucu düşen malzemelerin akarsu vadisinin önünü kapatmasıyla oluşmuştur. |
| Atatürk Baraj Gölü | Fırat Nehri üzerine yapılan barajın arkasında oluşmuştur. |
Tablodaki gölleri oluşumlarına göre (volkanik set, tektonik, heyelan set, yapay) sınıflandırınız.
Türkiye’deki bazı göller ve oluşum özellikleri:
| Göl | Oluşumu |
|---|---|
| Van Gölü | Nemrut Dağı’ndan çıkan lavların bir çukurun önünü kapatmasıyla oluşmuştur; suyu sodalıdır. |
| Tuz Gölü | Yer kabuğu hareketleriyle oluşan bir çukurda yer alır; suyu çok tuzludur. |
| Tortum Gölü | Bir heyelan sonucu düşen malzemelerin akarsu vadisinin önünü kapatmasıyla oluşmuştur. |
| Atatürk Baraj Gölü | Fırat Nehri üzerine yapılan barajın arkasında oluşmuştur. |
Van Gölü ve Tuz Gölü’nün sularının tatlı olmamasının nedenini açıklayınız. Bir gölün suyunun tatlı olması için hangi koşulun gerektiğini yazınız.
İpucu
Göle giren suyun bir çıkışı var mı?
Fırat ve Dicle nehirlerine ilişkin bilgiler:
- Fırat ve Dicle nehirleri Türkiye’den doğar; Suriye ve Irak’tan geçerek Basra Körfezi’ne dökülür.
- Türkiye, bu nehirler üzerinde Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında barajlar ve sulama kanalları yapmıştır.
- GAP ile Harran Ovası gibi alanlar sulamaya açılmış, hidroelektrik enerji üretimi artmıştır.
GAP’ın Türkiye ekonomisine ve bölgedeki yaşama iki etkisini açıklayınız.
Fırat ve Dicle nehirlerine ilişkin bilgiler:
- Fırat ve Dicle nehirleri Türkiye’den doğar; Suriye ve Irak’tan geçerek Basra Körfezi’ne dökülür.
- Türkiye, bu nehirler üzerinde Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında barajlar ve sulama kanalları yapmıştır.
- GAP ile Harran Ovası gibi alanlar sulamaya açılmış, hidroelektrik enerji üretimi artmıştır.
Fırat ve Dicle’nin sınır aşan sular olmasının siyasi (politik) sonuçlarını açıklayınız. Bu tür sorunların çözümü için bir öneri yazınız.
Konya Kapalı Havzası’na ilişkin bilgiler:
- Havzada yağış azdır; tarımda sulama büyük ölçüde yeraltı sularıyla yapılmaktadır.
- Son yıllarda açılan çok sayıda kuyu nedeniyle yeraltı suyu seviyesi hızla düşmektedir.
- Havzanın bazı kesimlerinde aniden çöken derin çukurlar (obruklar) oluşmaktadır.
- Su isteği yüksek bazı ürünler salma (vahşi) sulama yöntemiyle sulanmaktadır.
Konya Kapalı Havzası’nda yeraltı suyu seviyesinin düşmesinin nedenlerini ve sonuçlarını yazınız.
Konya Kapalı Havzası’na ilişkin bilgiler:
- Havzada yağış azdır; tarımda sulama büyük ölçüde yeraltı sularıyla yapılmaktadır.
- Son yıllarda açılan çok sayıda kuyu nedeniyle yeraltı suyu seviyesi hızla düşmektedir.
- Havzanın bazı kesimlerinde aniden çöken derin çukurlar (obruklar) oluşmaktadır.
- Su isteği yüksek bazı ürünler salma (vahşi) sulama yöntemiyle sulanmaktadır.
Konya Kapalı Havzası’ndaki su sorununu çevresel, ekonomik ve sosyokültürel açılardan değerlendiriniz. Sorunun çözümüne yönelik çiftçiler ve devlet için birer öneri yazınız.
Türkiye’deki bazı yerleşmelerin kuruluş ve gelişmesinde etkili olan faktörler:
| Yerleşme | Kuruluş ve gelişmesinde etkili faktör |
|---|---|
| İstanbul | Boğazın iki yakasında, kıtaları ve denizleri birbirine bağlayan konum |
| Zonguldak | Taş kömürü yatakları |
| Kuşadası | Deniz kıyısı ve antik kentlere yakınlık (turizm) |
| Konya | Geniş ve verimli ova (tarım) ile yolların kesişme noktası |
Tablodaki yerleşmelerin kuruluşunda etkili olan faktörleri doğal ve beşerî/ekonomik faktörler olarak değerlendiriniz.
Türkiye’deki bazı yerleşmelerin kuruluş ve gelişmesinde etkili olan faktörler:
| Yerleşme | Kuruluş ve gelişmesinde etkili faktör |
|---|---|
| İstanbul | Boğazın iki yakasında, kıtaları ve denizleri birbirine bağlayan konum |
| Zonguldak | Taş kömürü yatakları |
| Kuşadası | Deniz kıyısı ve antik kentlere yakınlık (turizm) |
| Konya | Geniş ve verimli ova (tarım) ile yolların kesişme noktası |
Zonguldak gibi tek bir doğal kaynağa bağlı gelişen bir şehirde bu kaynak tükenirse ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir? Böyle bir şehrin geleceği için iki öneri yazınız.
Bir ilçede yaşayan Ayşe’nin ailesinin farklı ihtiyaçlarını karşıladığı yerler:
| İhtiyaç | Gidilen yer |
|---|---|
| Günlük alışveriş | Kendi mahallesindeki market |
| Hastane ve banka işleri | İlçe merkezi |
| Üniversite hastanesinde uzman doktor muayenesi | İl merkezi |
| Yurt dışı uçuşu | Başka bir ildeki uluslararası havalimanı |
Ayşe’nin ailesinin ihtiyaçlarına göre mahalle, ilçe merkezi, il merkezi ve büyük şehir arasında nasıl bir hiyerarşi (kademe) olduğunu açıklayınız.
Bir ilçede yaşayan Ayşe’nin ailesinin farklı ihtiyaçlarını karşıladığı yerler:
| İhtiyaç | Gidilen yer |
|---|---|
| Günlük alışveriş | Kendi mahallesindeki market |
| Hastane ve banka işleri | İlçe merkezi |
| Üniversite hastanesinde uzman doktor muayenesi | İl merkezi |
| Yurt dışı uçuşu | Başka bir ildeki uluslararası havalimanı |
Bir şehrin “etki alanı” ne demektir? Etki alanının büyüklüğünü belirleyen etkenleri yazınız. Ayşe’nin ilçesine bir devlet üniversitesi ve büyük bir hastane açılırsa ilçenin etki alanının nasıl değişeceğini tartışınız.
Sınavı bitirdin mi?
Cevap anahtarı ayrı sayfada. Orada kendi cevabınla örnek cevabı yan yana görür, ölçütleri işaretleyerek puanını hesaplarsın.
11. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı senaryoları
Okulundaki zümre bu senaryolardan birini seçer ve sınavdan önce duyurur. Senaryonu öğrenince hangi konudan kaç soru geleceğini aşağıdaki tablodan görebilirsin.
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| COĞ.11.1.1 Mekânsal sorunların çözümünde coğrafya biliminin katkılarını yapılandırabilme | 1 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 |
| COĞ.11.2.1 Web tabanlı CBS aracılığı ile harita uygulamaları yapabilme | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| COĞ.11.3.1 Yeryüzündeki su kaynaklarını sınıflandırabilme | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| COĞ.11.3.2 Türkiye’deki su kaynaklarının çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini sorgulayabilme | 1 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 |
| COĞ.11.4.1 Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin mekânsal organizasyonunu çözümleyebilme | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 2 |
| COĞ.11.4.2 Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin etki alanını sorgulayabilme | 1 | – | 1 | – | – | 1 |
| Toplam soru | 6 | 8 | 9 | 7 | 8 | 9 |
S1, S2… senaryoları gösterir; hücredeki sayı o senaryoda o çıktıdan kaç soru geleceğidir. Kaynak: MEB ÖDSGM 2026-2027 1. Dönem Konu-Soru Dağılım Tabloları. İliniz farklı bir tablo belirlemiş olabilir; okulunuzun duyurusunu esas alın.
Bu deneme sınavındaki öğrenme çıktıları
Deneme sınavındaki soruların hangi öğrenme çıktılarına ait olduğunu ve kaç puan değerinde olduğunu gösterir.
| Kod | Öğrenme çıktısı | Sorular | Puan |
|---|---|---|---|
| COĞ.11.1.1 | Mekânsal sorunların çözümünde coğrafya biliminin katkılarını yapılandırabilme | 1, 2 | 12 |
| COĞ.11.2.1 | Web tabanlı CBS aracılığı ile harita uygulamaları yapabilme | 3, 4 | 13 |
| COĞ.11.3.1 | Yeryüzündeki su kaynaklarını sınıflandırabilme | 5, 6, 7, 8 | 25 |
| COĞ.11.3.2 | Türkiye’deki su kaynaklarının çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini sorgulayabilme | 9, 10, 11, 12 | 25 |
| COĞ.11.4.1 | Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin mekânsal organizasyonunu çözümleyebilme | 13, 14, 15 | 18 |
| COĞ.11.4.2 | Türkiye ve dünyadaki yerleşmelerin etki alanını sorgulayabilme | 16 | 7 |
11. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı: diğer dersler
Sınava hazırlık rehberleri
- OYSS Nedir? Ortak Yazılı Sınav Sistemi Rehberi · OYSS’nin tanımı, amacı, kapsamı, soru hazırlama süreci ve puanlama.
- OYSS Sınav Takvimi 2026-2027 · 1. dönem 1. yazılıların ders ders tarihleri ve mazeret sınavları.
- OYSS Senaryoları ve Konu-Soru Dağılım Tablosu · Senaryonun ne olduğu, kimin seçtiği ve sınava nasıl hazırlanılacağı.
- Açık Uçlu Soru Nasıl Cevaplanır? · Puanlama anahtarına göre tam puanlık cevap yazmanın 5 adımı.
- Veliler İçin OYSS Rehberi · Velilerin bilmesi gerekenler, karnenin okunması ve evde destek önerileri.